Uzay istasyonunda ellerinden bıraktıkları şeylerin “hava”da asılı kalmasına alışan astronotlar, Dünya’ya döndüklerinde bu alışkanlıklarından kurtulana kadar birçok nesneyi (çevrelerindekilerin şaşkın bakışları arasında) “hava”da bırakır ve yere düşürür.
Uzay İstasyonunda Kısa Süreli Kalışlar (Birkaç Hafta - 1 ay)
Uluslararası Uzay İstasyonu’nda birkaç hafta geçiren astronotların beden sıvıları yukarı toplandığı için yüzleri hafifçe şişer ve burunları tıkanır. Bu durum astronotlar arasında “dolunay yüzü” olarak bilinir. Ayrıca omurgadaki baskı kalktığı için boyları birkaç santimetre uzar! İç kulaktaki denge merkezi karıştığı için ilk birkaç gün “uzay tutması” denen baş dönmesi ve mide bulantısı yaşasalar da zihinleri bu yeni duruma hızla uyum sağlar. Ne var ki Dünya’ya döndüklerinde güçlü bir yer çekimi şoku yaşarlar ve kendilerini “taş gibi” ağır hissederler. Yürümek, oturmak ve başlarını dik tutmak bile alışılması gereken, zor, işler hâline gelebilir. Ayakta dururken dengelerini kaybetme eğilimi gösterirler. Bu kısa süreli ama sıra dışı, görevlerin bedendeki olumsuz etkileri genellikle 1 ila 3 hafta içinde tümüyle geçer.
Uzay İstasyonunda Uzun Süreli Kalışlar (6 ay - 1 yıl)
İstasyonda bir yıl gibi uzun süre kalan astronotların bedenleri çok daha büyük değişimlerden geçer. Beden “Aman nasıl olsa yürümene gerek yok” diyerek kemik ve kas kütlesini korumayı bırakır; kemik ve kaslar zayıflar. Bu yüzden astronotlar özel spor aletleriyle her gün 2 saat egzersiz yapmak zorundadır. Kalp, kanı pompalamak için eskisi kadar yorulmadığından küçülebilir ve göz küresinin şekli değiştiği için görme bozuklukları başlayabilir. Zihinsel olarak kapalı bir alanda uzun süre kalmak stres yaratsa da astronotlar yüksek bir odaklanma becerisi geliştirirler. Dünyaya döndüklerinde yer çekimi onlara devasa bir yük gibi gelir. Tekrar yürümeyi ve dengede durmayı adeta yeniden öğrenirler. Kemik ve kasların eski sağlığına kavuşması ve olumsuz etkilerin tümüyle geçmesi de 1 ila 2 yılı bulabilir.
NASA’da yapılan görüşmelerde uzaydan döndükten sonra bazı astronotlar Dünya’yı ağır, gürültülü ve alışılmadık derecede hareketsiz bulduklarını söylemiştir.
Bir görevde uzayda en uzun kalan astronotlar
- Valeri Polyakov (Rus) Mir Uzay İstasyonu, 437 gün
- Sergei Avdeyev (Rus) Mir Uzay İstasyonu, 379 gün
- Oleg Kononenko (Rus) Uluslararası Uzay İstasyonu, 373 gün
Oleg Kononenko, UUİ’ye düzenlenen 5 ayrı görevde toplam 1.110 gün, yani 3 yıldan fazla uzayda kalmıştır.
Görsel kaynağı: Wikipedia