Haziranda Neler Oldu Neler?

Yılın altıncı ve yazın da ilk ayı olan haziranda geçmişte hangi ilginç gelişmelerin yaşandığını keşfetmek ister misiniz?

Takvim üzerindeki resimlere tıklayarak içeriklerini görebilirsiniz.

1 Haziran 1831’de James Clark Ross, manyetik kuzey kutbunun yerini saptadı.

Dünya’nın manyetik kutupları coğrafi kutuplarıyla çakışmaz. Manyetik kutuplar sürekli hareket halindedir. Zamanla yer değiştirirler.

İngiliz deniz kuvvetleri subayı James Clark Ross 1819 ile 1833 arasında Kuzey Kutup Bölgesi’ne düzenlenen beş araştırma seferine katıldı. Bunların sonuncusunda olan 1 Haziran 1831’de Kanada’nın kuzeyindeki Boothia Yarımadası’na yaptığı seferde Dünya’nın manyetik kuzey kutbunun yerini saptadı.

1 Haziran
1831

2 Haziran 1896’da Guglielmo Marconi telsiz telgraf sistemi için patent başvurusu yaptı.

Heinrich Hertz, 1886’da radyo dalgalarını keşfettiğinde “bunların pratik hiçbir uygulaması olacağını sanmıyorum” demişti ama onun keşfettiği dalgalar, genç İtalyan mucit Guglielmo Marconi’nin çok yararlı bir buluş yapmasını sağladı. Marconi radyo dalgalarını kullanarak Mors kodundaki noktaları ve çizgileri ileten telsiz telgrafı geliştirdi. 2 Haziran 1896’da İngiltere’de buluşu için patent başvurusunda bulundu.

2 Haziran 1896

3 Haziran 1965 Ed White uzayda yürüyen ilk Amerikalı astronot oldu

ABD’nin Gemini 4 uzay aracı 3 Haziran 1965’te fırlatıldı. Gemini 4, yörüngede 4 gün kaldı ve 66 kez Dünya’nın çevresinde döndü. Fırlatıldığı ve yörüngeye oturduğu ilk gün, 3 Haziran 1965’te astronot Edward White uzay aracının dışına çıkıp 20 dakika süren bir uzay yürüyüşü yaptı. Bu, ABD’li bir astronotun yaptığı ilk uzay yürüyüşüydü.

3 Haziran 1965

4 Haziran 1783’te Montgolfier kardeşler sıcak hava balonuyla halka açık ilk gösterilerini yaptı.

Fransız kâğıt üreticisi Joseph-Michel ve Jacques-Étienne Montgolfier kardeşler kâğıtla sıkılaştırılmış çuval bezinden yaptıkları küreyi andıran büyük sıcak hava balonlarıyla 4 Haziran 1783’te halka açık bir gösteri yaptı. İnsansız balon 1.600-2.000 metre yüksekliğe kadar çıktı ve 10 dakika boyunca yaklaşık iki kilometre uçtu.

4 Haziran 1783

5 Haziran 1973’te Dünya Çevre Günü kutlanmaya başlandı.

İsveç’in Stockholm kentinde 1972’de düzenlenen Birleşmiş Milletler Çevre Konferansı’nın anısına, her yıl 5 Haziran’da, çevre koruması konusunda farkındalık yaratmak amacıyla Dünya Çevre Günü kutlanır.

5 Haziran 1973

6 Haziran 1984’te bilgisayar oyunu Tetris piyasaya sürüldü.

Rus bilgisayar mühendisi Alexey Pajitnov geliştirdiği bilgisayar oyunu Tetris’i, 6 Haziran 1984’te piyasaya sürdü. Oyun çok basit görünüyordu ama aynı zamanda çok da çekiciydi. Sovyetler Birliği’nde Moskova’da ortaya çıkan oyun kısa sürede tüm dünyaya yayıldı ve çok popüler oldu.

6 Haziran 1984

7 Haziran 1753'te British Museum’un kurulma kararı alındı.

İngiltere’nin başkenti Londra’da bulunan British Museum dünyanın halka açık ilk ulusal müzesidir. 7 Haziran 1753’te kurulması kararlaştırılan ve koleksiyonunda sekiz milyon dolayında eser bulunan müze, altı yıl sonra 1759’da açıldı. Açık olduğu 260 yıldan uzun sürede 350 milyon 400 bin kişi tarafından gezildi.

