Kasım Ayında
Gökyüzü

2020

Kasım Ayında Gökyüzü

2020

Güneş Sistemi’mizdeki gezimiz bu ay da sürüyor. Bu kez yönümüzü Güneş’e doğru çevireceğiz ve yıldızımıza en yakın, sistemin en küçük gezegenine uzanacağız: Merkür’e. Çünkü normalde kolay kolay gözlenemeyen Merkür, Kasım ayında gözlem için çok uygun bir noktada olacak. Üstelik bu ay müthiş bir göktaşı yağmuru ve tam seyirlik Ay-gezegen yakınlaşmaları var. O halde ayrıntılara geçelim!
Kasım Ayında Gökyüzü

(Kaynak: nasa.gov)

Merkür’ü Keşfedelim

Güneş Sistemi’nin ufaklığı ve en hızlısı Merkür, adını ayaklarında kanatları olan bir Roma tanrısından alır. Güneş’in çevresindeki turunu yalnızca 88 günde atarken kendi ekseninde dönmek için o kadar aceleci davranmaz ve bir dönüşünü 58 günde tamamlar. Yani Merkür’de günler uzun mu uzun, yıllarsa çok kısadır: Yalnızca 1,5 Merkür günü kadar! Ve Merkür o kadar küçüktür ki (uydumuz Ay’dan azıcık daha büyüktür) hiçbir doğal uydusu yoktur; çünkü kütlesi yörüngesinde bir uyduyu tutamayacak kadar azdır.
Kasım Ayında Gökyüzü

(Kaynak: nasa.gov)

Kasım Ayında Gökyüzü
Kasım Ayında Gökyüzü
Kasım Ayında Gökyüzü

Dünya

Merkür

Ay

(Kaynak: nasa.gov)

Güneş’in Dünya’dan görünen büyüklüğü.

(Kaynak: nasa.gov)

Güneş’in Dünya’dan görünen büyüklüğü.

Eğer Güneş’e Dünya’dan değil de Merkür’ün yüzeyinden baksaydık, yıldızımızı üç kat daha büyük görürdük.
Eğer Güneş’e Dünya’dan değil de Merkür’ün yüzeyinden baksaydık, yıldızımızı üç kat daha büyük görürdük.
Ama Güneş’e en yakın olduğu için Merkür’ün hep sıcak olduğunu zannetmeyin. Atmosferi ısıyı tutacak kadar kalın olmadığı için gündüzleri yüzey sıcaklığı 430 dereceye çıksa da geceleri −180 dereceyi görür.

Merkür de tıpkı Venüs, Dünya ve Mars gibi karasal bir gezegendir. Yani ayak basabileceğiniz kayadan bir yüzeyi vardır. İçinde sıcak ve yoğun bir çekirdek, onun üstünde manto ve onun da üzerinde kayalarla kaplı bir kabuk bulunur. Tabii bu yüzey, irili ufaklı binlerce kraterle bezenmiştir.

Merkür

(Kaynak: nasa.gov)

Bu ilginç çizgiler, fotoğrafta Merkür’ün en üst noktasında görülen Hokusai Krateri’nin oluşumu sırasında çevreye saçılan parçaların izleri.

Merkür Gözlemi

Merkür, Güneş’e yakınlığı nedeniyle gözlenmesi çok zor bir gezegendir. Bir iç gezegen olduğu için gökyüzünde rahatça görülebilecek kadar Güneş’ten uzaklaşamaz, akşamları ya da sabahları Güneş’in ufku aydınlatan ışığı onu görmemizi genellikle engeller. Yine de bazen yörüngesinde uygun konumdayken onu çıplak gözle görebiliriz. İşte, bu ayın 3’ünden 22’sine kadar sabah gökyüzünde Merkür’ü görmek, bu yılın öteki dönemlerine göre çok daha kolay olacak!

Kasım ayının başında Güneş’ten yaklaşık 1 saat 20 dakika önce doğacak Merkür’ü görmek için öncelikle biraz yükselmesini beklemek gerekecek. Ancak çok beklerseniz de bu kez doğu ufkunu aydınlatmaya başlayan Güneş göz alıcı parlaklığıyla onu görülmez kılabilir. Dolayısıyla Merkür’ü gözlemek için en iyi zaman Güneş’in doğumundan bir saat kadar öncesidir. Onu da bu yıl en kolay 10 Kasım sabahı 6:15’ten 7:30’a kadar görebilirsiniz, 14 Kasım’daysa yanında mükemmel bir işaretçi olarak Ay olacak!

Aşağıdaki görsellerde Kasım ayının sırasıyla 5’i, 10’u, 15’i, 20’si ve 25’inde sabah saat 7’de (İstanbul için) doğu yönüne doğru bakarken göreceğiniz manzara var. Evet, yalnızca Merkür’ü değil, ondan daha parlak ve daha yukarıda olan Venüs’ü de görebilirsiniz. Hızlı Merkür, ayın sonuna doğru, çıktığı gibi hızlı bir şekilde sahneden inecek ve gözden kaybolacak. Onu bir daha Ocak ayında ve akşam gökyüzünde görebileceğiz.

14-kasim-s_03
05-kasim-s_03
5 Kasım
10-kasim-s_02
10 Kasım
15-kasim-s_02
15 Kasım
20-kasim-s_02
20 Kasım
25-kasim-s_02
25 Kasım

Aşağıdaki görsellerde Kasım ayının sırasıyla 5’i, 10’u, 15’i, 20’si ve 25’inde sabah saat 7’de (İstanbul için) doğu yönüne doğru bakarken göreceğiniz manzara var. Evet, yalnızca Merkür’ü değil, ondan daha parlak ve daha yukarıda olan Venüs’ü de görebilirsiniz. Hızlı Merkür, ayın sonuna doğru, çıktığı gibi hızlı bir şekilde sahneden inecek ve gözden kaybolacak. Onu bir daha Ocak ayında ve akşam gökyüzünde görebileceğiz.

