Jüpiter Venüs’le Buluşuyor!

Muzaffer Özgüleş

Merhaba gökyüzüseverler… Bu ay gökyüzünde neler var neler! Aylardır yavaş yavaş batı ufkuna doğru ilerleyen Jüpiter’in Venüs’le buluşması mı dersiniz, Ay’ın Venüs’ü örtmesi mi, yoksa daha başka Ay gezegen düetleri mi… Hepsi ve daha fazlası için para ödemenize de gerek yok, gökyüzüne bakmanız yeterli. Ne zaman ve nereye bakmak gerektiğini öğrenmek için aşağıdaki satırları okuyabilirsiniz. Haydi, bakalım:

8 ve 9 Haziran akşamları, Venüs ile Jüpiter gökyüzünde yan yana.
10 Haziran’da Merkür akşam gökyüzünde en yüksek noktada.
21 Haziran’da yaz gündönümü; kuzey yarımkürede yılın en uzun günü.

Venüs ile Jüpiter Yan Yana!

Gökyüzündeki devinimleri merakla izleyip özellikle gezegenlerin hareketini dikkatle takip edenler tam üstümüzde birçok göksel saat olduğunu mutlaka fark etmişlerdir. Belirli periyotlarda ve belirli yörüngeler boyunca ilerleyen gezegenlerin bazı döngüleri olduğunu, bazen yollarının kesiştiğini de bilirler. İşte, Mart 2023’te yan yana gelen Jüpiter ile Venüs bu ay bir kez daha buluşuyor. Haziranın 8’inde döngü tamamlanıyor, adeta saatin akreple yelkovanı üst üste geliyor.

Önceki aylarda gökyüzünde batıya doğru ağır ağır ilerleyen ve giderek ufka yaklaşan Jüpiter’i ters yönden ona doğru yaklaşan Venüs, 8 ve 9 Haziran akşamları adeta kucaklayacak. Çünkü aralarındaki uzaklık yalnızca 1,5 derece olacak; yani bir dürbünün görüş alanına sığacak kadar yakın. Öyle ki gökyüzüne bakan birçok kişi bu iki parlak noktayı görüp “A, bu ne?” diye soracak; çünkü Venüs o gece -4,0 kadir parlaklığıyla gökyüzünün açık ara en parlak nesnesi olurken Jüpiter de -1,9 kadirlik parlaklığıyla yıldızları bile kıskandıracak.

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

8 ve 9 Haziran akşamları, gün batımından yaklaşık bir saat sonra batıya doğru bakarken Venüs ve Jüpiter yan yana, altta da Merkür. Onları İkizler Takımyıldız’ında, Polluks ve Kastor ile birlikte görebilirsiniz.

Biliyorsunuz, Venüs Güneş’e yakın bir iç gezegen. Jüpiter’se dev bir dış gezegen. Gerçekte aralarındaki uzaklık çok büyük. Venüs bize ortalama 0,9 AB (astronomi birimi= Güneş-Dünya arasındaki ortalama uzaklık -150 milyon kilometre) uzaktayken Jüpiter’e ulaşmak için 6 AB yol gitmek gerekiyor. Biz onları gökyüzünde yan yana görüyoruz; ama aslında ışık, birinden diğerine yaklaşık 40 dakikada gidiyor. Gökyüzünün bize oynadığı ne hoş bir perspektif oyunu, görüyor musunuz?

Bu buluşmanın en iyi “performansları” 8 ve 9 Haziran akşamları sahne alacak; ama önceki ve sonraki günlerde de ikilinin dansını izlemek de keyifli olacak. Hatta Merkür de biraz aşağıdan ve soluk bir şekilde onlara katılacak. Aşağıdaki animasyondan sizi nasıl bir gösterinin beklediğini görebilirsiniz. Jüpiter sonraki aylarda Güneş’in arkasından dolanıp sabah gökyüzüne geçecek, Venüs ise akşamları batı ufkunda gezinmesini yaz sonuna kadar sürdüredecek. Merkür de haziran sonunda gözden kaybolacak.

Haziran ayı boyunca, gün batımından yaklaşık bir saat sonra batıya doğru bakarken Venüs, Jüpiter ve Merkür’ün etkileyici dansları.

Ay’la Düetler

Gelelim bu minik gökyüzü gezginlerinin biricik uydumuzla yaptıkları düetlere… 10 Haziran sabahı gün doğumundan bir saat kadar önce uyanıp doğu ufkuna doğru bakarsanız, Ay’ın yanında Satürn’ü görebilirsiniz. Bundan üç gün sonra, 13 Haziran sabahı Ay bu kez Mars’ın yanına varmış olacak.

Bu ay gezegenler gökyüzünde iki takıma ayrılmış adeta: Bir bölümü akşamları batıda ışıldarken ötekiler sabaha doğru doğudan yükselecek. Akşam gökyüzünde Venüs ve Jüpiter bizi karşılayacak. Venüs, gün batımından hemen sonra batı-kuzeybatı ufkunda parlayan “akşam yıldızı” olarak hemen göze çarpacak ve birkaç saat sonra da batacak. Jüpiter de Venüs’ün yakın komşusu olarak gece yarısına kadar gökyüzündeki yerini koruyacak. Ay, 18-19 Mayıs’ta Venüs’le, 20 Mayıs’taysa Jüpiter’le yakınlaşacak. Bu akşamlarda her iki gezegenin Ay’la düetini kaçırmayın deriz!

10 ve 13 Haziran sabahları, gün doğumunda yaklaşık bir saat önce doğuya doğru bakarken sırasıyla Satürn ve Mars’ın Ay’la yakınlaşmaları.

16 Haziran akşamı incecik bir hilal evresindeki uydumuz, Merkür’ün hemen yanında olacak. Ne ki ikisini de görmek biraz zor olabilir. 17 Haziran akşamı da Ay, Venüs ile Jüpiter’in arasına girecek. Aslında aynı gece Ay’ın Venüs’ü tamamen örttüğü ülkeler de olacak; örneğin Amerika. Ancak bu Venüs örtülmesini Türkiye’den göremeyeceğiz çünkü bizim için o sırada Ay çoktan ufkun altına inmiş olacak.

16 ve 17 Haziran akşamları, gün batımından yaklaşık bir saat sonra batıya göğünde Merkür, Jüpiter ve Venüs’ün Ay’la yakınlaşmaları.

Haziran Ayı Gökyüzü Takvimi

Acaba haziran ayında gökyüzünde bizi neler bekliyor? Aşağıdaki gökyüzü takvimini incelemeniz yeterli!

1 Haziran

5 Haziran

8 Haziran

9 Haziran

10 Haziran

15 Haziran

16 Haziran

17 Haziran

21 Haziran

22 Haziran

27 Haziran

30 Haziran

Not: Bu sayfadaki gezegen ve yıldız haritaları, Stellarium yazılımıyla oluşturulmuştur. Siz de stellarium-web.org adresinden ya da mobil uygulamadan anlık haritalara ulaşabilir, yazıda söz edilen gökcisimlerini bulmak için kullanabilirsiniz.

Muzaffer Özgüleş

Mayısta İki Dolunay!

Muzaffer Özgüleş

Merhaba gökyüzü meraklıları! Mayıs ayı bu yıl hem alışılmış güzelliklerini hem de oldukça ender rastlanan bir sürprizi beraberinde getiriyor. Sürpriz ne mi? Sürpriz, ayın hem ilk gününde hem de son gününde dolunay olması! Peki, bu ne anlama geliyor? Mayıs ayında göktaşı yağmurları nasıl? Gezegenleri nerede görebiliriz? Hepsinin yanıtı aşağıda; ama önce özetler, sonra ayrıntılar…

Mayısta iki dolunay var ve 31 Mayıs’taki ikincisi Mavi Ay olarak adlandırılıyor.
Halley Kuyrukluyıldızı’nın döküntülerinden kaynağını alan Kova göktaşı yağmuru 6 Mayıs’ta zirveye ulaşacak.
Akşam gökyüzünde Venüs ve Jüpiter, sabah gökyüzünde Satürn ve Mars bizleri bekleyecek.

31 Mayıs: Mavi Ay!

“Mavi Ay” denince hemen “Ay gerçekten mavi mi görünecek?” diye düşünebilirsiniz. Hayır, uydumuzun rengi elbette değişmiyor. Bu adlandırma, aynı takvim ayı içinde iki kez gerçekleşen dolunayın ikincisini tanımlamak için kullanılır. İngilizcede “once in a blue moon” diye bir deyim vardır ve ender gerçekleşen bir şey anlamına gelir. Çok yerinde bir benzetme, çünkü Ay’ın dolunay döngüsü yaklaşık 29,5 gün sürer. Dolayısıyla aynı ayda iki dolunay yaşanması anca iki üç yılda bir mümkün olur.

