Sonbahar aylarında gözleme çıkmak demek, biraz da yağmura, çamura ve bulutlara meydan okumak demektir. Bununla birlikte havanın açık olduğu geceleri yakaladınız mı, bilin ki gökyüzünün o eşsiz tadına varmanız işten bile değildir. Özellikle de kasım ayında… Çünkü bu ay hem etkileyici sonbahar ve kış takımyıldızlarını hem de Aslan göktaşı yağmurunu izleme zamanıdır. O halde ne duruyorsunuz? Kalın giysilerinizi ve botlarınızı giydiyseniz gözleme başlayalım hemen!

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Sonbahar aylarında gözleme çıkmak demek, biraz da yağmura, çamura ve bulutlara meydan okumak demektir. Bununla birlikte havanın açık olduğu geceleri yakaladınız mı, bilin ki gökyüzünün o eşsiz tadına varmanız işten bile değildir. Özellikle de kasım ayında… Çünkü bu ay hem etkileyici sonbahar ve kış takımyıldızlarını hem de Aslan göktaşı yağmurunu izleme zamanıdır. O halde ne duruyorsunuz? Kalın giysilerinizi ve botlarınızı giydiyseniz gözleme başlayalım hemen!

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Kasım ayında takımyıldızlar

1 Kasım’da 21:30’da, 15 Kasım’da 20:30’da ve 30 Kasım’da 19:30’da tüm gökyüzünün genel görünümü.

Kasım ayında yaz takımyıldızları artık büyük ölçüde batıya kayıp hızla batmaya, sonbahar takımyıldızları gece boyunca görünmeye, kış takımyıldızları da yavaş yavaş doğudan yükselmeye başlar. Ay boyunca Yaz Üçgeni’ni günbatımında batıya yönelmiş halde görürüz. Birkaç saat sonra da Çalgı, Kuğu ve Kartal takımyıldızları batar. Çünkü sahneye artık Kanatlı At, Andromeda, Kahraman, Balık ve Balina gibi sonbahar takımyıldızları çıkar. Bunları sabaha dek, batıya doğru yavaşça ilerlerken görürüz.

Herkül, Kuzey Tacı, Çoban ve Berenis’in Saçı gibi ilkbahar takımyıldızları da artık göz açıp kapayıncaya kadar batar. Ancak sabaha karşı doğudan yeniden yükselirler. Ama asıl gösteri günbatımından birkaç saat sonra başlar. Avcı, Büyük Köpek, Küçük Köpek gibi kış takımyıldızları doğudan yükselişe geçer. Gökyüzünün en parlak yıldızlarının toplandığı bu bölge, her geçen gün daha da erken belirir.

1 Kasım’da 21:30’da, 15 Kasım’da 20:30’da ve 30 Kasım’da 19:30’da güneye doğru bakarken burç takımyıldızlarının genel görünümü.

Şimdi de gökyüzünde gözlerimizi biraz daha aşağıya, yani güneye doğru kaydırıp Zodyak takımyıldızlarına bakalım. Kasım ayında Terazi ve Akrep günbatımıyla birlikte batarken onları ilerleyen saatlerde Yılancı ve Yay izler. Oğlak, Kova ve Balık günbatımında güneydoğudadırlar ama hızla güneye doğru kayarlar. Gece ilerledikçe Boğa’nın, Koç’un ve gece yarısına doğru İkizler’in doğuşunu görürüz. İlerleyen saatlerde Yengeç ve Aslan, sabaha karşı da Başak doğudan yükselir. Gördüğünüz gibi tüm burç takımyıldızları uzun kasım gecelerinde sanki bir geçit töreni yapar. Tabii tüm geceyi gözlemle geçirecek kadar arası soğukla iyi olanlar için!