7 Haziran 1753

8 Haziran 1992’de Dünya Okyanus Günü kutlanmaya başlandı.

Okyanusların iklimin en önemli öğesi olduğuna ve yeryüzündeki yaşamın sağlıklı bir şekilde ayakta durabilmesi için okyanusların yaşamsal önem taşıdığına yönelik farkındalık yaratmak için her yıl 8 Haziran’da Dünya Okyanus Günü kutlanır. Bu günde dünya çapında çeşitli etkinlikler düzenlenir.

8 Haziran 1992

9 Haziran 1928’de ilk kez uçakla Büyük Okyanus aşıldı.

Görsel kaynak: wikipedia.org

Avustralyalı pilot Charles Edward Kingsford Smith, 1928’de üç aşamalı bir uçuşla ABD’den Avustralya’ya giderek Büyük Okyanus’u uçakla geçen ilk pilot oldu. Uçakta yardımcı pilot Charles Ulm ile üç mürettebat daha vardı. Ekibin 31 Mayıs’ta California, Oakland’de başlayan 11 bin 566 kilometrelik yolculuğu 9 gün 1 saat 56 dakika sürdü ve 9 Haziran 1928’de Queensland, Brisbane’de sona erdi.

9 Haziran 1928

10 Haziran 1902 pencereli zarfın patenti alındı.

Günümüzde özellikle kurumsal yazışmalarda yaygın olarak kullanılan pencereli zarf yirminci yüzyılın başında icat edildi. Amerikalı mucit Americus F. Callahan icadı pencereli zarf için 10 Haziran 1902’de patent aldı. İlk başta zarfların saydam pencereleri çok ince kağıttan yapılıyordu. Sonra saydam plastikle yapılmaya başlandı; ama zarfın tasarımında bir değişikliğe gidilmedi.

10 Haziran 1902

11 Haziran 1868’de Türkiye Kızılay Derneği kuruldu.

Osmanlı Yaralı ve Hasta Askerlere Yardım Cemiyeti adıyla 11 Haziran 1868’de kurulan dernek bugünkü adını 1947’de aldı. Dünyadaki Kızılayların ilki ve isim babası olan Türk Kızılayı, kuruluşundan beri Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi’nin doğal bir üyesidir.
Derneğin kuruluş yıldönümü her yıl genel merkezde ve Türkiye genelindeki tüm Kızılay şubelerinde düzenlenen çeşitli etkinliklerle kutlanır.

11 Haziran 1868

12 Haziran 1977'de insan gücüyle çalışan uçakla Manş Denizi aşıldı.

Görsel kaynak: wikipedia.org (NASA)

Gossamer Albatross, Amerikalı havacılık mühendisi ve tasarımcısı Paul B. MacCready'nin liderliğinde bir ekibin yaptığı, insan gücüyle çalışan bir uçaktır. Boş ağırlığı 32 kilogram olan uçak saatte 29 kilometrelik bir hızla 56 kilometre yol alabilir. Bryan Allen’ın kullandığı Gossamer Albatross,  12 Haziran 1977’de İngiltere’den Folkestone’dan havalandı, 35,7 kilometrelik Manş Denizi’ni 2 saat 49 dakikada geçti ve Fransa’nın Cape Gris-Nez sahiline indi.

12 Haziran 1977

13 Haziran 1891’de İstanbul Arkeoloji Müzesi ziyarete açıldı.

İstanbul Arkeoloji Müzesi çeşitli kültürlere ait bir milyonu aşkın eserle, dünyanın en büyük müzeleri arasında yer alır. Türkiye'nin müze olarak inşa edilen en eski binasıdır. Ünlü ressam, arkeolog ve müzeci Osman Hamdi Bey tarafından İmparatorluk Müzesi olarak kuruldu ve 13 Haziran 1891 tarihinde ziyarete açıldı.

13 Haziran 1891

14 Haziran 1669'da buhar gücüyle çalışan ilk su pompası tanıtıldı.

Görsel kaynak: wikipedia.org

İngiltere’de kömür madenlerinde biriken sular ciddi bir sorundu. Bunun için Thomas Savery buhar gücüyle çalışan bir su pompası icat etti. İcadının küçük bir modelini 14 Haziran 1669’da Kraliyet Derneği’nde tanıttı. Ne var ki pek verimli olmayan makine çok kullanılmadı. Ancak kendinden sonra gelen makineler için önemli bir temel oluşturdu.