05-kasim-s_03
5 Kasım
10-kasim-s_02
10 Kasım
15-kasim-s_02
15 Kasım
20-kasim-s_02
20 Kasım
25-kasim-s_02
25 Kasım

Merkür Geçişi

Merkür Geçişi

Merkür Geçişi

Ender gerçekleşen Merkür geçişi (Güneş’in önünden) teleskopla gözlenebilecek, ilginç olaylardan biridir. Bir yüzyılda yalnızca 13 kez yaşanır. Merkür’ün tam Güneş ile Dünya arasında olduğu zamanlarda, yıldızımızın önünden siyah bir nokta gibi geçişi izlenebilir. Buradaki fotoğrafta 9 Mayıs 2016’da yaşanan ve 7,5 saat süren geçişin farklı anlarının teker teker çekilmiş ve sonra birleştirilmiş halini görüyorsunuz.

(Kaynak: nasa.gov)

Not: Güneş’e çıplak gözle, dürbünle ya da teleskopla kesinlikle bakmayın. Kör olabilirsiniz.

Kasım ayında gökyüzünde neler var?​

13 Kasım sabahı Ay ile Venüs birbirine çok yakın olacak. Merkür de onların hemen altında yer alacak ve bir sonraki sabah, ayın 14’ünde, bu kez uydumuzla Merkür vals yapacak!

Ay-Venüs (13 Kasım)

Ay-Merkür (14 Kasım)

Ay-Jüpiter-Satürn (19 Kasım)

17 Kasım’da Aslan (Leonid) göktaşı yağmuru zirve yapacak. Aslında 6 Kasım’dan itibaren ayın sonuna kadar gözlenebilecek bu göktaşı yağmurunu 17 Kasım gecesi, üstelik Ay da erken batacağı için daha bereketli izleyebileceksiniz. Gece yarısında etkinliği artacak yağmur sırasında saatte 15 kadar göktaşı sayabilirsiniz. Göreceğiniz göktaşlarının Aslan yağmuruna mı yoksa başkasına mı ait olduğunu bu haritayı kullanarak tahmin edebilirsiniz.

17 Kasım’da Aslan (Leonid) göktaşı yağmuru zirve yapacak. Aslında 6 Kasım’dan itibaren ayın sonuna kadar gözlenebilecek bu göktaşı yağmurunu 17 Kasım gecesi, üstelik Ay da erken batacağı için daha bereketli izleyebileceksiniz. Gece yarısında etkinliği artacak yağmur sırasında saatte 15 kadar göktaşı sayabilirsiniz. Göreceğiniz göktaşlarının Aslan yağmuruna mı yoksa başkasına mı ait olduğunu aşağıdaki takvimde yer alan yıldız haritasını kullanarak tahmin edebilirsiniz.

Kasım ayının son günü dolunay evresinde olan uydumuz aynı zamanda gezegenimizin yarı gölge konisinin içinden de geçecek ve Güneş’ten aldığı ışık kısmen azalacak. Bir başka deyişle bir gölgeli Ay tutulması daha yaşayacağız. Bu yıl Ocak ve Haziran aylarında da yaşanan gölgeli Ay tutulmasına ilişkin ayrıntılı bilgiyi şurada bulabilirsiniz. Ne yazık ki bu tutulma Türkiye’den gözlenemeyecek; çünkü o sırada Ay ülkemizde daha doğmamış olacak.

Kasım ayının önemli gökyüzü olayları ve Ay'ın Evreleri

Ay, 8 Kasım’da son dördün, 15 Kasım’da yeniay,; 22 Kasım’da ilk dördün, 30 Kasım’da da dolunay evresinde olacak.

Takvim üzerindeki resimlere tıklayarak resimleri büyük şekilde görebilirsiniz.

Pazartesi

Salı

Çarşamba

Perşembe

Cuma

Cumartesi

Pazar

1

2

3

4

5

6

7

8

22-ekim-21.00

Ay son dördün evresinde.

9

10

11

12

13

14-ekim-06.00

Ay-Venüs yakınlaşması.

14

21-ekim-orionid-marked
Ay-Merkür yakınlaşması.

15

16-ekim-yeniay
Ay yeniay evresinde.

16

17

23-ekim-21.00
Aslan (Leonid) göktaşı yağmuru.

18

19

29-ekim-20.00

Ay-Jüpiter-Satürn yakınlaşması.

20

21

22

31-ekim-21.00

Ay ilk dördün evresinde.

23

24

25

26

27

28

29

30

31-ekim-21.00

Ay dolunay evresinde. Gölgeli Ay Tutulması.

Not: Bu sayfadaki yıldız haritaları, sizin de bilgisayarınıza ücretsiz olarak indirebileceğiniz Stellarium yazılımıyla oluşturulmuştur. 

Kasım ayının önemli gökyüzü olayları ve Ay'ın Evreleri

Ay, 8 Kasım’da son dördün, 15 Kasım’da yeniay,; 22 Kasım’da ilk dördün, 30 Kasım’da da dolunay evresinde olacak.

1 Kasım Pazar

2 Kasım Pazartesi

3 Kasım Salı

4 Kasım Çarşamba

5 Kasım Perşembe

6 Kasım Cuma

7 Kasım Cumartesi

8 Kasım Pazar

Ay son dördün evresinde.
8-Kasim-Ay-son-dordun

9 Kasım Pazartesi

10 Kasım Salı

11 Kasım Çarşamba