Kasım ayında gezegenler

11 Kasım akşamı gün batımından iki saat kadar sonra güneye doğru bakarken gezegenler ve Ay.

Jüpiter, kasım boyunca gece yarısına dek yaklaşık -2,4 kadirlik parlaklığıyla Oğlak takımyıldızında kolaylıkla görülebilecek. Ancak dev gezegen sonraki aylarda Kova takımyıldızına geçerken aynı zamanda giderek batı ufkuna yaklaşacak ve geceleri daha az görülebilecek. 11 Kasım’da gün batımından itibaren Jüpiter’i, uydumuz Ay’la yakın konumda hoş bir poz verirken izleyebilirsiniz.

10 Kasım akşamı gün batımından iki saat kadar sonra güneye doğru bakarken gezegenler ve Ay.

Satürn de Jüpiter gibi kasım boyunca gecenin ilk yarısı görülecek ve gece yarısında batacak. Yaklaşık +0,4 kadir parlaklığıyla, yine Oğlak takımyıldızında kolayca ayırt edilebilecek. 11 Kasım’da da Satürn ile Ay’ın yakınlaşması var. Günbatımından sonra güneye doğru bakın; hava açıksa onları bulmakta hiç zorlanmayacaksınız.

3 Kasım sabahı gün doğumundan hemen önce doğu-güneydoğuya doğru bakarken Merkür, Başak’ın en parlak yıldızı Spica’nın solunda ve ince bir hilâl evresindeki Ay’ın altında. Ufka oldukça yakın konumdaki Mars’ı görmekse çok zor.

Merkür, kasım ayı başında gün doğumundan hemen önce ufka oldukça yakın konumda olacak. Ama onu görmek yine de zor olacak. Çünkü gün ışımaya başlayınca yükselecek ve güneş ışıkları -0,9 kadirlik parlaklığını büyük ölçüde bastıracak. Kasımın ilerleyen günlerindeyse Merkür hızla sabah gökyüzünde alçalacak ve ayın ikinci yarısında tümüyle gözden kaybolacak. Çünkü bu sırada hızlı gezegen, Güneş’in arkasından dolanmaya başlayacak. Bu durum Aralık’ın ikinci yarısında akşamları batıda görünene dek sürecek.

11 Kasım sabahı gün doğumundan hemen önce doğu-güneydoğu yönünde Merkür ve Mars.

Bu ay Mars’ı görmek çok daha zor. Çünkü hem gün doğmadan az önce doğacak hem de ufkun yalnızca birkaç derece üstüne kadar çıkabilecek. Bu yüzden Mars’ı yeniden görmek için Aralık sabahlarını beklemeniz gerekecek. Yine de bir teleskop ya da dürbününüz varsa, yaklaşık +1,5 kadir parlaklığındaki kızıl gezegeni sabah gün doğumundan hemen önce doğu-güneydoğu yönünde yakalamaya çalışabilirsiniz. Üstelik 11 Kasım sabahı, Merkür ile Mars’ın arasında yalnızca 1 derecelik bir açıklık olacak.

7 ve 8 Kasım akşamları gün batımından sonra güneybatıda Ay ile Venüs yakınlaşması.

Venüs’ü kasım ayı boyunca akşamları güneybatı yönünde kolayca bulabilirsiniz. Gün batımından itibaren ışıldamaya başlayacak gezegeni Güneş daha ufuk çizgisinin üzerindeyken bile görebileceksiniz. Yarım Venüs (ilk dördün) evresinden hilâl evresine doğru ilerleyen gezegen, -4,5 kadirlik parlaklığıyla ışıldayacak. Bir dürbün ya da teleskopla Venüs’ün evresini bile görebilirsiniz. 7 ve 8 Kasım akşamları da gün batımından sonra Ay ile Venüs yakınlaşması kolayca gözlenebilir. Ancak göremeyeceğiniz önemli bir olay da var: 8 Kasım’daki Venüs örtülmesi. Bu tarihte uydumuz Ay iki saatliğine Venüs’ün tam önünden geçecek ve Venüs’ü kapatacak. Bu olay yalnızca uzakdoğudaki ülkelerden görülebilecek.