14 Haziran 1669

15 Haziran 1752’de Benjamin Franklin uçurtma deneyini yaptı.

Fırtınalı 15 Haziran günü Benjamin Franklin ve oğlu William açıklık bir alanda uçurtma uçurdular. Uçurtmanın ucunda paratoner görevi gören bir tel vardı. İpin Franklin’e yakın kısmına da bir anahtar bağladılar. Yaygın inanışın tersine deney sırasında uçurtmaya yıldırım düşmedi –yoksa Franklin muhtemelen ölürdü.- Uçurtma ve ip fırtınanın havada oluşturduğu elektrik yüklerini topladı ve anahtardan Franklin’in eline küçük bir kıvılcım sıçradı.

15 Haziran 1752

16 Haziran 1963’te Valentina Tereşkova uzaya giden ilk kadın oldu.

Dört yüzü aşkın kadın aday arasından birinci seçilen Valentina Tereşkova uzaya çıkmadan önce bir tekstil fabrikasında işçiydi ve aynı zamanda amatör bir sporcuydu. Tereşkova 16 Haziran 1963’te Vostok 6 uzay aracıyla dünya yörüngesine çıktı. Yörüngede 48 tur atan Rus kozmonot uzayda 2 gün 23 saat 12 dakika kaldı.

16 Haziran 1963

17 Haziran 1995’te Dünya Çölleşmeyle Mücadele Günü kutlanmaya başladı.

Toprakların insan etkinlikleri yüzünden verimliliğini yitirmesine çölleşme denir. Çölleşme dünyanın önde gelen çevre sorunlarından biridir. Bu soruna dikkat çekmek ve onunla mücadele etmek için Birleşmiş Milletler, 17 Haziran 1995’te bu günü Dünya Çölleşmeyle Mücadele Günü olarak ilan etti.

17 Haziran 1995

18 Haziran 1983'de Sally Ride uzaya çıkan ilk Amerikalı kadın astronot oldu.

Görsel kaynak: S84-37256 (June 1984) - Astronaut Sally K. Ride. (NASA)

Stanford Üniversitesi fizik bölümü mezunu astronot Sally Ride, 18 Haziran 1983’te 32 yaşındayken Challenger uzay mekiğiyle uzaya giden ilk ABD’li kadın astronot oldu. Altı gün uzayda kalan Ride, 24 Haziran’da Dünya’ya döndü. 1984’te yine Challenger ile bir kez daha uzaya çıktı.

18 Haziran 1983

19 Haziran 1910’da ABD’de Babalar Günü kutlanmaya başladı.

Babaların ve babalığın onurlandırıldığı, baba sevgisinin ve öneminin vurgulandığı Babalar Günü ilk kez ABD’de 19 Haziran 1910’da kutlandı. Babalar Günü aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 90 dolayında ülkede Babalar Günü haziranın üçüncü pazar günü kutlanır.

19 Haziran 1910

20 Haziran 2020'de Kuzey Kutup Dairesi’nde en yüksek sıcaklık kaydedildi.

Kutup bölgeleri küresel ısınmadan en çok etkilenen yerler arasındadır. Son yıllarda yazların giderek daha sıcak geçmesi buralarda da gözlenir. Kuzey Kutup Dairesi içinde yer alan Sibirya’daki 1.300 nüfuslu Verkhoyansk kasabasının (67,5° K) ortalama yaz sıcaklığı 20 dereceyken 20 Haziran 2020’de 38 dereceye çıktı. Bu Kuzey Kutup Dairesi içinde şimdiye kadar ölçülen en yüksek sıcaklık oldu.

20 Haziran 2020

21 Haziran yaz gündönümü.

Dünya’nın ekseninin eğik olması nedeniyle her yıl 21 Haziran’da Kuzey Yarım Küre’de en uzun gündüz, en kısa gece yaşanır. Bu tarih Kuzey Yarım Küre için yazın, Güney Yarım Küre için de kışın başlangıcıdır. Bu günden sonra Kuzey Yarım Küre’de gündüzler kısalmaya, geceler uzamaya başlar.