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Mayıs 2026’da tam da böyle bir Mavi Ay bizi bekliyor. Dolunay 1 Mayıs’ta gerçekleştikten sonra uydumuz, çevremizde tam bir tur atacak ve 31 Mayıs’ta yeniden dolunay evresine girecek. İşte, bu ikincisine, Mavi Ay deniyor. Ay’ı, o akşam gün batımıyla eş zamanlı olarak güneydoğu ufku üzerinden yükselirken her zamanki etkileyici haliyle izleyebilirsiniz; ama maviye dönüşmesini pek beklemeyin! Uydumuz o gece Akrep Takımyıldızı’nda olacak ve kızıl renkli Antares ile düet yapacak. Bu güzel manzaraya tanık olmak için herhangi bir ekipmana gerek yok; açık bir alan ve meraklı bir çift göz yeterli.

Mayıs Ayında Göktaşı Yağmurları

Sırasıyla 18, 19 ve 20 Mayıs akşamları gün batımından hemen sonra batı ufku üzerinde Venüs ve Jüpiter’in Ay’la dansı.

Sabah gökyüzünde de Satürn ve Mars ikilisi sahnede olacak. Mayısın ilk gününden itibaren Satürn ile Mars, gün doğumundan az önce doğudan yan yana yükselmeye başlayacak. Ayın ilerleyen günlerinde aralarındaki mesafe artacak. Daha soldaki Mars’ı o kendine özgü kızılımsı tonuyla çıplak gözle bile ayırt edebilirsiniz. Hatta bir teleskopla Satürn’ün halkalarını görmek için erken kalkmaya da değer. Çünkü bu ikili birkaç aydır ortalıkta yoktu. Ay, 14 Mayıs sabahı Satürn’le, 15’inde Mars’la yan yana gelecek; gün doğumundan bir saat önce doğuya bakmanız yeterli.

Mayıs Ayında Göktaşı Yağmurları

8 Mayıs’taysa Çalgı (η-Lyrid) göktaşı yağmuru zirveye ulaşacak. Ne var ki saatte ortalama 3 göktaşıyla pek mütevazı bir yağmur olacak. Yine de belli mi olur; hazır Kova göktaşı yağmuruna bakarken onlardan birkaçına da denk gelebilirsiniz! Ayrıca mayıs boyunca Antihelion göktaşı yağmuru yine aktif. Güneş’in tam karşı tarafındaki bir noktadan geliyormuş gibi göründükleri için böyle adlandırılan bu göktaşları, Güneş Sistemi’ndeki eski kuyrukluyıldız kalıntılarından ve asteroit tozlarının zamanla yörüngeye yayılmasından kaynaklanır.

Mayıs Ayı Gökyüzü Takvimi

Acaba mayıs ayında gökyüzünde bizi neler bekliyor? Aşağıdaki gökyüzü takvimini incelemeniz yeterli!

1 Mayıs

6 Mayıs

8 Mayıs

9 Mayıs

13 Mayıs

16 Mayıs

18 Mayıs

20 Mayıs

23 Mayıs

31 Mayıs

Muzaffer Özgüleş

Yılın Kuyrukluyıldızı Karşınızda!

Muzaffer Özgüleş

Merhaba, sevgili amatör gökbilimciler! Baharın kendini iyiden iyiye hissettirdiği ve gecelerin giderek daha ılık geçtiği nisan ayına geldik. Kış takımyıldızları artık yerini yavaş yavaş ilkbahar ve yaz takımyıldızlarına bırakıyor, gezegenlerse keyfimize keyif katıyor. Ama bu ay, dahası da olacak! Hoş bir kuyrukluyıldız ziyareti ile birkaç göktaşı yağmuru gelecek. Haydi gelin, nisan ayında gökyüzüne yakından bakalım!

PANSTARRS Kuyrukluyıldızı Geliyor!

Nisanın ilk gününden itibaren sabah gökyüzünde sürpriz bir konuğumuz olacak! C/2025 R3 ya da PANSTARRS kuyrukluyıldızı. Yalnızca bu ayın değil, 2026 yılının en heyecan verici gök olaylarından biri olan bu kuyrukluyıldız ziyareti, nisan ayının ortalarında tadından yenmez hale gelecek. Çünkü 12 Nisan’da en yüksek uzanımına ulaşarak doğu ufkundan 24° yukarıda olacak. 19 Nisan’da, Güneş’e en yakın noktadan geçecek. 22 Nisan’da parlaklığı 0 kadire kadar yükselecek (yani Çalgı’nın en parlak yıldızı Vega kadar parlak olacak) ve 26’sında da gezegenimize en yakın konumdan geçecek.

Her ne kadar ayın ikinci yarısında Güneş’e ve Dünya’ya yaklaşıp parlaklığı artsa da PANSTARRS’ı Türkiye’den gözlemek için en uygun zaman ayın ortasına kadar olan dönem. Çünkü 17 Nisan’dan itibaren doğu ufkundan en fazla 17° yükselebilecek. Zaten hemen ardından da güneş doğacağı için onu görmek olanaksız olacak. Dolayısıyla size önerimiz, ayın başından itibaren gün doğumundan önce kalkıp gözlerinizi doğu ufkunun üzerinde gezdirmeniz. Parlaklığı her sabah giderek artacak ve çıplak gözle bile görülebilecek C/2025 R3 kuyrukluyıldızı sizi çok heyecanlandıracak!

Nisan Ayında Gezegenler

Venüs, nisan boyunca batı ufkundan giderek yükselecek; dolayısıyla gökyüzünde kaldığı süre uzayacak. Yine onu, -3,9 kadirlik parlaklığıyla UFO zannedenler olacaktır ama biz de bu enfes manzarayı seyretmeye doyamayacağız doğrusu. Jüpiter de -2 kadir civarındaki parlaklığıyla nisan boyunca giderek batıya kayacak ve Venüs’e yaklaşacak. Hatta ay ortasında güneybatı ufkunun üzerinde Akyıldız’ı (Sirius) da yanlarına alıp bir dik üçgen, ayın sonunda da bir eşkenar üçgen oluşturacaklar.

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Bu ay hızlı (ve çoğunlukla da kaçak) gezegen Merkür’ün yanı sıra, Mars ile Satürn de kayıplarda olacak. Çünkü Kızıl Gezegen ile halkalı gezegen, Güneş’in arkasından dolanmakla meşguller ve ay sonunda sabahları yeniden belirecek. Gelgelelim Güneş’ten henüz çok da uzaklaşmadıkları için onları çıplak gözle görmek çok zor olacak. Önümüzdeki ayları beklemekten başka çare yok.

Ülker ya da Yedi Kız Kardeşler bu ay, biricik uydumuz Ay ile dans edecek şanslı açık yıldız kümelerinin başında geliyor. Çünkü 19 Nisan akşamı, batı ufkunda Ay, hem Venüs’le yakınlaşacak hem de Ülker’i (M45 açık yıldız kümesi) kısmen örtecek. Bu tatlı gösteri için şimdiden yerinizi ayırtın! 22 Nisan akşamıysa Ay bu kez yanına Jüpiter’i alacak.

Nisan Ayında Göktaşı Yağmurları

22-23 Nisan gecesi ilkbahar mevsiminin en dikkat çekici göktaşı yağmurlarından biri bizi bekliyor. Çalgı (Lirid) göktaşı yağmurunun zirve yapacağı bu gece, ışık kirliliğinden uzak bir noktada saatte ortalama 15-20 göktaşı görülebilir. Bu ay ayrıca Kova (η-Aquarid) ve Antihelion göktaşı yağmurları da aktif. Gökyüzünde Güneş’in tam karşı yanındaki bir noktadan geliyormuş gibi göründükleri için böyle adlandırılan bu göktaşları, belirli bir kuyrukluyıldızın geride bıraktığı tozlardan değil de Güneş sistemindeki eski kuyrukluyıldız kalıntılarından ve asteroit tozlarının zamanla yörüngeye yayılmasından kaynaklanır.

Nisan Ayı Gökyüzü Takvimi

Acaba nisan ayında gökyüzünde bizi neler bekliyor? Aşağıdaki gökyüzü takvimini incelemeniz yeterli!

2 Nisan

3 Nisan

10 Nisan

12 Nisan

17 Nisan

19 Nisan

22 Nisan

23 Nisan

24 Nisan

Muzaffer Özgüleş

Gökyüzü Tomurcuklanıyor!

Muzaffer Özgüleş

Gökyüzü tutkunları, merhaba! Daha sıcak ve keyifli gözlem akşamlarına hazır mısınız? Anımsarsanız geçtiğimiz aylarda, bir süre ortalıktan kaybolan gezegenlerin yeni bir gösteriye hazırlandıklarından söz etmiştik. İşte, o an geldi. 20 Mart’taki bahar ekinoksuyla birlikte yalnızca ağaçlar çiçeklenmeyecek, adeta gökyüzü de gezegenlerle tomurcuklanacak! Haydi gelin, bu ay bizi bekleyen sürprizlerin ayrıntılarına birlikte bakalım!

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Bahar Geliyor, Gezegenler “Açıyor”!