5 Kasım

Son olarak, Uranüs’ün 5 Kasım’da karşı konumda olacağını söyleyelim. Gezegeni çıplak gözle görmek pek olası değil. Yine de bir dürbün ya da teleskopla bulmaya çalışabilirsiniz. Uranüs gözlemiyle ilgili ayrıntılı bilgi arıyorsanız, şu içeriğimize bakabilirsiniz.

Kasım ayında göktaşı yağmurları

Söz edilen göktaşı yağmurlarının kaynaklarını bu haritada görebilirsiniz. Gökyüzünde akan yıldızların geldiği doğrultuyu izleyerek hangi göktaşı yağmuruna ait olduklarını bulmanız olası.

17 Kasım’da zirve yapacak Aslan (Leonid) göktaşı yağmuru, bu yıl dolunaydan iki gün öncesine denk geleceği için biraz sönük geçebilir. Ancak zirveden önceki ve sonraki günlerin de tatmin edici yoğunlukta olabileceğini biliyoruz. Yani bulutların ve Ay’ın olmadığı geceler kalın giyinip ışık kirliliğinin olmadığı bir yerde, bir mat ya da battaniyenin üzerine uzanarak gözlerinizi gökyüzüne dikebilirsiniz. Asıl gösteri gece yarısından sonra başlayacak. Saatte 15 kadar göktaşı sayılabileceği tahmin ediliyor.

Göktaşı avcıları için kasımda yalnızca Aslan göktaşı yağmuru değil, başka fırsatlar da var! 12 Kasım’da Kuzey Boğa (Northern Taurid), 21 Kasım’da Tekboynuz (Alfa Monoceroid), 28 Kasım’daysa Avcı (Orionid) göktaşı yağmurları izlenebilir. Ancak her üçü de Aslan’ın yanında zayıf kalır; çünkü bunlarda saatte ancak 3-4 göktaşı gözlenebileceği tahmin ediliyor. Yine de sürprizlere, özellikle de ateş toplarına hazırlıklı olmakta yarar var.

Kasım ayının önemli gökyüzü olayları

Takvim üzerindeki resimlere tıklayarak resimleri büyük şekilde görebilirsiniz.

Kasım ayında Ay’ın evreleri

Ay, 5 Kasım’da yeniay, 11 Kasım’da ilk dördün, 19 Kasım’da dolunay ve 27 Kasım’da da son dördün evresinde olacak.

1

Pazartesi

2

Salı

3

Çarşamba

Ay-Merkür yakınlaşması

4

Perşembe

5

Cuma

Uranüs karşı konumda (Dürbün ya da teleskopla görülebilir)

6

Cumartesi

7

Pazar

Ay-Venüs yakınlaşması

8

Pazartesi

Ay-Venüs yakınlaşması; Venüs örtülmesi (Türkiye’den görülemeyecek)

9

Salı

10

Çarşamba

Ay-Satürn yakınlaşması

11

Perşembe

Ay-Jüpiter yakınlaşması

12

Cuma

13

Cumartesi

14

Pazar

15

Pazartesi

16

Salı

17

Çarşamba

Aslan (Leonid) göktaşı yağmuru

18

Perşembe

19

Cuma

Ay dolunay evresinde

20

Cumartesi

21

Pazar

22

Pazartesi

Jüpiter’in tersinir hareketinin sonu

İkizler (Epsilon Geminid) göktaşı yağmuru

23

Salı

24

Çarşamba

Tekboynuz (Alfa Monoceroid) göktaşı yağmuru

25

Perşembe

26

Cuma

27

Cumartesi

28

Pazar

Avcı (Orionid) göktaşı yağmuru

29

Pazartesi

30

Salı

Not: Bu sayfadaki yıldız haritaları, sizin de bilgisayarınıza ücretsiz olarak indirebileceğiniz Stellarium yazılımıyla oluşturulmuştur.