Temmuz Ayında
Gökyüzü

2020

Temmuz Ayında Gökyüzü

2020

Hem denize girmek için hem de gözlem için en iyi ay temmuz olabilir mi? Ilık temmuz gecelerinde kumsalda uzanıp gökyüzünü izlediğinizi düşleyince sizin de yüzünüze bir gülümseme oturuyorsa, evet, olabilir! Gökyüzünde gözlenecek yine çok şey var; ama bu ay Güneş Sistemi’mizin dev gezegeni gözlem için çok uygun bir konumda olacak. O halde Jüpiter’i biraz incelemenin tam zamanıdır. Eğer bir dürbününüz de varsa, bakın sizleri ne gibi sürprizler bekliyor…
Hem denize girmek için hem de gözlem için en iyi ay temmuz olabilir mi? Ilık temmuz gecelerinde kumsalda uzanıp gökyüzünü izlediğinizi düşleyince sizin de yüzünüze bir gülümseme oturuyorsa, evet, olabilir! Gökyüzünde gözlenecek yine çok şey var; ama bu ay Güneş Sistemi’mizin dev gezegeni gözlem için çok uygun bir konumda olacak. O halde Jüpiter’i biraz incelemenin tam zamanıdır. Eğer bir dürbününüz de varsa, bakın sizleri ne gibi sürprizler bekliyor…

Güneş Sistemi’nin Devini Keşfedelim!

Güneş Sistemi’nin devini keşfedelim!

Güneş Sistemi’ndeki gezegenleri içten dışa doğru sayabiliyorsunuz, değil mi? Dış gezegenler arasında Mars’tan sonra ve Satürn’den önce gelen devi de gayet iyi biliyorsunuzdur. Evet, Jüpiter’den söz ediyoruz! Yunan mitolojisindeki adıyla Zeus! Şimdiye kadarki yazılarımızda onu hep yıldızlardan oluşan arka plan üstünde gezinen gezegenlerden biri olarak inceledik. Ama bu ay, ona daha yakından bakacağız. Görecekleriniz sizi şaşırtacak, tıpkı yüzyıllar önce ona teleskopla ilk kez bakan Galileo’yu şaşırttığı gibi!
Temmuz ayı boyunca Güneş’in batmasından hemen sonra doğan Jüpiter, gözlem için ideal konumda olacak; çünkü Güneş’in ışığını tam karşıdan alıyor. Üstelik bu ışık, onun dört büyük uydusu İo, Europa, Ganymede ve Callisto’yu da çok iyi aydınlatıyor. Jüpiter’in şu ana kadar keşfedilen 79 uydusu var; ama bu dördü ilk olarak İtalyan gökbilimci Galileo Galilei tarafından 1610’da gözlenmiş ve bu nedenle Galileo uyduları olarak da anılıyor. Galileo’nun bu keşfi uzayda Dünya’dan başka şeylerin çevresinde dönen gökcisimleri olabileceğini kanıtlamış ve bildiğiniz gibi başına birtakım işler açmış! Çünkü o dönemde Dünya’nın evrenin merkezi olduğuna ve her şeyin Dünya’nın çevresinde döndüğüne inanılıyordu.

Bir dürbününüz ya da teleskopunuz varsa, Galileo’nun yaptığı gözlemleri yinelemeye etmeye ne dersiniz? Temmuz boyunca her akşam Jüpiter’i ve uydularını gözlemleyip onların konumlarını bir deftere çizebilirsiniz. Ayın sonunda bu defterin sayfalarını çevirince Galileo uydularının farklı hızlarda Jüpiter’in çevresinde döndüğünü fark edeceksiniz. Biz sizin için Temmuz’un ilk on günü bu dört uydunun nasıl görüneceğini aşağıdaki görsellere aktardık. Böylece Jüpiter’in çevresindeki hangi noktanın, hangi uyduya karşılık geldiğini bulabilirsiniz. Gezegene en yakın olan İo’nun nasıl hızlı hareket ettiğini görüyor musunuz? Uyduların günler içinde gezegenin bir yanından öteki yanına geçtiğini fark ettiniz mi?