Takvimler 20 Mart’ı gösterdiğinde, yalnızca doğada değil, gökyüzünde de bahar başlayacak. Güneş ışınlarının Ekvator’a dik geldiği bu ekinoks gününde gece ile gündüzün süreleri eşitlenecek. Artık kuzey yarımkürede günler uzayacak, kışın o kasvetli havası yerini daha ılık ve keyifli gece gözlemlerine bırakacak. Çiçeklenen ağaçların kokusunu içinize çektiğiniz bir akşam, bakın bakalım gözleriniz ilk nelere takılacak!

Gün batımından hemen sonra batı ufkuna bakarken göreceğiniz gökyüzünün en parlak “yıldızı” Venüs olacak. Güneş’in arkasından dolandıktan sonra geçtiğimiz ay, akşam gökyüzüne geçen Venüs, batı ufkunda giderek yükselecek. -3,9 kadirlik parlaklığıyla onu gün batımından hemen sonra batı ufkunun üstünde görebilirsiniz.

Hemen hemen aynı saatlerde, güneydoğu doğrultusuna baktığınızda bir başka “yıldızın” daha ışıldadığını göreceksiniz. İşte, o da İkizler takımyıldızının tam ortasındaki Jüpiter ve -2,4 kadirle Akyıldız’dan (Sirius) bile daha parlak! Neredeyse bütün gece gökyüzünde kalacak dev gezegen 11 Mart’ta tersinir hareketini bitirip sonraki günlerde çok ama çok ağır bir şekilde batıya doğru ilerleyecek.

Aslında martın ilk günlerinde Venüs’ün yakınlarında Merkür ile Satürn’ü de bir dürbünle görmeyi deneyebilirsiniz. Ancak sonraki günlerde her ikisi de hızla batacak ve Güneş’in arkasından dolanacak. Satürn bir süreliğine sahneden çekilecek; ama hızlı gezegen iki hafta kadar sonra sabah gökyüzüne geçecek. Hatta Merkür’ü 27 Mart’ta sabah gökyüzünde en yüksek noktaya çıkmış halde bulacağız; tabii ufka yakınlığından dolayı görebilirsek!

Kaçan Bir Fırsat: Tam Ay Tutulması

Aslında bu ayın en önemli gök olaylarından biri, 3 Mart’ta gerçekleşecek tam Ay tutulmasıdır. Ne var ki bu tutulma ülkemizden gözlenemeyecek; çünkü tutulma sırasında Ay, Türkiye’de daha doğmamış olacak. Bu nedenle önce kararmaya sonra da o etkileyici kızıl rengini almaya başlayan uydumuzu, ancak başka diyarlardan gelen fotoğraflardan görebileceğiz.

Bir Başka Tutulma: Ay Regülüs’ü Örtüyor

Ay tutulmasını kaçırdık diye üzülmeyin! Çünkü en az onun kadar etkileyici ve ender görülen bir “tutulma” 29 Mart’ta bizleri bekliyor. Uydumuz Ay, Aslan Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Regülüs’ü örtecek! Şişkin (büyüyen) Ay evresindeki uydumuzun karanlıkta kalan yanına “değecek” Regülüs (+1,4 kadir parlaklığında olacak), saniyeler içinde gözden kaybolacak. İstanbul’da saat 21:50’de başlayacak bu örtülmeyi daha doğudaki iller biraz daha erken görmeye başlayacak. Regülüs’ün Ay’ın öteki yanından çıkması da uydumuzun batmasından sonra olacak, yani çıkış anını göremeyeceğiz.

Mart Ayı Gökyüzü Takvimi

Acaba mart ayında gökyüzünde bizi neler bekliyor? Aşağıdaki gökyüzü takvimini incelemeniz yeterli!

1 Mart

3 Mart

11 Mart

17 Mart

19 Mart

20 Mart

23 Mart

25 Mart

26 Mart

27 Mart

29 Mart

Muzaffer Özgüleş

Bir Kış Masalı

Muzaffer Özgüleş

Yılın en kısa ayında geceler uzun ve gözlem yapmak için de çok uygun! Tabii bulutlar izin verirse… Eğer hava açık olursa, şubatta bizi bazı sürprizler bekliyor. Gecelerimizi bir kış masalına çevirecek sürprizler hem de… Uydumuz bu kez yalnızca gezegenlerle yakınlaşmayacak, burç takımyıldızlarının en parlaklarıyla tek tek buluşacak. Merkür de ayın ikinci yarısında yanına Venüs ile Satürn’ü alarak sahneye çıkacak. Haydi, gelin ayrıntılara geçelim; kulağınız bu masalda, gözünüz yükseklerde olsun!

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Gecelerin Hakimi Jüpiter!

Yılın en kısa ve de havası en sert ayındayız. Geceler de uzun ve gökyüzü meraklıları için bu bir avantaj! “Dışarısı çok soğuk, bu havada dışarı mı çıkılır?” demeyin. Kalın giyinirseniz, bal gibi de çıkılır. Çünkü şubat ayı bize son yılların en görkemli gece manzaralarından birini sunmaya hazırlanıyor. Bu ay, yalnızca kış takımyıldızlarını değil, Güneş Sistemi’nin devini ve cücesini aynı anda akşam gökyüzünde görme şansımız olacak.

Jüpiter, ocak ayındaki karşı konumundan sonra hâlâ çok parlak ve neredeyse bütün gece gökyüzünde olacak. Ay boyunca İkizler Takımyıldızı’nın en parlak yıldızları Castor ve Pollux’un hemen yanında adeta bir fener gibi parlayacak. Gün batımından az sonra doğudan yükselen Jüpiter, gece yarısı gökyüzünün en yüksek noktasına ulaşacak ve sabaha kadar bize eşlik edecek. Kısacası, tıpkı geçen ay olduğu gibi, bu ay da gecelerin mutlak hakimi Jüpiter olacak!

Şubat geceleri hava karardığında Jüpiter’in çevresine bakarsanız, kış gökyüzünün o meşhur Kış Altıgeni ile karşılaşacaksınız. Gökyüzünün en parlak yıldızı Sirius (Akyıldız), altıgenin en alt köşesinde elmas gibi parlayacak. Hemen üzerinde Avcı (Orion), onun kemerindeki üç yıldız ve sağ üstte Boğa’nın öfkeli gözü Aldebaran sizi selamlayacak. Eğer kent ışıklarından uzaktaysanız, Boğa’nın sırtındaki Yedi Kız Kardeşler, yani Ülker (M45) açık yıldız kümesini de çıplak gözle pamuksu bir bulut gibi görebilirsiniz.

Akşam Ufkunda Gezegen Geçidi

Şubatın ikinci yarısında, Güneş battıktan hemen sonra batı ufkuna çok dikkatli bakın. 15 Şubat’tan itibaren, Güneş’e en yakın ve gözlenmesi en zor gezegen Merkür, akşam gökyüzündeki en iyi görünümüne hazırlanıyor. 19 Şubat’ta en büyük doğu uzanımına (Güneş’ten en uzak konumuna) ulaşacak Merkür, 20 Şubat’ta da akşam gökyüzünde en yüksek noktaya çıkacak. Yani bu beş günde, parlaklığı -1 kadirden -0,3’e kadar azalacak olsa da ufuktan yükseldiği için görülmesi kolaylaşacak.

Aslında bu tarihlerde Merkür’e batı ufkunun hemen üzerindeki parlak Venüs de eşlik etmeye başlayacak. Akşam gökyüzüne yavaş yavaş veda etmeye hazırlanan Satürn de Merkür’ün biraz üzerinde ama oldukça sönük olacak. Eğer ufkunuz açıksa ve hava da temizse, gün batımından hemen sonra bu üçlüyü (Venüs, Merkür ve Satürn) batı ufkunda üst üste dizilmiş bir şekilde görebilirsiniz -en azından deneyebilirsiniz. Mars ne yazık ki hâlâ Güneş’in arkasından dolaşmaya devam ediyor.

Ay’ın Yıldızlarla Dansı

Uydumuz, bu ay gezegenlerle buluşmalarına devam ediyor. 19 Şubat’ta Merkür’ün, 27 Şubat’ta da Jüpiter’in çok yakınında görünecek. Ama bu şubatı özel kılan, Ay’ın parlak yıldızlara da oldukça yakın geçecek oluşu. 2 Şubat’ta Aslan’ın en parlağı Regülüs, 11 Şubat sabaha karşı Akrep’in en parlağı Antares, 25 Şubat akşamı da Boğa’nın boynuzu ve ikinci en parlağı (Beta Tauri) Ay’ın yanında ışıldayacak. Hatta Dünya’nın başka yerlerinden Ay’ın bu üç yıldızı örttüğü bile görülecek; ama Türkiye’den değil… 24 Şubat gecesi de ilk dördün evresindeki Ay, Boğa’daki Ülker (M45) açık yıldız kümesinin hemen dibinde olacak.

Şubat Ayı Gökyüzü Takvimi

Acaba şubat ayında gökyüzünde bizi neler bekliyor? Aşağıdaki gökyüzü takvimini incelemeniz yeterli!

2 Şubat

4 Şubat

9 Şubat

11 Şubat

17 Şubat

19 Şubat

20 Şubat

24 Şubat

25 Şubat

27 Şubat

Muzaffer Özgüleş

Gecelerin Kralı Sahnede!

