ÇOCUKLARIN BİLGİ BANKASI KUMBARA DERGİSİ TÜRKİYE İŞ BANKASI’NIN ÇOCUKLARA ARMAĞANIDIR

KUMBARA DERGİSİ TÜRKİYE İŞ BANKASI’NIN ÇOCUKLARA ARMAĞANIDIR

İllüzyon

İllüzyon Ya da Sihir Değil, Matematik!

Arkadaşlarınızı hep illüzyon numaralarıyla şaşırtıyorsunuz. Bu kez bir illüzyon numarasıyla değil, yalnızca iki malzemeyle yapılan, basit olduğu kadar da şaşırtıcı ve düşündürücü bir gösteriyle şaşırtmaya ne dersiniz? Bu çok etkileyici gösterinin ardında matematiğin önemli bir alanı var: Topoloji. Haydi gelin, arkadaşlarınızı çok şaşırtacak bu gösteriyi yapmaya başlayalım.

Malzemeler

  • Yuvarlak bir bisküvi
  • A4 kağıt
  • Cetvel ve kalem
  • Makas

Bazen olanaksız denen şey yalnızca biraz farklı düşünmemizi bekleyen bir davettir.

Hazırlık

Kağıdın tam ortasını bulun ve oraya bir kare çizin. Karenin iki kenarının toplam uzunluğu bisküvinin çapından en az 1 santimetre uzun olsun. Yani kare boşluk, bisküvi düz tutulduğunda içinden geçemeyecek kadar küçük olsun. Sonra çizdiğiniz kareyi makasla dikkatlice kesin ve deliği açın.

Gösteri Zamanı!

Arkadaşlarınıza, “Sizce bu bisküvi, bu küçük kare delikten geçebilir mi?” diye sorun. Çoğu hemen, “Geçmez” diyecektir. Belki bazıları kağıdı ve bisküviyi alıp geçirmeyi deneyecek ama başarısız olacaktır. O zaman kendinizi göstermenin zamanı geldi demektir. Kağıdı ve bisküviyi alın “Bu bisküviyi bu küçük kare delikten geçireceğim hem de kağıdı yırtmadan ya da bisküviyi kırmadan!” deyin.

Kağıt esner mi? Hayır. Peki, bükülür mü? Evet! İşte, bu ayrım matematiğin topoloji alanının özüdür. Topoloji, şekillerin katı ölçülerle değil, esnetilebilir, bükülebilir oluşuyla ilgilenen matematik dalıdır. Bu numara da aslında topolojik düşünmeyi (şekilleri esneterek düşünme) gösteren bir örnektir. Kağıttaki kare delik iki boyutlu (düz) durduğunda bisküvi içinden geçemez. Ancak kağıdı büküp deliği üç boyutlu bir forma getirdiğinizde, deliğin çevresi (çevre uzunluğu) değişmez ama geometrik şekli değişir.

Bir Anda Renk Değiştiren Altıgen

Elinizde pembe kağıttan yaptığınız bir altıgen nesne duruyor. Bir anda elinizin titremesiyle renk değiştirip sarı oluyor. Sonra eliniz bir kez daha titriyor ve “ta daaa” altıgen yeniden pembe olmuş. Bu çok etkileyici illüzyon gösterisinin ardında yatan gerçek ise çok basit. Haydi gelin, arkadaşlarınızı çok şaşırtacak bu numarayı yapmaya başlayalım.