21 Haziran

22 Haziran 1633’de Galileo, Kopernikçi görüşlerinden dolayı mahkûm edildi.

Görsel kaynak: wikipedia.org

Yaklaşık 400 yıl önce İtalyan matematikçi ve gökbilimci Galileo Galilei kendi teleskoplu gözlemleri ve başka bilim insanlarının sunduğu kanıtlarla birlikte Güneş Sistemi’nin Kopernikçi (gezegenlerin Güneş’in çevresinde döndüğü) modelini benimsedi. Bunu herkese yaymak için de İki Büyük Dünya Sistemi Hakkında Diyalog adlı bir kitap yazdı. Ne var ki kitap Kilise’yi kızdırdı. Galileo için engizisyon mahkemesi kuruldu. Mahkeme Galileo’yu 22 Haziran 1633’te ömür boyu ev hapsine ve Kopernikçi görüşlerinden geri dönmeye mahkûm etti. Ancak 359 yıl sonra 1992’de, Papa, Galileo’nun haklı olduğunu kabul etti ve özür diledi. Galileo Galilei’nin hayatını ve dünyaya büyük katkılar sağlayan çalışmalarını buradan izleyebilirsiniz.

22 Haziran 1633

23 Haziran 1894’te Uluslararası Olimpiyat Komitesi kuruldu.

Uluslararası Olimpiyat Komitesi, 23 Haziran 1894’te Fransa’nın başkenti Paris’te Pierre de Coubertin tarafından kuruldu. Komitenin görevi, modern yaz ve kış olimpiyatlarını düzenlemektir. Uluslararası komiteye bağlı 206 ulusal olimpiyat komitesi vardır.

23 Haziran 1894

24 Haziran 1947’de ilk kez uçan daire terimi kullanıldı.

Amerikalı pilot Kenneth Arnold, 24 Haziran 1947’de ABD’nin Seattle kenti yakınlarındaki Rainer Dağı dolaylarında uçarken 9 tanımlanamayan uçan nesnenin (UFO -Unidentified Flying Object) yakınından geçtiğini bildirdi. Arnold’ın nesneleri betimlerken uçan dairelere benzediğini söylemesinden sonra “uçan daire” terimi bu tür olaylarda sürekli kullanılmaya başladı ve hızla yerleşti.

24 Haziran 1947

25 Haziran 1903'te Marie Curie radyumun keşfini açıkladı.

Görsel kaynak: wikipedia.org

1900’de Paris’te doktora çalışmasını yapan Marie Curie binlerce kristalleştirme işleminden sonra birkaç ton hammaddeden 0,1 gram arı radyum klorür elde etmeyi başardı. Buradan da atom ağırlığı 225 olan radyum elementini keşfetti. 25 Haziran 1903’te buluşunu doktora tezi olarak sundu. Üç kişilik jüri heyeti (ki ikisi daha sonra Nobel Ödülü aldı) Curie’nin doktora tezi için “bir doktora tezi olarak yapılan en büyük bilimsel katkı” ifadelerini kullandı. Marie Curie’nin bilim dolu hayatını buradan izleyebilirsiniz.

25 Haziran 1903

26 Haziran 1997’de ilk Harry Potter kitabı yayımlandı.

İngiliz yazar J. K. Rowling’in yazdığı ünlü Harry Potter kitap dizisi 8 romandan oluşur. Romanlarda Hogwarts Cadılık ve Büyücülük Okulu’nun öğrencileri Harry, Hermione ve Ron’un başından geçen serüvenler anlatılır. Dizinin ilk kitabı Harry Potter ve Felsefe Taşı 26 Haziran 1997’de yayımlandı.

26 Haziran 1997

27 Haziran 1954’te dünyanın ilk nükleer santralı elektrik üretimine başladı.

Elektrik sistemine bağlı olarak çalışan dünyanın ilk nükleer santralı Rusya’nın başkenti Moskova’nın 110 kilometre güneybatısındaki Obninsk kentinde 27 Haziran 1954 tarihinde çalışmaya başladı. Santralın 5 MW’lık (küçük) bir kapasitesi vardı. Obninsk santralı 2002’ye kadar üretimini sürdürdü.

27 Haziran 1954

29 Haziran 1995’te Rusya’nın uzay istasyonu Mir ile ABD’nin uzay mekiği ilk kez kenetlendi.

Uzay araştırmalarında genellikle sıkı bir rekabet içinde olan iki lider ülke Rusya ve ABD zaman zaman işbirliği de yaptı. Bunun güzel örneklerinden biri 9 yıldır yörüngede olan Mir uzay istasyonuna uzay mekiğiyle Amerikalı astronotların gitmesi ve Rus meslektaşlarıyla birlikte uzayda deneyler yapmasıdır. 27 Haziran 1995’te fırlatılan uzay mekiği Atlantis, 29 Haziran’da Mir’e kenetlendi.