Muzaffer Özgüleş

Mutlu yıllar gökyüzü tutkunları! Yılın bu ilk ayında gündüzler hızla uzamaya başlasa da geceler hâlâ yeterince uzun… Kış takımyıldızlarını doyasıya izleyebilir, göktaşı yağmurlarının keyfini çıkarabilirsiniz. Ama ocak ayının en önemli gök olayını soruyorsanız, Jüpiter’in krallığını ilan etmesi diyebiliriz! 10 Ocak’ta karşı konuma ulaşan dev gezegen ve uyduları, kameralara -özellikle de teleskopa bağlı olanlara- harika pozlar verecek! Haydi gelin, biz de biraz daha yakından bakalım.

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Bu Ay Sahne Jüpiter’in!

Anımsarsanız önceki aylarda sabahları erken kalkıp gezegenleri kovalıyorduk. Ancak 2026’nın ilk ayında senaryo tümüyle değişiyor. Bu ay “sabahçılar” değil, “akşamcılar” yaşıyacak! Çünkü Güneş Sistemi’nin en büyük gezegeni Jüpiter, gün batımıyla birlikte sahne alacak ve başrolü kimseye kaptırmayacak.

Jüpiter 9 Ocak’ta Dünya’ya en yakın konumdan geçtikten hemen sonra 10 Ocak’ta karşı konuma ulaşacak. Yani Dünya, Güneş ile Jüpiter’in tam arasından geçecek. Bu şu anlama geliyor: Dev gezegen Güneş batarken doğudan tüm heybetiyle doğacak, gece yarısı gökyüzünün en tepesine ulaşacak ve Güneş doğarken de batacak. Yani bütün gece sahnede olacak!

Şu sıralar İkizler takımyıldızında bulunan Jüpiter, o kadar parlak ki (-2.7 kadir parlaklığında) onu kent ışıkları altında bile gözden kaçırmanız olanaksız. Hatta iyi bir dürbününüz varsa, gezegenin çevresindeki dört büyük uydusunu (Io, Europa, Ganymede, Callisto) minik noktalar halinde görebilirsiniz.

Peki Diğerleri Nerede? Saklambaç Oynuyorlar!

“Jüpiter tamam da hani o sabahları ışıldayan Venüs ya da akşamları gördüğümüz Kızıl Gezegen Mars nerede?” diye sorabilirsiniz. Kötü bir haberimiz var: Onlar bu ay Güneş’in arkasında saklanacaklar!

Mars: Kızıl Gezegen 9 Ocak’ta Güneş ile kavuşum konumunda olacak. Yani Güneş’e en yakın konumda ama bize göre ters yanda; dolayısıyla görünmez durumda olacak. Onu görmek için birkaç ay daha sabretmemiz gerekecek.

Venüs: Parlaklığıyla bildiğimiz Venüs de 6 Ocak’ta üst kavuşumdan geçerek sabah gökyüzünü terk edecek. Ayın sonuna doğru akşamları batı ufkunda çok sönük bir şekilde belirmeye başlasa da asıl gösterisine bahar aylarında başlayacak.

Merkür: Merkür de bu ay “Güneş’in arkasından dolanan kaçaklar kulübü”nün bir üyesi elbette! Şubat ola hayrola diyelim…

Satürn: Halkalı gezegen akşamları erkenden batacak. Güneş battıktan hemen sonra güneybatı ufkunda kısa bir süre görülebilir ama o da giderek alçalacak ve sönükleşecek.

Göktaşı Yağmuru ve Davetsiz Misafir Dolunay

Ocak ayının klasikleri arasında yer alan “Dörtlü” (Quadrantid) göktaşı yağmuru, normalde 3-4 Ocak gecesi harika bir görsel şölen sunar. Ancak bu yıl aynı tarihlerde gökyüzünde davetsiz bir misafirimiz var. 3 Ocak’ta Ay dolunay evresinde olacağı için gökyüzü o kadar aydınlık olacak ki sönük göktaşlarının çoğunu ne yazık ki “yıkayıp” görünmez kılacak. Yine de şansınızı denemek isterseniz, gece yarısından sonra en parlak “ateş toplarını” yakalamayı umut edebilirsiniz. 19 Ocak Küçük Ayı (y-Ursae Minorid) göktaşı yağmuru (saatte ortalama 3 göktaşı) olacak.

Kış Üçgeni: Sanki Bir Mücevher Kutusu!

Gezegenlerin yokluğunu aratmayacak bir şey varsa o da Kış Takımyıldızları’dır. Geceleri güneye doğru baktığınızda gökyüzünün en parlak yıldızı Sirius (Büyük Köpek takımyıldızı), hemen yukarısında Procyon (Küçük Köpek takımyıldızı) ve sağda kızıl dev Betelgeuse (Avcı takımyıldızı) muazzam bir “Kış Üçgeni” oluşturacak. Bu ay Jüpiter de bu bölgeye yakın olduğu için gökyüzünün bu köşesi adeta bir mücevher kutusu gibi ışıl ışıl!

Ocak Ayı Gökyüzü Takvimi

Acaba ocak ayında gökyüzünde bizi neler bekliyor? Aşağıdaki gökyüzü takvimini incelemeniz yeterli!

3 Ocak

4 Ocak

6 Ocak

9 Ocak

10 Ocak

18 Ocak

19 Ocak

23 Ocak

26 Ocak

28 Ocak

31 Ocak

Muzaffer Özgüleş

3I/ATLAS Geliyor…
Ama Korkmaya Gerek Yok!

Muzaffer Özgüleş

Merhaba gökyüzü tutkunları ve uzaylıların ziyaretini dört gözle bekleyenler! Bu kez sizi böyle selamladık; çünkü bugünlerde uzaylıların sıra dışı bir gökcismiyle gezegenimize yaklaştığını düşünenler var. Ne var ki Güneş Sistemimize yıldızlararası uzaydan gelen konuk uzaylılar değil 3I/ATLAS kuyruklu yıldızı. Gelin hem ona hem de aralık ayının diğer gök olaylarına yakından bakalım.

19 Aralık’ta, 3I/ATLAS kuyrukluyıldızı Dünya’ya en yakın konumdan geçecek.
21 Aralık’ta, kış gündönümü dolayısıyla en uzun gece bizi bekliyor.
Göktaşı yağmurları, özellikle 14 Aralık’ta zirveye ulaşan İkizler, aralık gecelerini şenlendirecek.

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

3I/ATLAS Kuyrukluyıldızı Kapımızda!

3I/ATLAS’la ilgili basında çıkan haberleri siz de gördünüz mü? Kimileri bu sıra dışı gökcisminin uzaylıların gemisi olduğunu savundu, kimileri dünyamıza çarpacağını ileri sürdü, kimileri de yalnızca merakla onun ne olduğunu anlamaya çalıştı. Evet, doğrusu heyecanlı bir süreçti. Yine de bilim dışı spekülasyonlar yapmayı gerektirecek, sonumuzun geldiğini düşündürecek bir durum yoktu. Haydi gelin, beş ay öncesine dönüp en baştan başlayalım.

Geçtiğimiz yaz, takvimler 1 Temmuz 2025’i gösterirken Şili’deki Asteroid Karasal Çarpma Son Uyarı Sistemi (ATLAS) istasyonundaki teleskoplar, yeni bir gökcismi keşfetti. İlk gözlemler, önce “A11pl3Z” olarak adlandırılan bu gökcisminin iç Güneş Sistemi’ne girdiğini, saniyede 61 kilometre hızla ilerlediğini ve Dünya’nın yörüngesine yaklaşabileceğini gösteriyordu. Sonraki gözlemlerle yıldızlararası uzaydan geldiği anlaşılınca “3I/ATLAS” adını alan göktaşının bir asteroit mi yoksa bir kuyruklu yıldız mı olduğu tam anlaşılamamıştı. Ancak uzaylı senaryoları yazmaya meraklı olanlar ve felaket tellalları çoktan devreye girmişti bile. İşin kötüsü, keşfin üzerinden daha yalnızca 15 gün geçmişken “sıra dışı özellikler” gösteren bu göktaşının bir yıldızlararası uzay gemisi olabileceğini ileri süren “bilim insanları” da vardı!

Oysa amatör ve profesyonel birçok gökbilimcinin merakla izlediği 3I/ATLAS, ilerleyen günlerdeki gözlemlerin göstereceği üzere bir kuyruklu yıldızdı. Görünüşü ve hareketi de bir kuyruklu yıldızla uyumluydu. Yani Güneş gibi bir yıldıza yaklaştığında ısınan, bu nedenle gaz açığa çıkaran, kaya ve buzdan oluşan küçük, katı, doğal bir gökcismiydi. Kısacası tüm veriler onun bir kuyruklu yıldız olduğunu gösteriyordu. Uzay gemisi söylentilerine kulak asmaya gerek yoktu.