Malzemeler

  • Pembe ve sarı renkli kağıt (ya da sevdiğiniz iki farklı renkte)
  • Makas
  • Cetvel
  • Yapıştırıcı
Ailecek ya da arkadaşlarınızla dışarıda yemeğe gittiğiniz bir gün rahatlıkla bu gösteriyi yapabilirsiniz. Bunun için ihtiyacımız olan şey pipetli bir ortam. Yapacağınız gösteri sözünüzü dinleyen bir pipetiniz olduğunu göstermek üzerine. Nasıl mı? Tabii ki durgun (statik) elektrik yardımıyla!
illuzyon pipet malzemeler Pipetler Sözünüzü Dinler

Malzemeler

• Kâğıdından çıkarılmamış bir pipet
• Pipeti üzerine koyacağınız herhangi bir şişe

illuzyon pipet 1 Pipetler Sözünüzü Dinler

Kâğıdını yırtıp açtığınız pipeti dışarı çıkarmadan önce kılıfının içinde birkaç kez sokup çıkarın (kâğıtla pipet birbirine iyice sürtünsün ve pipet bir güzel durgun elektrik yüklensin).
illuzyon pipet 2 Pipetler Sözünüzü Dinler

Şişeyi önünüze koyup kâğıt kılıfından çıkardığınız pipeti de büyük bir dikkatle şişenin tepesine yerleştirin. Dilerseniz “abra kadabra”dan yardım isteyin. Gösteriye gizem katın yani…
illuzyon pipet 3 Pipetler Sözünüzü Dinler

Pipet elinizi hareket ettirdiğiniz yöne doğru dönecektir. Siz de bu sırada pipetinize, sözlerinize uymasını ya da birtakım başka şeyler söyleyip gizemi arttırabilirsiniz.
illuzyon pipet 4 Pipetler Sözünüzü Dinler

Sürtünmeyle oluşturduğunuz statik elektrik sayesinde pipeti (kimseye belli etmeden) yola getirdiniz. Fırıl fırıl dönüyor. Tabii bunun aslında güçlerinizin yalnızca ufak bir bölümü olduğunu arkadaşlarınıza anımsatmayı da ihmal etmeyin…

Akılda Tutulan Sayıyı Bulmaca

Arkadaşlarınızın akıllarında tuttuğu sayıları bilmenizi sağlayacak ilginç bir numarayla karşınızdayız. Önce küçük bir hazırlık yapmanız gerekiyor.

i s b 00 malzemeler Akılda Tutulan Sayıyı Bulmaca

Malzemeler

• A4 kağıt
• Makas
• Kalem

Hazırlık

i s b 01 Akılda Tutulan Sayıyı Bulmaca

A4 boyutundaki kağıdı önce ortadan ikiye kesin. Böylece iki adet A5 kağıdınız olacak. Sonra bu iki kağıdı ortadan ikiye katlayın. Böylece iç içe yerleştirip bir tür defter elde edeceksiniz.
i s b 02 Akılda Tutulan Sayıyı Bulmaca

Bu defterin sayfalarına bazı sayılar yazarak onu "Sihirli Sayı Bulmaca Kitabı"na dönüştürün.
i s b 03 Akılda Tutulan Sayıyı Bulmaca

Önce kitabınızın sayfalarını görüldüğü gibi sıfırdan başlayarak numaralayın. 0’dan 6’ya kadar numaralanacak.
i s b 04 Akılda Tutulan Sayıyı Bulmaca

Kitabınızın 0. sayfasına şöyle süslü püslü şekilde buradaki sayıları yazın.
i s b 05 Akılda Tutulan Sayıyı Bulmaca

Kitabınızın 1. sayfasına da şu sayıları yazın.
i s b 06 Akılda Tutulan Sayıyı Bulmaca

Kitabınızın 2 ve 3. sayfalarına da şu sayıları yazın.
i s b 07 Akılda Tutulan Sayıyı Bulmaca

Kitabınızın 4 ve 5. sayfalarına da şu sayıları yazın.
i s b 09 Akılda Tutulan Sayıyı Bulmaca

Kitabınızın 6. sayfasına da şu sayıları yazın.

Oyun

Arkadaşınıza birden yirmiye kadar sayılardan birini aklında tutmasını söyleyin. Sonra kitabınızın sayfalarını teker teker açıp o sayfada “aklındaki sayı”nın olup olmadığını sorun. Bu sırada sizin yapmanız gereken de arkadaşınızın hangi sayfalarda “bu sayfada var” dediğine dikkat edip aklınızdan o sayfaları toplamaktır. Aslında arkadaşınız farkında olmadan aklındaki sayıyı size söylüyordur.