1 Temmuz
1 Temmuz
2-temmuz-2020
2 Temmuz
3-temmuz-2020
3 Temmuz
4-temmuz-2020
4 Temmuz
5-temmuz-2020
5 Temmuz
6-temmuz-2020
6 Temmuz
7-temmuz-2020
7 Temmuz
8-temmuz-2020
8 Temmuz
9-temmuz-2020
9 Temmuz
10-temmuz-2020
10 Temmuz
1 Temmuz
1 Temmuz
2-temmuz-2020
2 Temmuz
3-temmuz-2020
3 Temmuz
4-temmuz-2020
4 Temmuz
5-temmuz-2020
5 Temmuz
6-temmuz-2020
6 Temmuz
7-temmuz-2020
7 Temmuz
8-temmuz-2020
8 Temmuz
9-temmuz-2020
9 Temmuz
10-temmuz-2020
10 Temmuz
1 Temmuz
1 Temmuz
2-temmuz-2020
2 Temmuz
3-temmuz-2020
3 Temmuz
4-temmuz-2020
4 Temmuz
5-temmuz-2020
5 Temmuz
6-temmuz-2020
6 Temmuz
7-temmuz-2020
7 Temmuz
8-temmuz-2020
8 Temmuz
9-temmuz-2020
9 Temmuz
10-temmuz-2020
10 Temmuz
gokyuzu-temmuz-2020-mobil-slide3

İçine tam 1300 Dünya sığabilecek büyüklükteki bu dev gezegenin yüzeyinin karalar gibi katı ya da denizler gibi sıvı olmaması sizi şaşırtır mı? Jüpiter’de her şey gaz halindedir; tabii gezegenin merkezindeki çekirdek hariç! İşte, bu gaz devinin fotoğraflarında gördüğünüz ilginç yüzey şekilleri ve kuşaklar da sürekli hareket halinde olan atmosferindeki bulutlar ve fırtınalardır! Jüpiter’in ünlü kırmızı noktası da 150 yıldan uzun süren dev bir fırtınadır! Teleskopunuz varsa, bu kırmızı noktayı da görmeye çalışabilirsiniz.

Temmuz Ayında Gezegenler

Temmuz Ayında Gezegenler

Madem Jüpiter’le başladık, o zaman gezegenlerle devam edelim. Bu yaz boyunca gece gökyüzünü süsleyecek Güneş Sistemi’nin devleri Jüpiter ve Satürn, 5 Temmuz akşamı yanlarına dolunayı da alacaklar. 6 Temmuz’da aralarına biraz mesafe girecek ama bu üçlü yine yan yana olacak. Ama 14 Temmuz’da Jüpiter, 21 Temmuz’da da Satürn karşı konumda olacak. Yani bize göre Güneş’in tam tersi doğrultuda ve bu nedenle her ikisi de gözlem için ideal konumda olacak!

5-temmuz-2020-2
5 Temmuz
6-temmuz-2020-2
6 Temmuz
5-temmuz-2020-2
5 Temmuz
6-temmuz-2020-2
6 Temmuz
5-temmuz-2020-2
5 Temmuz
6-temmuz-2020-2
6 Temmuz
gokyuzu-temmuz-2020-mobil-slide-02

Artık sabah gökyüzüne geçen ve yıl sonuna kadar da Güneş doğmadan önce gözlenebilecek olan Venüs, 8 Temmuz sabahı en parlak konumuna gelecek. Eğer bir dürbününüz varsa, gezegenin hilâl şeklindeki evresini de görebilirsiniz. 17 Temmuz sabahı da Venüs ile Ay, Boğa takımyıldızında üst üste olacaklar; yanlarında Boğa’nın en parlak yıldızı Aldebaran’ı da görebilirsiniz.

8-temmuz-venus
8 Temmuz
17-temmuz-2020
17 Temmuz
8-temmuz-venus
8 Temmuz
17-temmuz-2020
17 Temmuz
8-temmuz-venus
8 Temmuz
17-temmuz-2020
17 Temmuz
gokyuzu-temmuz-2020-mobil-slide-03

11 Temmuz’u 12 Temmuz’a bağlayan gece 00:30 sularında (bu saat İstanbul için) doğacak Mars’ın hemen ardından, yalnızca dakikalar sonra yarım ay şeklindeki uydumuz da doğu ufkunda belirecek. Sonrasında sabaha dek yan yana danslarını sürdürecekler.

ay-mars

Karşınızda Neowise Kuyrukluyıldızı!

Karşınızda Neowise Kuyrukluyıldızı!