Yine de bu cisim, Güneş Sistemi’mizin dışından geldiği için hem heyecan verici hem de bilimsel açıdan çok önemli. Çünkü 3I/ATLAS, insanlığın şimdiye kadar keşfettiği yalnızca üçüncü yıldızlararası cisimdir. Adının başındaki “3I” ifadesi de bu anlamı taşıyor; üçüncü yıldızlararası (Interstellar) cisim. Daha önceki iki keşif ise 2017’de keşfedilen “1I/‘Oumuamua” adlı asteroit ve 2019’da keşfedilen “2I/Borisov” adlı kuyruklu yıldızdı. Yani 3I/ATLAS, bize Güneş Sistemi’miz dışındaki uzay hakkında önemli bilgiler verebilecek bir konuk ve türünün üçüncü örneğidir. Önceki ikisinden de daha büyüktür.

Güneş Sistemi’mize yukarıdan bakıldığında, 3I/ATLAS’ın yörüngesi böyle görünür. Dünya’ya en yakın konumdan 19 Aralık’ta geçtikten sonra Güneş Sistemi’mizi terk etmek üzere yoluna devam edecek.

Görsel kaynağı: NASA

3I/ATLAS’ın Güneş Sistemi’nden bile yaşlı olabileceği düşünülüyor. Onun hakkında daha çok bilgi edinmek için Dünya’ya en yakın konumdan geçeceği 19 Aralık gününün öncesi ve sonrası çok önemli. Bütün gözler ve teleskoplar onun üzerinde olacak. Ama bizler ne yazık ki onu çıplak gözle göremeyeceğiz. Çünkü bize en yakın olduğu günlerde bile dürbünle dahi görülemeyecek kadar soluk olacak.

Peki ya sonra? Dünyamızdan ve Güneş Sistemi’nden uzaklaşan 3I/ATLAS nereye gidecek? Güneş’in çekimi onu kısa süreliğine hızlandırsa ve biz Dünyalıları heyecanlandırsa da bizden uzaklaşarak geri dönülmez bir şekilde gökadamızdaki yoluna devam edecek. Tıpkı bir otoyolun yanından hızla geçen ve kısa bir süre bu yola yaklaştıktan sonra tekrar uzaktaki kendi yoluna (yıldızlararası uzaya) geri dönen bir araç gibi…

Aralık Ayında Göktaşı Yağmurları

2025 yılını peş peşe göktaşı yağmurlarıyla kapatacağız. Bu ayın en bereketlisi olan 14 Aralık’taki İkizler (Geminid) göktaşı yağmurunun, saatte ortalama 120 göktaşı getirmesi bekleniyor. Tabii hep söylediğimiz gibi, ideal şartlar altında. 7 Aralık’taki Pupa-Yelken (Puppid-Velid) göktaşı yağmurunun saatte ortalama 10, 9 Aralık’taki Tekboynuz (Monocerotid) göktaşı yağmurunun 2, 12 Aralık’taki Suyılanı (σ-Hydrid) göktaşı yağmurunun 3, 16 Aralık’taki Berenis’i Saçı (Comae Berenicid) göktaşı yağmurunun 3, 20 Aralık’taki Küçük Aslan (Leonis Minorid) göktaşı yağmurunun 5, 22 Aralık’taki Küçük Ayı (Ursid) göktaşı yağmurunun da 5 göktaşı getireceği hesaplanıyor.

Aralık Ayında Göktaşı Yağmurları

Merkür, 6 Aralık sabahı gökyüzünde en yüksek noktada olacak; ama Güneş’e yakınlığı nedeniyle görülmesi zor olacak. 17 Aralık sabahı, gün doğumundan 45 dakika kadar önce güneydoğu ufkunun hemen üzerine bakarsanız, incecik hilâl evresindeki Ay’ın solunda Merkür’ü bulabilirsiniz. Venüs ise Güneş’e Merkür’den de yakın. Dolayısıyla onu görmek daha da zor olacak. Biraz sabredin; önümüzdeki aylarda akşam gökyüzüne geçince onu rahat rahat görebileceğiz!

Mars bu ay da kayıplarda; çünkü Güneş’in arkasından dolanmakla meşgul. Jüpiter gün batımından iki saat kadar sonra doğacak ve -2,6 kadir parlaklığıyla İkizler takımyıldızında ışıldayacak. Satürn de, +0,9 kadir parlaklığıyla Balık takımyıldızında ve gece yarısından bir saat sonrasına kadar gökyüzünde kalıacak. 7 Aralık’ta Jüpiter’in, 26 Aralık’taysa Satürn’ün Ay ile yakınlaşması olacak.

Aralık Ayı Gökyüzü Takvimi

Acaba aralık ayında gökyüzünde bizi neler bekliyor? Aşağıdaki gökyüzü takvimini incelemeniz yeterli!

4 Aralık

5 Aralık

6 Aralık

7 Aralık

9 Aralık

11 Aralık

12 Aralık

14 Aralık

16 Aralık

20 Aralık

21 Aralık

22 Aralık

26 Aralık

27 Aralık

31 Aralık

Muzaffer Özgüleş

Karşınızda Aslan Göktaşı Yağmuru!

Muzaffer Özgüleş

Merhaba gökyüzüseverler… Sonbaharın en dikkat çekici gök olayına hazır mısınız? 17 Kasım gecesi Aslan (Leonid) göktaşı yağmuru zirveye ulaşıyor. Bu, eğer hava da açık olursa, birçok “kayan yıldız” görebileceğimiz anlamına geliyor. Tek yapmanız gereken kalın giyinmek, bir battaniye ya da matın üzerine uzanmak ve gözlerinizi gökyüzüne çevirmek. Şimdi gelin, önce Leonidlere, ardından kasım ayının öteki gök olaylarına göz atalım…

17 Kasım’da Aslan (Leonid) göktaşı yağmuru zirveye ulaşacak.
11 Kasım’da Jüpiter tersinir hareketine başlarken Satürn’ünki 28’inde sona erecek.
Uranüs 21 Kasım’da karşı konuma ulaşacak.

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Aslanlar Karşınızda!

Dünyamız, Güneş çevresindeki yörüngesinde ilerlerken zaman zaman kuyrukluyıldızların ardında bıraktığı toz ve minik taş parçacıklarının içinden geçer. Bu parçacıklar atmosferimize çok yüksek hızla girer ve sürtünmeyle yanarak kısa süreli ışık izleri oluşturur. Aslında gündüzleri de yaşanan bu olaylar, geceleri karanlık gökyüzünde görünür hale gelir. İşte, bu “ışık izlerinin” ya da “kayan yıldızların” yoğunlaştığı zamanlar, göktaşı yağmuru olarak bilinir.

Sonbahar aylarının en dikkat çekici meteor yağmuru da Kasım’da zirve yapan Leonidlerdir. Adını Aslan Takımyıldızı’ndan alıyor; çünkü gökyüzünde bu takımyıldızın olduğu doğrultudan geliyormuş gibi görünüyorlar. Asıl kaynağı da 55P/Tempel-Tuttle adlı kuyrukluyıldız. Daha doğrusu onun ardında bıraktığı döküntüler. Bu yıl 6–30 Kasım arasında gözlemlenecek olan Leonidler, 17 Kasım gecesi en yüksek yoğunluğa ulaşacak. Özellikle gece yarısından itibaren, yani Aslan Takımyıldızı doğduktan sonra sayıları artacak ve saatte ortalama 15 kadar göktaşı sayılabilecek. Ay, 17 Kasım’da yeniay evresine yaklaştığı için de şanslıyız. Tek dileğimiz havanın açık olması!

Kasım Ayının Öteki Göktaşı Yağmurları

Kasım ayında başka göktaşı yağmurları da var: 12 Kasım Kuzey Boğa (Taurid), 21 Kasım Tekboynuz (α-Monocerotid) ve 28 Kasım Avcı (Orionid) göktaşı yağmurlarının zirve yapacağı tarihler. Bu yağmurlarda ortalama göktaşı sayısı, Leonidler’e göre çok az; saatte yalnızca 3-5 kadar. Yine de şansınız yaver gider ve doğru zamanda doğru yöne bakarsanız, birkaç “kayan yıldız” yakalama şansınız var. Hangi göktaşının hangi yağmura ait olduğunu anlamak için aşağıdaki haritayı kullanabilirsiniz.

Kasım Ayında Gezegenler

1 Kasım’da akşam gökyüzünde en yüksek noktaya ulaşan Merkür, ayın sonunda birden sabah gökyüzüne geçiyor. Yine de onu görmek bu ay zor; çünkü ufka ve Güneş’e çok yakın olacak. “Sabah yıldızı” Venüs’ü göreceğimiz süre de gitgide kısalıyor. Kasımın sonunda Venüs gün doğumundan yalnızca 45 dakika önce doğacak. Yine de -3,9 kadir parlaklığıyla onu görmeniz kolay. 25 Kasım sabahı bu iki gezegenin aşağıdaki gibi bir yakınlaşması olacak -tabii Merkür’ü görebilirseniz!