Sonunda aklınızda yaptığınız toplamı ona söylediğinizde arkadaşınız şaşkınlıkla “evet, bildin!” deme ihtimali yüksektir.

i s b cocuk Akılda Tutulan Sayıyı Bulmaca

Bu illüzyon gösterimizde, kopmayacak şekilde dikkatle ortalarından kırdığımız kürdanlardan bir yıldız yapacağız.

kurdan yildiz 01 malzemeler Açılan Yıldız

Yalnızca 5 adet kürdan ve birkaç damla suyla arkadaşlarınıza ya da ailenize güzel bir gösteri yapabileceğinizi biliyor musunuz?

kurdan yildiz giris yildiz Açılan Yıldız
kurdan yildiz 02a Açılan Yıldız

Beş adet kürdanı neredeyse kopmaya yakın şekilde kırıp bükün.
kurdan yildiz 02b Açılan Yıldız

Kürdanları koparmadan bükmelisiniz.
kurdan yildiz 03a Açılan Yıldız

Gösteriyi yaptığınız kişilere, bu yıldız şeklini oluşturduktan sonra “Sizce bu yıldızı hiç dokunmadan nasıl büyütebilirim?” diye sorun.
kurdan yildiz 03b Açılan Yıldız

Gelen yanıtların içinde bu işi nasıl yapacağınızı bilen (büyük olasılıkla) çıkmayacaktır. Belki, "üfleyerek" ya da "masaya vurarak" gibi yanıtlar gelebilir. Aslında o kadar kolay ki...
kurdan yildiz 04a Açılan Yıldız

Kürdanları yıldız şeklinde güzelce dizdiniz. Pipetle, damlalıkla ya da gagalı bir kapla, dikkatle kürdanların tam orta noktasına birkaç damla su dökün ve biraz bekleyin.
kurdan yildiz 05 final Açılan Yıldız

Hepsi bu kadar! Suyun itme gücünden yararlanan kürdanlar açılarak daha büyük bir yıldıza dönüşecek.

İki Çemberden Bir Kare Olur mu?

Olur mu, olur. Peki nasıl olur? Gözlerinizin önünde açık seçik bir şekilde bir illüzyon numarası yapacağız. Hatta siz kendiniz yapacaksınız. İki çemberden bir karenin nasıl elde edildiğini görecek ama gözlerinize inanamayacaksınız…

Malzemeler

Bunun için gereken malzemeler her zaman kolay ulaşabileceğiniz şeyler.
Bir A4 kâğıt, bir makas ve yapıştırıcı bu iş için yeterli.

Bu kez bir matematik sorusuna eğlenceli bir yanıt vereceğiz. Birbirine yapışık iki çemberi tam ortalarından keserek kare elde edebilir miyiz? Evet, edebiliriz.
Hem biraz düş gücümüzü hem de tahmin yeteneğimizi kullanarak bu sorunun yanıtını verelim.

Yapılışı

Peçete Bardaktan Nasıl Çıktı?

Gösterimizin amacı bardağın kapalı alt kısmından peçeteyi bardağa yerleştirmek. Bu gösteriyi yapmadan önce bir bardakla alıştırma yapmanızda yarar var. Eğer numaranızın sırrını kimse öğrenmesin istiyorsanız, bunları tabii ki tek başınıza olduğunuz bir zaman yapın!

Malzemeler

Sihirli numaramız için gerekli malzemeler kolaylıkla bulabileceğiniz şeyler.

• Dibiyle ağzı aynı genişlikte bir su bardağı

• Bir peçete

• Bir mutfak havlusu ya da o büyüklükte bir örtü, örneğin bir eşarp olabilir.