Uzun zamandır gökyüzünü şenlendirecek, çıplak gözle görülebilecek parlaklıkta bir kuyrukluyıldız Güneş’e yaklaşmıyordu. Her yıl birçok kuyrukluyıldız keşfediliyor. Ne var ki bunlar ya sönük oluyor ya da yörüngeleri yerküremizden gözlem için uygun olmuyor. Ancak bu yılın 27 Mart günü, asıl işi küçük gezegenleri ve yıldız kümelerini keşfetmek olan NEOWISE uzay teleskopu yeni bir kuyrukluyıldız saptadı. Büyük bir hızla Güneş’e ve gezegenimize doğru yaklaşan gökcismine Neowise (C/2020 F3) adı verildi. Haziran ayında da kuyrukluyıldızın parlaklığının giderek arttığı ve çıplak gözle görülebilecek bir düzeye çıkacağı anlaşıldı.

22 Temmuz’da Dünya’ya en yakın konuma gelecek kuyrukluyıldız, bu yakınlaşmanın ardından çok çok uzaklara doğru yoluna devam edecek. Binlerce yıl sonra yeniden geri gelecek. Bu nedenle onu görme şansını kaçırmayın. Güneş doğmadan önce, daha alacakaranlıkta kuzeydoğu ufkunun hemen üzerinde onu bulabilirsiniz. Çıplak gözle de görülebilir; ancak bir dürbün işinizi kolaylaştıracaktır. 12 Temmuz’dan sonra akşam günbatımının ardından kuzeybatı ufkunun üzerinde de görülecek. Neowise (C/2020 F3) Kuyrukluyıldızı’nın gökyüzünde hangi tarihte nerede olacağını bulmak için şu sayfayı ziyaret edebilirsiniz.

Neowise (C/2020 F3) Kuyrukluyıldızı’nın hangi tarihte gökyüzünde hangi noktada yer alacağını bu haritadan öğrenebilirsiniz. (Kaynak: in-the-sky.org)

neowise

Güney Balığı, Kova ve Oğlak Göktaşı Yağmurları

Güney Balığı, Kova ve Oğlak Göktaşı Yağmurları

Bu ay üç göktaşı yağmuru var. Işık kirliliğinden uzak bir yerde, örneğin bir sahilde, sırt üstü uzanırken gökyüzünde göreceğiniz kayan yıldızlardan söz ediyoruz. Önceki aylarda bu sayfadan öğrendiğiniz gibi bunlar, kuyrukluyıldızların ya da asteroitlerin arkalarında bıraktığı küçük toz ve taş parçacıklarının dünyamızın atmosferine girerken yanmasının sonucu ortaya çıkan ışık gösterileridir. Bu ayın 28. gecesi, Güney Balığı Takımyıldızı’ndan geliyormuş gibi görünen bir göktaşı yağmuru var. Ertesi geceyse iki farklı odaktan, hem Kova hem de Oğlak Takımyıldızı’ndan geliyormuş gibi görünen göktaşları olacak. Özellikle Kova göktaşı yağmuru daha bereketli geçecek!

gokyuzu-temmuz-2020-06

Gölgeli Ay Tutulması

Gölgeli Ay Tutulması

Tıpkı geçen ay olduğu gibi, 5 Temmuz’da da Ay dolunay evresindeyken parçalı ya da gölgeli Ay tutulması olacak. Ne var ki bu tutulma Türkiye’den gözlenemeyecek, Dünya’nın da ancak bazı yerlerinden görülebilecek. Ay’ın Dünya’nın tam gölge konisine hiç girmeyeceği bu gölgeli tutulmada, Ay’ın en çok yüzde 38’i yarı gölge konisine girecek. Ocak ayında benzer bir tutulmayı Türkiye’den izlemiş ve nasıl oluştuğunu sizlere burada anlatmıştık.

Temmuz Ayında Ay’ın Evreleri

Temmuz Ayında
Ay’ın Evreleri

Ay, 5 Temmuz’da dolunay; 13 Temmuz’da son dördün; 20 Temmuz’da yeniay; 27 Temmuz’da da ilk dördün evresinde olacak.

Temmuz Ayında
Ay’ın Evreleri

Ay, 5 Temmuz’da dolunay; 13 Temmuz’da son dördün; 20 Temmuz’da yeniay; 27 Temmuz’da da ilk dördün evresinde olacak.

Not: Bu sayfadaki yıldız haritaları, sizin de bilgisayarınıza ücretsiz olarak indirebileceğiniz Stellarium yazılımıyla oluşturulmuştur.