Gelelim dış gezegenlere… Bu ay Mars gene kayıplarda; çünkü bize göre Güneş’in arkasından dolanıyor. Jüpiter -2,4 kadir parlaklığıyla İkizler takımyıldızında ve 22:00 sularında doğuyor. Satürn de, +0.8 kadir parlaklığıyla Balık takımyıldızında ve gün doğumundan iki saat öncesine kadar gökyüzünde kalacak. 2 ve 29 Kasım’da Satürn’ün, 10 Kasım’daysa Jüpiter’in Ay’la yakınlaşması olacak. 11 Kasım’da Jüpiter tersinir hareketine başlarken Satürn’ün tersinir hareketi 28 Kasım’da sona erecek. Dürbününüz varsa, Uranüs’ü görmek için bu ay en iyi zaman; çünkü Boğa takımyıldızındaki gezegen 21 Kasım’da karşı konumda olacak.

Kasım Ayı Gökyüzü Takvimi

Acaba kasım ayında gökyüzünde bizleri neler bekliyor? Aşağıdaki gökyüzü takvimini incelemeniz yeterli!

1 Kasım

2 Kasım

5 Kasım

6 Kasım

10 Kasım

11 Kasım

12 Kasım

17 Kasım

20 Kasım

21 Kasım

28 Kasım

29 Kasım

Muzaffer Özgüleş

Süper Ay Sizi Bekliyor!

Muzaffer Özgüleş

Merhaba gökyüzü tutkunları… Geçen ayki tutulmalarda başrolde yer alan Ay’ı yakından izlediniz mi? Peki, onu bu ay da izlemeye hazır mısınız? Çünkü Dünya çevresindeki hafif elips şeklindeki yörüngesinde Ay, şu sıralar bize daha yakın. Dahası 4-10 Ekim tarihleri arasındaki Uzay Haftası da “süper ay” denen böylesi bir dolunaya denk geliyor. Haydi, gelin önce başlıklara, ardından da ayrıntılara bakalım:

4-10 Ekim tarihleri arasında çeşitli etkinliklerle Dünya Uzay Haftası kutlanacak.
Doğal uydumuzun 7 Ekim’deki dolunayı, “süper ay” olacak.
Gezegenler ve göktaşı yağmurları bizi bu ay da yalnız bırakmayacak.

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Dünya Uzay Haftası Kutlanıyor!

4-10 Ekim tarihleri arasında Dünya Uzay Haftası’nı kutlayacağız. Küresel çapta en büyük uzay etkinliği olan Dünya Uzay Haftası, adeta bilim ve teknolojinin insan yaşamını iyileştirme çabalarının kutlandığı bir bayramdır. Birleşmiş Milletler 1999’da aldığı bir kararla ve iki önemli tarihe dikkat çekecek şekilde, her ekim ayının 4’ü ile 10’u arasını Dünya Uzay Haftası olarak kutlanmasına karar vermişti. (4 Ekim 1957’de uzayın keşfinin başlangıcı kabul edilen ilk yapay uydu Sputnik uzaya fırlatıldı. 10 Ekim 1967’de de devletlerin Ay’ın ve başka gökcisimlerinin keşfini ve kullanımını düzenleyen Dış Uzay Antlaşması yürürlüğe girdi.)

Tüm dünyada eş zamanlı olarak gökyüzü ve uzayla ilgili binlerce etkinliğin yapılacağı kutlamaların bu yılki teması “Uzayda Yaşamak”. Bir hafta boyunca uzay araştırmalarının yararlarına dikkat çekmek, özellikle gençleri bilim ve teknoloji çalışmalarına özendirmek, uzay eğitiminde uluslararası işbirliğini teşvik etmek amaçlanıyor. Türkiye’de düzenlenecek Uzay Haftası etkinliklerini burada bulabilir, yakınınızdaki bir etkinliğe arkadaşlarınızla katılabilir, hatta siz de bir etkinlik önerebilirsiniz.

Süper Ay!

Tam da Dünya Uzay Haftası’nın içinde, 7 Ekim gecesi, bizleri bir “süper ay” bekliyor! Süper ay, gökyüzünde normalden daha büyük ve parlak görünen dolunaya verilen addır. Ay’ın Dünya çevresindeki yörüngesinin tam daire değil, elips şeklinde olması onun, zaman zaman bize biraz daha yakın olmasına yol açar. Yerberi denen bu zamanlardan birine denk gelen dolunaylarda Ay’ın görünen çapı biraz daha geniş görünür ve süper ay olarak adlandırılır. Çünkü hem yüzde 14 kadar daha büyük hem de yüzde 30 kadar daha parlak bir Ay görülür. Bu ay göreceğimiz süper ay da aslında 2025’te görülecek üç süper aydan ilki olacak -5 Kasım’da ve 5 Aralık’ta da birer süper aya tanıklık edeceğiz!

Yeri gelmişken yılın farklı dolunaylarına verilen isimlerden de söz edelim. Dolunayın büyüklüğüne ve parlaklığına bakılmaksızın, farklı ay ya da mevsimlerdeki dolunaylara da isimler verilmiş. Örneğin, ekim ayındaki dolunay, eskiden Amerikan Yerlileri tarafından Avcı ayı olarak adlandırılmış. Çünkü yılın bu zamanlarında yapraklar dökülür ve yazın iyice beslenen av hayvanları daha kolay görülür ve avlanır hale geliyordu. Geçmişte farklı nedenlerle yılın öteki dolunaylarına da farklı adlar verilmişti. Bu adlandırmalardan bazıları, artık böylesi avlar yapılmasa bile, gördüğünüz gibi hâlâ popülerliğini koruyor!

Ekim Ayında Göktaşı Yağmurları

Gelelim ekim ayında bizleri bekleyen göktaşı yağmurlarına… 8 Ekim’de zirveye ulaşacak Ejderha (Draconid) meteor yağmurunda, saatte ortalama 10 dolayında meteor görülecek olsa da en iyi gözlem zamanının gecenin geç saatleri yerine akşamın erken saatleri olması ilginç ve hoş. Ancak bu yıl aynı tarihin dolunaya, hatta süper dolunaya denk gelmesi, yıldız kaymalarının çoğunu görmemizi engelleyecek. Bu yüzden saatte 5 tane bile görseniz, kendinizi şanslı sayabilirsiniz.

Ancak ekim ayının sonlarına doğru Avcı (Orionid) göktaşı yağmurunda, saatte 20 kadar meteor görebiliriz. Çünkü zirve yapacağı 21 Ekim’de uydumuz yeniay evresinde olacak. Görüyorsunuz, ayın evresi ve yarattığı ışık “kirliliği” göktaşı yağmurlarını nasıl da etkiliyor. Antik çağlardan beri bilinen Halley kuyruklu yıldızının geride bıraktığı toz tanecikleri tarafından oluşturulan Orionidler, gece yarısından sonra ışıksız bir yerden gözlenebilir. Onları gökyüzünde herhangi bir yerde görebilirsiniz; ama hepsi de Avcı (Orion) takımyıldızından geliyormuş gibi görünecektir.

Ekim Ayında Gezegenler

Geçen ay Güneş’in arkasından dolandığı için görülemeyen Merkür, hızla Güneş’ten uzaklaşarak akşamları zor da olsa görülmeye başlayacak. 29 Ekim’de 23,9 derecelik en büyük doğu uzanımına ulaşacak. Bu, Merkür’ü görmek için en iyi zaman; çünkü gezegen akşam gökyüzünde ufuk çizgisinden en yüksek noktada olacak. Hızlı gezegeni, gün batımından hemen sonra, batı gökyüzünde ve ufkun hemen üzerinde bulmayı deneyebilirsiniz.

19 ve 20 Ekim sabahları gün doğumundan 45 dakika kadar önce doğuda Venüs ile Ay’ın yakınlaşması.

Venüs bu ay da sabah “yıldızı” ve -3,9 kadir parlaklığıyla Güneş’ten iki saat kadar önce doğacak. Ama Güneş’e hızla yaklaştığı için giderek daha geç doğacak ve gökyüzünde daha az kalacak. 19 ve 20 Ekim sabahları ince bir hilâl evresindeki uydumuzla doğu ufkunda hoş bir görüntü sergileyecekler.

Ekim Ayı Gökyüzü Takvimi

Acaba ekim ayında gökyüzünde bizleri neler bekliyor? Aşağıdaki gökyüzü takvimini incelemeniz yeterli!

5 Ekim

7 Ekim

8 Ekim

10 Ekim

11 Ekim

13 Ekim

14 Ekim

18 Ekim

21 Ekim

27 Ekim

29 Ekim

Muzaffer Özgüleş

Gözler Ay’ın Üstünde!

Muzaffer Özgüleş

Biricik uydumuz ay, her zaman ve her devirde ilgimizi çekmiştir. Ufkun üzerinde ışıldayan hilâl ya da gecemizi aydınlatan dolunay gözlerimizi hemen esir alıverir, öyle değil mi? Ama bu ay, ay daha da ilgi çekici, özellikle de biz gökbilim tutkunları için! Çünkü üç farklı tutulmada başrolde! Haydi, önce özetlere, sonra ayrıntılara bakalım:

Bu yıl Türkiye’den görülebilecek tek tam Ay tutulması 7 Eylül’de bizleri bekliyor.
Ay, Venüs’le yakınlaşıyor ve 19 Eylül’de onu örtüyor.
Türkiye’den görülemese de 21 Eylül’de bir parçalı Güneş tutulması yaşanıyor.