• Bir paket lastiği

• Bir kalem

Yapılışı

Okun Yönü Değişir mi?

Her yerde yapabileceğiniz basit ama şaşırtıcı bir gösteri. Biraz fen bilgisi olanların yanıtlayacağı; ama genellikle de gösterinin sonuna gelindiğinde bildiklerini fark edecekleri basit bir yasa…

Malzemeler

• Yarım dosya kağıdı

• Kalem

• Silindir şeklinde bir bardak

• Bardağı dolduracak kadar su

Yapılışı

Kartları Uçuralım

gerekenler 1 Kartları Uçuralım

Gerekenler

• 3-4 oyun kağıdı
• Yüzük parmağınıza hafifçe bol gelecek bir yüzük
• Bir kürdan

kartlari-ucuralim-1
1. Yüzüğü parmağınıza geçirin
kartlari-ucuralim-2
2. Kürdanın sivri ucunun avucunuzun içine batmaması için gösteriden önce bu ucu köreltebilirsiniz.
kartlari-ucuralim-3
3. Elinizi ters çevirin ve parmağınızla yüzük arasında kalan boşluktan kürdanı geçirin.
kartlari-ucuralim-4-
4. Avuç içinizi izleyicilere göstermemeniz gerektiğini unutmayın.
kartlari-ucuralim-5
5. Oyun kağıtlarını masanın üzerine yerleştirin. Neden yüzük taktığınızı merak edenlere sokakta tılsımlı bir yüzük bulduğunuzu ve yüzük sayesinde elinizle dokunarak önünüzdeki kağıtları havalandırabileceğinizi söylebilirsiniz.
kartlari-ucuralim-6-
6. Elinizi oyun kağıtlardan birinin üstüne koyun. Oyun kağıdını elinizle kürdan arasına sıkıştırın. Bunu doğal ve aksatmadan yapabilmeniz için bol bol prova yapmalısınız.
kartlari-ucuralim-7-
7. Şimdi beyin gücünüzü kullandığınızı, kağıttan havaya kalkmasını istediğinizi söyleyerek elinizi yavaşça kaldırın. Elinizle birlikte oyun kağıdı da havalanacak. Ne yüzükmüş ama öyle değil mi?

Kartları Uçuralım

Kartları Uçuralım

gerekenler 1 Kartları Uçuralım

Gerekenler

• 3-4 oyun kağıdı
• Yüzük parmağınıza hafifçe bol gelecek bir yüzük
• Bir kürdan

1

k u 1 1 2 Kartları Uçuralım
Yüzüğü parmağınıza geçirin.

2

k u 2 Kartları Uçuralım
Kürdanın sivri ucunun avucunuzun içine batmaması için gösteriden önce bu ucu köreltebilirsiniz.

3

k u 3 1 Kartları Uçuralım
Elinizi ters çevirin ve parmağınızla yüzük arasında kalan boşluktan kürdanı geçirin.

4

k u 4 2 Kartları Uçuralım
Avuç içinizi izleyicilere göstermemeniz gerektiğini unutmayın.

5

k u 5 1 Kartları Uçuralım
Oyun kağıtlarını masanın üzerine yerleştirin. Neden yüzük taktığınızı merak edenlere sokakta tılsımlı bir yüzük bulduğunuzu ve yüzük sayesinde elinizle dokunarak önünüzdeki kağıtları havalandırabileceğinizi söylebilirsiniz.

6

k u 6 Kartları Uçuralım
Elinizi oyun kağıtlardan birinin üstüne koyun. Oyun kağıdını elinizle kürdan arasına sıkıştırın. Bunu doğal ve aksatmadan yapabilmeniz için bol bol prova yapmalısınız.

7

k u 8 Kartları Uçuralım
Şimdi beyin gücünüzü kullandığınızı, kağıttan havaya kalkmasını istediğinizi söyleyerek elinizi yavaşça kaldırın. Elinizle birlikte oyun kağıdı da havalanacak. Ne yüzükmüş ama öyle değil mi?