29 Haziran 1995

30 Haziran 1908’de Sibirya’ya büyük bir göktaşı düştü.

Hızı saatte 50 bin kilometreyi aşan, yaklaşık 100 bin ton ağırlığındaki büyük bir göktaşı 30 Haziran 1908 sabahı Sibirya’daki Tunguska ırmağı yakınlarında yerden 6-10 kilometre yukarıda patladı. Patlamanın şok dalgası yüzünden bölgedeki 80 milyon ağaç devrildi. Bu olay, kayıtların tutulduğu 150 yıllık dönemde gerçekleşen en şiddetli çarpma olayıdır.

30 Haziran 1908

Haziran Ayında
Neler Oldu Neler
Haziran Ayında
Neler Oldu Neler
Haziran Ayında
Neler Oldu Neler

Yılın altıncı ve yazın da ilk ayı olan haziranda geçmişte hangi ilginç gelişmelerin yaşandığını öğrenmek ister misiniz?

1 Haziran 1831

James Clark Ross, manyetik kuzey kutbunun yerini saptadı.

İngiliz deniz kuvvetleri subayı James Clark Ross 1819 ile 1833 arasında Kuzey Kutup Bölgesi’ne düzenlenen beş araştırma seferine katıldı. Bunların sonuncusunda olan 1 Haziran 1831’de Kanada’nın kuzeyindeki Boothia Yarımadası’na yaptığı seferde Dünya’nın manyetik kuzey kutbunun yerini saptadı.

2 Haziran 1896

Guglielmo Marconi telsiz telgraf sistemi için patent başvurusu yaptı.

Heinrich Hertz, 1886’da radyo dalgalarını keşfettiğinde “bunların pratik hiçbir uygulaması olacağını sanmıyorum” demişti ama onun keşfettiği dalgalar, genç İtalyan mucit Guglielmo Marconi’nin çok yararlı bir buluş yapmasını sağladı. Marconi radyo dalgalarını kullanarak Mors alfabesindeki noktaları ve çizgileri ileten telsiz telgrafı geliştirdi. 2 Haziran 1896’da İngiltere’de buluşu için patent başvurusunda bulundu.

3 Haziran 1965

ABD’li astronot Edward White uzayda yürüyen ilk Amerikalı astronot oldu.

ABD’nin Gemini 4 uzay aracı 3 Haziran 1965’te fırlatıldı. Fırlatıldığı ve yörüngeye oturduğu ilk gün, 3 Haziran 1965’te astronot Edward White uzay aracının dışına çıkıp 20 dakika süren bir uzay yürüyüşü yaptı. Bu, ABD’li bir astronotun yaptığı ilk uzay yürüyüşüydü. Gemini 4, yörüngede 4 gün kaldı ve 66 kez Dünya’nın çevresinde dolandı.

4 Haziran 1783

Montgolfier kardeşler sıcak hava balonuyla halka açık ilk gösterilerini yaptı.

Fransız kâğıt üreticisi Joseph-Michel ve Jacques-Étienne Montgolfier kardeşler kâğıtla sıkılaştırılmış çuval bezinden yaptıkları küreyi andıran büyük sıcak hava balonlarıyla 4 Haziran 1783’te halka açık bir gösteri yaptı. İnsansız balon 1.600-2.000 metre yüksekliğe kadar çıktı ve 10 dakika boyunca yaklaşık iki kilometre uçtu.

5 Haziran 1973

Dünya Çevre Günü kutlanmaya başlandı.

İsveç’in Stockholm kentinde 1972’de düzenlenen Birleşmiş Milletler Çevre Konferansı’nın anısına, her yıl 5 Haziran’da, çevre koruması konusunda farkındalık yaratmak amacıyla Dünya Çevre Günü kutlanır.

6 Haziran 1984

Bilgisayar oyunu Tetris piyasaya sürüldü.

Rus bilgisayar mühendisi Alexey Pajitnov geliştirdiği bilgisayar oyunu Tetris’i, 6 Haziran 1984’te piyasaya sürdü. Oyun çok basit görünüyordu ama aynı zamanda çok da çekiciydi. Sovyetler Birliği’nde Moskova’da ortaya çıkan oyun kısa sürede tüm dünyaya yayıldı ve çok popüler oldu.

7 Haziran 1753

British Museum’un kurulma kararı alındı.

İngiltere’nin başkenti Londra’da bulunan British Museum dünyanın halka açık ilk ulusal müzesidir. 7 Haziran 1753’te kurulması kararlaştırılan ve koleksiyonunda sekiz milyon dolayında eser bulunan müze, altı yıl sonra 1759’da açıldı. Açık olduğu 260 yıldan uzun sürede 350 milyon 400 bin kişi tarafından gezildi.