Ay Ay Ay!

Gündüzlerin kısalıp nihayet geceyle eşitlendiği (bu yılki sonbahar ekinoksu ayın 22’sinde), ardından gecelerin giderek uzamaya başladığı Eylül ayına geldik. Geceler uzadığı için gözlem şansımız daha çok, güz takımyıldızları da birbirinden güzel, gezegenler de her zamanki gibi gökyüzünü şenlendiriyor. Yine de bu ayın “yıldızı”, bir tanecik doğal uydumuz ay! Bakın bizi neler bekliyor…

Tam Ay Tutulması

2025 yılında Türkiye’den görebileceğimiz ilk ve tek ay tutulması, 7 Eylül’de gerçekleşecek. Geçtiğimiz mart ayında da bir ay tutulması vardı; ama onu Türkiye’den görememiştik. Bu kez ülkemizin tamamından rahatça izleyebileceğimiz bir tutulma var, hem de ay doğarken başlayacak! Dolunay evresindeki uydumuz 7 Eylül akşamı doğudan yükselirken gezegenimizin tam gölge konisine girecek. Bir saat kadar sonra da tümüyle tam gölge konisinin içine girecek, yani tam tutulma başlayacak. Yaklaşık 1,5 saat sürecek tam ay tutulması sırasında uydumuzu alışageldiğimizin dışında kızıl bir renkte göreceğiz. Asla kaçırılmayacak bir manzara!

Venüs Örtülmesi

Uydumuz 19 Eylül’de gündüz saatlerinde yine sahnede olacak. Çünkü ay gökyüzünün en parlak gezegeni Venüs’ü örtecek. Bu örtülmeyi ya da Venüs tutulmasını görebilmek için bir teleskop ya da dürbün şart. Hemen uyaralım, dürbün ya da teleskopla asla Güneş’e bakmamalısınız! Küçülen hilâl evresindeki ayı çıplak gözle batı ufkunun 25 derece kadar üstünde bulabilirsiniz. -3,8 kadir parlaklığındaki Venüs de örtülmeden önce onun sol üstünde yer alacak ve bir saat kadar ayın arkasına saklandıktan sonra sağından çıkacak.

19 Eylül günü öğleden sonra Venüs örtülmesi buna benzer bir şekilde görünecek.

Örtülmenin başlangıcını İstanbul’da 15:41’de, Venüs’ün ayın arkasından yeniden belirmesini de 16:45’te görebilirsiniz. İstanbul’un doğusundaki yerler için bu saatlerin biraz daha erken, batısındakiler için biraz daha geç olduğunu ve Venüs tutulmasının Türkiye genelinde 15:38-16:55 aralığında gerçekleşeceğini belirtelim. Örtülmenin bitiminden bir saat sonra Venüs ve ay peş peşe batacaklar. Onlardan bir saat sonra da Güneş ufkun altına inecek.

Parçalı Güneş Tutulması

21 Eylül’de Ay bir kez daha sahneye çıkacak; bu kez Güneş’in önüne geçerek… Bundan altı ay önce bir parçalı güneş tutulması yaşanmış ve Türkiye’den görülememişti. Ne yazık ki bu sefer de Türkiye’den görülemiyor. Ama fark ettiyseniz, her ay tutulmasının peşinden bir Güneş tutulması ya da her Güneş tutulmasının ardından bir ay tutulması geliyor. Çünkü ayın yeniay ve dolunay evreleri arasındaki 14 günlük fark nedeniyle tutulmaları çiftler halinde yaşıyoruz.

Eylül Ayında Gezegenler

Bu ay Merkür kayıplarda… Güneş’ten 3 saat kadar önce doğan Venüs’ü sabahları görmeye devam edeceğiz. Jüpiter de sabahları doğu ufkundan, Venüs’ten daha erken yükselmeye başlayacak. Mars’ı günbatımından hemen sonra, batı ufkunun hemen üzerinde bulmaya çalışabilirsiniz; ancak Kızıl Gezegen, ayın sonunda akşam saatlerinde gökyüzünden artık ayrılacak. Satürn de 21 Eylül’de karşı konuma geçecek. Dolayısıyla halkalı gezegeni bu ay tüm gece boyunca görmek mümkün olacak.

Eylül Ayı Gökyüzü Takvimi

Acaba eylül ayında gökyüzünde bizleri neler bekliyor? Aşağıdaki gökyüzü takvimini incelemeniz yeterli!

1 Eylül

6 Eylül

7 Eylül

8 Eylül

12 Eylül

13 Eylül

14 Eylül

16 Eylül

19 Eylül

21 Eylül

22 Eylül

27 Eylül

30 Eylül

Muzaffer Özgüleş

12 Ağustos Gecesine Hazır mısınız?

Muzaffer Özgüleş

Yine kavurucu bir yaz, yine nefes almanın bile zorlaştığı gündüzler… Ve yine dünyanın dört bir yanından gelen orman yangını haberleri. Artık çok iyi biliyoruz ki neden iklim değişikliği. Neyse ki biz, dünyamızı daha da çok ısıtmamak için elinden geleni yapan ve daha çok geceleri ayakta olan gökyüzü severleriz! Bu ay özellikle 12 Ağustos’u iple çekiyoruz. Neden mi? Gelin, yılın bu en sıcak ayının 12’sinde ve diğer gecelerinde gökyüzünde bizi nelerin beklediğine yakından bakalım.

Perseid (Kahraman) göktaşı yağmuru zirveye ulaşıyor.
Venüs ve Jüpiter 12 Ağustos sabahı buluşuyor.
Merkür sabah gökyüzüne geçiyor.

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Perseidler Geliyor!

Perseidler, en etkileyici göktaşı yağmurlarından biridir. Zirve yaptıklarında saatte 140 göktaşına kadar ulaşabilirler. 1862’de keşfedilen Swift-Tuttle kuyruklu yıldızının geride bıraktığı döküntülerin -tozların ve taşların- atmosferimize girmesiyle oluşan Perseidler, aynı zamanda ateş topu denen parlak göktaşları üretmesiyle de ünlüdür. Her yıl 17 Temmuz – 24 Ağustos tarihleri arasında aktif olan yağmurun bu yılki en yoğun zamanı, 12 Ağustos’u 13 Ağustos’a bağlayan gece yaşanacak.

Dolunaydan üç gün sonra, küçülen şişkin ay evresindeki uydumuz, bu göktaşlarının bir kısmının görünmesini engelleyecek. Parlak olanlar hariç tabii! Eğer sabırlı olursanız, yine de etkileyici bir “Perseid duşu” alabilirsiniz. En iyi gözlem koşulları için geceyarısından sonra kent ışıklarından uzakta, karanlık bir yer seçin, bir matın ya da battaniyenin üzerine uzanın ve gözlerinizi dört açın. Meteorlar her ne kadar Kahraman takımyıldızından saçılıyormuş gibi görünecek olsa da gökyüzünün herhangi bir yerinde ortaya çıkabilirler. Dilerseniz Perseidlerle ilgili ayrıntıları bu içeriğimizden anımsayabilirsiniz. Aşağıdaki gökyüzü haritasını kullanarak da, göktaşlarının hangilerinin Perseidlere, hangilerinin başka “yağmur”lara ait olduğunu tespit edebilirsiniz

Ağustos Ayında Gezegenler

Ağustos ayında gezenlerle ilgili en dikkat çekici olay; tam da Perseidlerin zirve yaptığı sıralarda, Venüs’le Jüpiter’in yan yana gelmesi olacak. Gökyüzünün Güneş ve Ay’dan sonra en parlak cisimleri olan bu iki gezegen (bu ay Venüs -4, Jüpiter -1,7 kadir civarında), ağustos başından itibaren sabahları hızla birbirine yaklaşacak. 12 Ağustos’a gelindiğinde aralarındaki mesafe 1 dereceden bile az olacak, yani Ay’ın görünür çapından biraz fazla! Ağustosun geri kalanındaysa Venüs alçalmaya -yani Güneş’e doğru yaklaşmaya- devam ederken Jüpiter yükselecek. İkili, aralarına hilal evresindeki Ay’ı da 20 Ağustos sabahı alacak.

İşin ilginç yanı aynı günün sonunda, yani 12 Ağustos akşamı Satürn ve Ay buluşacak. Hatta Neptün, Satürn’e daha da yakın olacak. Tabii Venüs ile Jüpiter kadar yakın olmayacaklar ve Neptün’ü görebilmek için dürbün, hatta teleskop gerekecek. 12 Ağustos sabahı, gün doğmadan uyanıp Venüs ile Jüpiter’in buluşmasını izledikten sonra tekrar uyumanızı tavsiye ederiz. Sonra da akşam Satürn-Neptün-Ay yakınlaşmasını izleyip gece Perseidleri sayabilirsiniz. Peki, 12 Ağustos’u neden iple çektiğimizi şimdi anladınız mı?