İkiye Bölünmeyen İp

Gerekenler İkiye Bölünmeyen İp

Gerekenler

• Bir pipet
• 30 santimetre kadar kalınca bir ip
• Makas

1
slide 1 İkiye Bölünmeyen İp Bu yanılsama için yalnızken yapmanız gereken bir ön hazırlık var. Pipeti karnıyarık gibi bir yanını makasla boylamasına kesmek.
2
slide 2 İkiye Bölünmeyen İp 3–4 santimetrelik bir yarık açmanız yeterlidir.
3
slide 3 İkiye Bölünmeyen İp Sonra ipi iki ucundan 5-10 santimetre sarkacak şekilde pipetin içinden geçirin. Unutmayın pipeti tutarken, kesik attığınız kısım izleyiciye bakan yönde olmasın.
4
slide 4 İkiye Bölünmeyen İp Bu anı izleyici elbette görmemeli. Adeta A harfine benzeyen pipeti bükme sırasında, parmağınız ipin üzerinde olmalı ve izleyici bu hileyi de anlamamalı.
5
slide 5 İkiye Bölünmeyen İp İzleyicinin göreceği durum bu olmalıdır. Yani parmağınız bükme sırasında, A harfi gibi bükülmüş pipeti ve gerginleşmiş ipi gizleyecek şekilde tutuyor olmalı.
6
slide 6 İkiye Bölünmeyen İp İşte pipeti hiç tereddüt etmeden keseceğiniz an geldi!
7
slide 7 İkiye Bölünmeyen İp Pipeti kestikten sonra kararlı hareketlerle ipin ucundan çekin.
8
slide 8 İkiye Bölünmeyen İp Sonuç:
Zafer! Pipet ikiye ayrılmış ama ipte tık yok.

Kaşığı Bükelim

Havalar ısınınca üzerimizdeki elbiseler de bir anda hafifleyiverdi. Biz de mevsime uysun diye bu sayıda hafif mi hafif, uygulaması kolay mı kolay bir oyun seçtik sizler için. Yalnız kolay dediğimiz için sakın
izleyicilerinizi etkileyemeyeceğinizi sanmayın. Oyunlarımız garantilidir… Bu kadar söz yeter, hemen oyunumuza geçelim.

Kaşıkbüken adında bir kahraman var mıdır bilinmez ama siz birazdan bu adı hak edeceksiniz. Elbette her zaman olduğu gibi göz yanılsamasının yardımıyla. Oyun için gereken şey yalnızca bir tatlı kaşığı.

Kaşığı Bükelim

Havalar ısınınca üzerimizdeki elbiseler de bir anda hafifleyiverdi. Biz de mevsime uysun diye bu sayıda hafif mi hafif, uygulaması kolay mı kolay bir oyun seçtik sizler için. Yalnız kolay dediğimiz için sakın izleyicilerinizi etkileyemeyeceğinizi sanmayın. Oyunlarımız garantilidir… Bu kadar söz yeter, hemen oyunumuza geçelim.

Kaşıkbüken adında bir kahraman var mıdır bilinmez ama siz birazdan bu adı hak edeceksiniz. Elbette her zaman olduğu gibi göz yanılsamasının yardımıyla. Oyun için gereken şey yalnızca bir tatlı kaşığı.

1

bk1 Kaşığı Bükelim
Kaşığın sapını buradaki gibi elinize alarak ucuyla masaya dokunun.

2

bk2 Kaşığı Bükelim
Kaşığın ellerinizin arasında nasıl durması gerektiğini göstermek için elin diğer tarafına bakalım. Kaşığı böyle tutacaksınız.

3

bk4 Kaşığı Bükelim
Şimdi sanki büyük bir güç uygulayarak kaşığı masaya doğru bastırıyormuşsunuz gibi yaparken bir yandan da kaşığı olabildiğince aşağı doğru kaydırın. Elinizin doğrultusunu ve kaşığın masaya değdiği noktayı kaydırmamaya özen gösterin.