8 Haziran 1992

Dünya Okyanus Günü kutlanmaya başlandı.

Okyanusların iklimin en önemli öğesi olduğuna ve yeryüzündeki yaşamın sağlıklı bir şekilde ayakta durabilmesi için okyanusların yaşamsal önem taşıdığına yönelik farkındalık yaratmak için her yıl 8 Haziran’da Dünya Okyanus Günü kutlanır. Bu günde dünya çapında çeşitli etkinlikler düzenlenir.

9 Haziran 1928

İlk kez uçakla Büyük Okyanus aşıldı.

Görsel kaynak: wikipedia.org

Avustralyalı pilot Charles Edward Kingsford Smith, 1928’de üç aşamalı bir uçuşla ABD’den Avustralya’ya giderek Büyük Okyanus’u uçakla geçen ilk pilot oldu. Uçakta yardımcı pilot Charles Ulm ile üç mürettebat daha vardı. Ekibin 31 Mayıs’ta California, Oakland’de başlayan 11 bin 566 kilometrelik yolculuğu 9 gün 1 saat 56 dakika sürdü ve 9 Haziran 1928’de Queensland, Brisbane’de sona erdi.

10 Haziran 1902

Pencereli zarfın patenti alındı.

Günümüzde özellikle kurumsal yazışmalarda yaygın olarak kullanılan pencereli zarf yirminci yüzyılın başında icat edildi. Amerikalı mucit Americus F. Callahan icadı pencereli zarf için 10 Haziran 1902’de patent aldı. İlk başta zarfların saydam pencereleri çok ince kağıttan yapılıyordu. Sonra saydam plastikle yapılmaya başlandı; ama zarfın tasarımında bir değişikliğe gidilmedi.

11 Haziran 1868

Türkiye Kızılay Derneği kuruldu.

Osmanlı Yaralı ve Hasta Askerlere Yardım Cemiyeti adıyla 11 Haziran 1868’de kurulan dernek bugünkü adını 1947’de aldı. Dünyadaki Kızılayların ilki ve isim babası olan Türk Kızılayı, kuruluşundan beri Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi’nin doğal bir üyesidir. Derneğin kuruluş yıldönümü her yıl genel merkezde ve Türkiye genelindeki tüm Kızılay şubelerinde düzenlenen çeşitli etkinliklerle kutlanır.

12 Haziran 1977

İnsan gücüyle çalışan uçakla Manş Denizi aşıldı.
Görsel kaynak: wikipedia.org (NASA)

Gossamer Albatross, Amerikalı havacılık mühendisi ve tasarımcısı Paul B. MacCready’nin liderliğinde bir ekibin yaptığı, insan gücüyle çalışan bir uçaktır. Boş ağırlığı 32 kilogram olan uçak saatte 29 kilometrelik bir hizla 56 kilometre yol alabilir. Bryan Allen’ın kullandığı Gossamer Albatross,  12 Haziran 1977’de İngiltere’den Folkestone’dan havalandı, 35,7 kilometrelik Manş Denizi’ni 2 saat 49 dakikada geçti ve Fransa’nın Cape Gris-Nez sahiline indi.

13 Haziran 1891

İstanbul Arkeoloji Müzesi ziyarete açıldı.

İstanbul Arkeoloji Müzesi, çeşitli kültürlere ait bir milyonu aşkın eserle dünyanın en büyük müzeleri arasında yer alır. Türkiye’nin müze olarak inşa edilen en eski binasıdır. Ünlü ressam, arkeolog ve müzeci Osman Hamdi Bey tarafından İmparatorluk Müzesi olarak kuruldu ve 13 Haziran 1891 tarihinde ziyarete açıldı.

14 Haziran 1669

Buhar gücüyle çalışan ilk su pompası tanıtıldı.
Görsel kaynak: wikipedia.org

İngiltere’de kömür madenlerinde biriken sular ciddi bir sorundu. Bunun için Thomas Savery buhar gücüyle çalışan bir su pompası icat etti. İcadının küçük bir modelini 14 Haziran 1669’da Kraliyet Derneği’nde tanıttı. Ne var ki pek verimli olmayan makine çok kullanılmadı. Ancak kendinden sonra gelen makineler için önemli bir temel oluşturdu.

15 Haziran 1752

Benjamin Franklin uçurtma deneyini yaptı.