Geçen ay gece gökyüzünde bizimle köşe kapmaca oynayan hızlı gezegen, bu ay sabah gökyüzüne geçti bile! Ayın ilk günlerinden itibaren doğudan yükselişe geçen Merkür, 21 Ağustos’ta sabah gökyüzünde en yüksek noktaya ulaşacak ve Ay’la yakınlaşacak. Yani onu, Güneş’ten en uzak konumundayken görmek daha kolay olacak. Sonraki günlerde alçalışa geçecek ama parlaklığı artacak. Hatta ağustos sonunda -1 kadire ulaşacak ama ufka da yaklaşacağı için görülmesi zorlaşacak. Siz iyisi mi 20 Ağustos ve 21 Ağustos sabahları saatinizi gün doğumundan bir saat öncesine kurun da aşağıdaki manzaraları kaçırmayın!

20 Ağustos sabahı, gün doğumundan 1 saat önce doğuya doğru bakarken Jüpiter ile Venüs’ü aralarında Ay’la göreceksiniz. Ertesi sabah da hilâl evresindeki uydumuz, doğuda en yüksek noktaya ulaşan Merkür ile Venüs’ün arasına girecek.

Son olarak Mars’tan söz edelim. İyiden iyiye batıya kayan Kızıl Gezegen, artık akşamları anca bir iki saat gözlenebiliyor. Başak takımyıldızında turuncu rengiyle fark edilse de parlaklığı yalnızca +1,6 kadir… Yani Başak’ın en parlak yıldızı Spica’dan bile daha sönük. 26 Ağustos akşamı hilâl evresindeki Ay’la yakınlaşacak Mars, eylül sonunda batı ufkuna ve akşamlara veda edecek -tabii bir süre sonra sabahları doğudan yine belirene kadar!

Ağustos Ayı Gökyüzü Takvimi

Acaba ağustos ayında gökyüzünde bizleri neler bekliyor? Aşağıdaki gökyüzü takvimini incelemeniz yeterli!

1 Ağustos

9 Ağustos

12 Ağustos

16 Ağustos

18 Ağustos

20 Ağustos

21 Ağustos

23 Ağustos

26 Ağustos

31 Ağustos

Muzaffer Özgüleş

Samanyolu Sezonu Devam Ediyor

Muzaffer Özgüleş

Merhaba gökyüzü severler! Elbette kişiden kişiye değişir ama yaz mevsiminin en güzel ayı belki de temmuzdur. Üstelik temmuz hem dağda, hem denizde, hem de gökyüzünde bir başka güzeldir! Samanyolu, yaz takımyıldızları, göktaşı yağmurları… Ayrıca bu ay, gezegenler de bizi yalnız bırakmıyor! O zaman gelin gözlerimizi dört açıp, göğe bakalım. Acaba temmuzda gökyüzünde bizleri neler bekliyor?

Merkür ile Mars akşam gökyüzündeler.
Venüs ve Jüpiter sabah gökyüzünde ışıldıyor.
Temmuz’un sonunda göktaşı yağmurları çoğalıyor.

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Temmuz ayında gezegenler

Temmuz ayında bütün gezegenleri -tabii çıplak gözle görülebilenleri- görmek mümkün: Merkür’ü bile! Hızlı gezegen ayın ilk günlerinde batıda, gün batımından 40 dakika kadar sonra, tam da Yengeç takımyıldızında bize göz kırpıyor olacak. Ama tabii keskin gözlülere ya da dürbünü olanlara! Merkür, 4 Temmuz akşamında, gökyüzünde en büyük doğu uzanımında olacak. Yani onu, Güneş’ten en uzak konumundayken görmeyi deneyebilirsiniz. Onun üstünde, daha yukarılarda Mars’ı, Aslan takımyıldızında turuncu rengiyle ayırt etmek gayet kolay olacak. Merkür, ayın ortasında gökyüzünden kaybolacak. Ama Kızıl Gezegen Mars’ı, her gün biraz daha alçalsa da, temmuz sonuna kadar batı yönünde görebileceğiz.

Şimdi yönümüzü doğuya çevirelim ve akşamdan sabaha kadar sahneye sırayla kimlerin çıktığına bakalım. Günbatımında Yaz Üçgeni -Vega, Altair ve Deneb- doğu ufkunun üzerinde biraz yükselmiş durumdalar artık. Geceyarısına doğru Kanatlı At ve Andromeda takımyıldızlarıyla beraber, onların hemen altındaki Balık takımyıldızındaki Satürn de doğuyor. Sabaha doğruysa önce Boğa takımyıldızı ve onun en parlağı Aldebaran dolaylarında gezinen Venüs ışıldıyor. Sabahın alacakaranlığında Güneş’ten bir saat kadar önce de Jüpiter, doğu ufkundan yükseliyor.

21-22-23 Temmuz sabahları gün doğumundan önce doğuya doğru bakarken Venüs, Jüpiter ve Ay.

Gördüğünüz gibi bütün gezegenler tek tek sahne alıyor. Onları ekliptik kuşağı ya da zodyak çemberi üzerinde, ünlü “burç takımyıldızları” içinde görebilirsiniz. Tabii bazı geceler onlara Ay da eşlik edecek. 16 Temmuz’daki Ay-Satürn yakınlaşmasını izlerken elinizde bir dürbün de varsa, Satürn’ün biraz üzerinde Neptün’ü bile görebilirsiniz. Uydumuz, 20 Temmuz’da Ülker (M45) açık yıldız kümesiyle, 22 Temmuz’da Venüs’le, 23 Temmuz sabahında Jüpiter’le, 28 Temmuz akşamı da Mars’la yakınlaşacak.

Temmuz ayında göktaşı yağmurları

28 Temmuz’da zirve yapması beklenen Güneybalığı (Piscis Austrinid) göktaşı yağmurunda saatte ortalama 5 göktaşı, 30 Temmuz’da zirve yapacak Kova (δ-Aquariid) göktaşı yağmurundaysa saatte ortalama 13 göktaşı bekleniyor. Aynı gece Oğlak (α-Capricornid) göktaşı yağmuru da zirve yapacak; ancak saatte ortalama 3 göktaşıyla diğerlerine göre zayıf kalacak. Aşağıdaki haritada da göreceğiniz gibi Kahraman (Perseid) göktaşı yağmuru da Ağustos’u beklemeden başlıyor. Temmuzun sonunda hilâl evresindeki Ay erken batacağı için göktaşı gözlemi için koşullar uygun diyebiliriz; tabii siz de ışık kirliliğinden uzak bir yer bulabilirseniz…

Temmuz Ayı Gökyüzü Takvimi

Acaba temmuz ayında gökyüzünde bizleri neler bekliyor? Aşağıdaki gökyüzü takvimini incelemeniz yeterli!

Gökyüzünde Bu Ay

Jüpiter Venüs’le Buluşuyor!

Venüs ile Jüpiter Yan Yana!

Ay’la Düetler

Haziran Ayı Gökyüzü Takvimi

1 Haziran

5 Haziran

8 Haziran

9 Haziran

10 Haziran

15 Haziran

16 Haziran

17 Haziran

21 Haziran

22 Haziran

27 Haziran

30 Haziran

Mayısta İki Dolunay!

31 Mayıs: Mavi Ay!

Mayıs Ayında Göktaşı Yağmurları

Mayıs Ayında Göktaşı Yağmurları

Mayıs Ayı Gökyüzü Takvimi

1 Mayıs

6 Mayıs

8 Mayıs

9 Mayıs

13 Mayıs

16 Mayıs

18 Mayıs

20 Mayıs

23 Mayıs

31 Mayıs

Yılın Kuyrukluyıldızı Karşınızda!

PANSTARRS Kuyrukluyıldızı Geliyor!

Nisan Ayında Gezegenler

Nisan Ayında Göktaşı Yağmurları

Nisan Ayı Gökyüzü Takvimi

2 Nisan

3 Nisan

10 Nisan

12 Nisan

17 Nisan

19 Nisan

22 Nisan

23 Nisan

24 Nisan

Gökyüzü Tomurcuklanıyor!

Bahar Geliyor, Gezegenler “Açıyor”!

Kaçan Bir Fırsat: Tam Ay Tutulması

Bir Başka Tutulma: Ay Regülüs’ü Örtüyor

Mart Ayı Gökyüzü Takvimi

1 Mart

3 Mart

11 Mart

17 Mart

19 Mart

20 Mart

23 Mart

25 Mart

26 Mart

27 Mart

29 Mart

Bir Kış Masalı

Gecelerin Hakimi Jüpiter!

Akşam Ufkunda Gezegen Geçidi

Ay’ın Yıldızlarla Dansı

Şubat Ayı Gökyüzü Takvimi

2 Şubat

4 Şubat

9 Şubat

11 Şubat

17 Şubat

19 Şubat

20 Şubat

24 Şubat

25 Şubat

27 Şubat

Gecelerin Kralı Sahnede!

Bu Ay Sahne Jüpiter’in!

Peki Diğerleri Nerede? Saklambaç Oynuyorlar!

3I/ATLAS Geliyor…
Ama Korkmaya Gerek Yok!