4

bk5 Kaşığı Bükelim

Nasıl mı? Eli sırf sizin için bir kez daha diğer taraftan görüyoruz.

Unutmayın, illüzyonun en önemli kurallarından biri oyunlarınızı izleyicilerden belirli bir uzaklıkta yapmaktır.

Selam Veren Bardak

Güzel bir yemeğin ardından eğer masanızda ayaklı bardak varsa, bu gösteriyi rahatlıkla yapabilirsiniz. Tabii ki önceden çokça antrenman yapmak koşuluyla. Ne demişler, başarının sırrı tekrardır.
Bir peçete, bir kürdan ve bir ayaklı bardak, sizi sihirbazlar kralı efsanevi Houdini düzeyine bir adım daha yaklaştıracaktır.

Selam Veren Bardak

Güzel bir yemeğin ardından eğer masanızda ayaklı bardak varsa, bu gösteriyi rahatlıkla yapabilirsiniz. Tabii ki önceden çokça antrenman yapmak koşuluyla. Ne demişler, başarının sırrı tekrardır.
Bir peçete, bir kürdan ve bir ayaklı bardak, sizi sihirbazlar kralı efsanevi Houdini düzeyine bir adım daha yaklaştıracaktır.

1

illuzyon bardak mobil 01 Selam Veren Bardak
Kürdanın sivri uçlarını birer tırnak boyu kadar kırın. Sonunda elinizde üç parça kürdan olsun.

2

illuzyon bardak mobil 02 Selam Veren Bardak

Dikkat edeceğimiz ilk nokta, iki sivri ucu kırdıktan sonra kalan orta parçanın diğer parçalardan biraz daha uzun olması.

3

illuzyon bardak mobil 03a Selam Veren Bardak
a.
illuzyon bardak mobil 03b Selam Veren Bardak
b.
Bu aşamada el çabukluğu ile kimse görmeden kürdan parçasını peçetenin içine koymalısınız.

4

illuzyon bardak mobil 04 Selam Veren Bardak

Sizin seyircili gösteriniz burada başlıyor. Bir peçetenin üzerinde yarısı dolu bir bardağa selam verdireceksiniz. Hatta “bu harika yemeğe şapka çıkarıyor” dersiniz. Peçetenin altına gizli kürdanı elinizle yoklayarak tam bardağın yanına ortalayın.

İsterseniz birkaç sihirli söz söyleyin. “Hadi sevgili bardak şimdi anneme teşekkür etme sırası sende.”

5

illuzyon bardak mobil 05 Selam Veren Bardak
Başta da söylediğimiz gibi birkaç tekrar ile bardağın denge noktasını bulmayı öğrenirsiniz. İşte, bardak selamını veriyor.

6

illuzyon bardak mobil 06 Selam Veren Bardak
Gösteriyi biraz daha heyecanlı kılmak ve hiçbir destek olmadığını düşündürmek için kenardan peçeteye üfleyin. Üzerinden elinizi geçirin. Bir de sözünüzü dinlediği için bardağa teşekkür edin.

1 Temmuz 1911’de Kandilli Rasathanesi’nde sürekli ve sistemli meteoroloji ölçümlerine başlandı.

 

neler oldu 2020 temmuz 01 1 Temmuz

 

Haziran 1910’da Türkiye’de astronomi ve jeofizik çalışmalarının öncülerinden Fatin Gökmen yeni kurulacak rasathanenin müdürlüğüne getirildi. Fatin Bey ve ekibi, Kandilli Rasathanesi’nde 1 Temmuz 1911’den itibaren sürekli ve sistemli meteoroloji ölçüm ve kayıtlarına başladı. Uluslararası kabul edilen 7, 14 ve 21 saatlerinde günlük gözlemler yapıldı, deftere kaydedildi ve gerekli yerlere bildirildi.

AYIN TAMAMI