Fırtınalı 15 Haziran günü Benjamin Franklin ve oğlu William açıklık bir alanda uçurtma uçurdular. Uçurtmanın ucunda paratoner görevi gören bir tel vardı. İpin Franklin’e yakın kısmına da bir anahtar bağladılar. Yaygın inanışın tersine deney sırasında uçurtmaya yıldırım düşmedi –yoksa Franklin muhtemelen ölürdü. – Uçurtma ve ip fırtınanın havada oluşturduğu elektrik yüklerini topladı ve anahtardan Franklin’in eline küçük bir kıvılcım sıçradı.

16 Haziran 1963

Valentina Tereşkova uzaya giden ilk kadın oldu.

Dört yüzü aşkın kadın aday arasından birinci seçilen Valentina Tereşkova uzaya çıkmadan önce bir tekstil fabrikasında işçiydi ve aynı zamanda amatör bir sporcuydu. Tereşkova 16 Haziran 1963’te Vostok 6 uzay aracıyla dünya yörüngesine çıktı. Yörüngede 48 tur atan Rus kozmonot uzayda 2 gün 23 saat 12 dakika kaldı.

17 Haziran 1995

Dünya Çölleşmeyle Mücadele Günü kutlanmaya başladı.

Toprakların insan etkinlikleri yüzünden verimliliğini yitirmesine çölleşme denir. Çölleşme dünyanın önde gelen çevre sorunlarından biridir. Bu soruna dikkat çekmek ve onunla mücadele etmek için Birleşmiş Milletler 17 Haziran 1995’te bu günü Dünya Çölleşmeyle Mücadele Günü olarak ilan etti.

18 Haziran 1983

Sally Ride uzaya çıkan ilk Amerikalı kadın astronot oldu.

Görsel kaynak: S84-37256 (June 1984) - Astronaut Sally K. Ride. (NASA)
Stanford Üniversitesi fizik bölümü mezunu astronot Sally Ride, 18 Haziran 1983’te 32 yaşındayken Challenger uzay mekiğiyle uzaya giden ilk ABD’li kadın astronot oldu. Altı gün uzayda kalan Ride, 24 Haziran’da Dünya’ya döndü. 1984’te yine Challenger ile bir kez daha uzaya çıktı.

19 Haziran 1910

ABD’de Babalar Günü kutlanmaya başladı.

Babaların ve babalığın onurlandırıldığı, baba sevgisinin ve öneminin vurgulandığı Babalar Günü ilk kez ABD’de 19 Haziran 1910’da kutlandı. Babalar Günü aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 90 dolayında ülkede haziranın üçüncü pazar günü kutlanır.

20 Haziran 2020

Kuzey Kutup Dairesi’nde en yüksek sıcaklık kaydedildi.

Kutup bölgeleri küresel ısınmadan en çok etkilenen yerler arasındadır. Son yıllarda yazların giderek daha sıcak geçmesi buralarda da gözlenir.. Kuzey Kutup Dairesi içinde yer alan Sibirya’daki 1.300 nüfuslu Verkhoyansk kasabasının (67,5° K) ortalama yaz sıcaklığı 20 dereceyken 20 Haziran 2020’de 38 dereceye çıktı. Bu Kuzey Kutup Dairesi içinde şimdiye kadar ölçülen en yüksek sıcaklık oldu.

21 Haziran

21 Haziran yaz gündönümü.

Dünya’nın ekseninin eğik olması nedeniyle her yıl 21 Haziran’da Kuzey Yarım Küre’de en uzun gündüz, en kısa gece yaşanır. Bu tarih Kuzey Yarım Küre için yazın, Güney Yarım Küre için de kışın başlangıcıdır. Bu günden sonra Kuzey Yarım Küre’de gündüzler kısalmaya, geceler uzamaya başlar.

22 Haziran 1633

Galileo, Kopernikçi görüşlerinden dolayı mahkûm edildi.

Görsel kaynak: wikipedia.org

Yaklaşık 400 yıl önce İtalyan matematikçi ve gökbilimci Galileo Galilei kendi teleskoplu gözlemleri ve başka bilim insanlarının sunduğu kanıtlarla birlikte Güneş Sistemi’nin Kopernikçi (gezegenlerin Güneş’in çevresinde döndüğü) modelini benimsedi. Bunu herkese yaymak için de İki Büyük Dünya Sistemi Hakkında Diyalog adlı bir kitap yazdı. Ne var ki kitap Kilise’yi kızdırdı. Galileo için engizisyon mahkemesi kuruldu. Mahkeme Galileo’yu 22 Haziran 1633’te ömür boyu ev hapsine ve Kopernikçi görüşlerinden geri dönmeye mahkûm etti. Ancak 359 yıl sonra 1992’de, Papa, Galileo’nun haklı olduğunu kabul etti ve özür diledi. Galileo Galilei’nin hayatını ve dünyaya büyük katkılar sağlayan çalışmalarını buradan izleyebilirsiniz.

23 Haziran 1894

Uluslararası Olimpiyat Komitesi kuruldu.

Uluslararası Olimpiyat Komitesi, 23 Haziran 1894’te Fransa’nın başkenti Paris’te Pierre de Coubertin tarafından kuruldu. Komitenin görevi, modern yaz ve kış olimpiyatlarını düzenlemektir.. Uluslararası komiteye bağlı 206 ulusal olimpiyat komitesi vardır.

24 Haziran 1947

İlk kez uçan daire terimi kullanıldı.

Amerikalı pilot Kenneth Arnold, 24 Haziran 1947’de ABD’nin Seattle kenti yakınlarındaki Rainer Dağı dolaylarında uçarken 9 tanımlanamayan uçan nesnenin (UFO -Unidentified Flying Object) yakınından geçtiğini bildirdi. Arnold’ın nesneleri betimlerken uçan dairelere benzediğini söylemesinden sonra “uçan daire” terimi bu tür olaylarda sürekli kullanılmaya başladı ve hızla yerleşti.

25 Haziran 1903

Marie Curie radyumun keşfini açıkladı.

Görsel kaynak: wikipedia.org

1900’de Paris’te doktora çalışmasını yapan Marie Curie binlerce kristalleştirme işleminden sonra birkaç ton hammaddeden 0,1 gram arı radyum klorür elde etmeyi başardı. Buradan da atom ağırlığı 225 olan radyum elementini keşfetti. 25 Haziran 1903’te buluşunu doktora tezi olarak sundu. Üç kişilik jüri heyeti (ki ikisi daha sonra Nobel Ödülü aldı) Curie’nin doktora tezi için “bir doktora tezi olarak yapılan en büyük bilimsel katkı” ifadelerini kullandı. Marie Curie’nin bilim dolu hayatını buradan izleyebilirsiniz.

26 Haziran 1997

İlk Harry Potter kitabı yayımlandı.

İngiliz yazar J. K. Rowling’in yazdığı ünlü Harry Potter kitap dizisi 8 romandan oluşur. Romanlarda Hogwarts Cadılık ve Büyücülük Okulu’nun öğrencileri Harry, Hermione ve Ron’un başından geçen serüvenler anlatılır. Dizinin ilk kitabı Harry Potter ve Felsefe Taşı 26 Haziran 1997’de yayımlandı.

27 Haziran 1954

Dünyanın ilk nükleer santralı elektrik üretimine başladı.

Elektrik sistemine bağlı olarak çalışan dünyanın ilk nükleer santralı Rusya’nın başkenti Moskova’nın 110 kilometre güneybatısındaki Obninsk kentinde 27 Haziran 1954 tarihinde çalışmaya başladı. Santralın 5 MW’lık (küçük) bir kapasitesi vardı. Obninsk santralı 2002’ye kadar üretimini sürdürdü.

29 Haziran 1995

Rusya’nın uzay istasyonu Mir ile ABD’nin uzay mekiği ilk kez kenetlendi.

Uzay araştırmalarında genellikle sıkı bir rekabet içinde olan iki lider ülke Rusya ve ABD zaman zaman işbirliği de yaptı.. Bunun güzel örneklerinden biri 9 yıldır yörüngede olan Mir uzay istasyonuna uzay mekiğiyle Amerikalı astronotların gitmesi ve Rus meslektaşlarıyla birlikte uzayda deneyler yapmasıdır. 27 Haziran 1995’te fırlatılan uzay mekiği Atlantis, 29 Haziran’da Mir’e kenetlendi.

30 Haziran 1908

Sibirya’da büyük bir göktaşı düştü.

Hızı saatte 50 bin kilometreyi aşan, yaklaşık 100 bin ton ağırlığındaki büyük bir göktaşı 30 Haziran 1908 sabahı Sibirya’daki Tunguska ırmağı yakınlarında yerden 6-10 kilometre yukarıda patladı. Patlamanın şok dalgası yüzünden bölgedeki 80 milyon ağaç devrildi. Bu olay, kayıtların tutulduğu 150 yıllık dönemde gerçekleşen en şiddetli çarpma olayıdır.