Pi Gününüz Kutlu Olsun!

Bugün matematikteki en önemli sayıyı, pi sayısını, kutlama günü.
Gelin pi sayısıyla ilgili ilginç bilgileri birlikte öğrenelim.

Pi Gününüz Kutlu Olsun!

Bugün matematikteki en önemli sayıyı, pi sayısını, kutlama günü. Gelin pi sayısıyla ilgili ilginç bilgileri birlikte öğrenelim.

14 Mart 1988’de ABD’nin San Francisco kentinde ilk π günü kutlamalarını başlatan fizikçi Larry Shaw artık Pi Prensi olarak tanınıyor.

Pi sayısını göstermek için π simgesini ilk kez İngiliz matematik öğretmeni William Jones 1706’da kullanmıştır. Ama Jones pek tanınan bir matematikçi değildi. π gösteriminin yaygınlaşması büyük matematikçi Leonhard Euler sayesinde olmuştur.

Pi Günü

Leonhard Euler (1707-1783)

Görsel kaynak: Emanuel Handmann,
sammlungonline.kunstmuseumbasel.ch

π

Yunan alfabesinin 16. harfidir. Çevre anlamına gelen perimeter sözcüğünün ilk harfi olduğu için pi sayısını gösteren simge olarak seçilmiştir.

π sayısına Arşimet Sabiti de denir.

Isaac Newton 1665’te π’yi 16. basamağa kadar hesaplamıştı. 1700’lü yılların başında Thomas Lagney ilk 127 basamağı hesaplayarak büyük bir rekor kırdı. Bunların bilgisayarlardan önce yapılan karmaşık hesaplar olduğunu unutmamak lazım.

Pi sayısının ilk bir milyar basamağı 12 punto ile bir kağıt rulosuna yazılabilseydi, rulo Ankara’dan Monako’ya kadar uzardı.

Hintli üniversite öğrencisi Rajveer Meena, 21 Mart 2015’te π’nin ilk 70 bin basamağını hatasız olarak ezbere söylemiş ve Guinness Rekorlar Kitabı’na girmiştir. Meena’nın 70 bin basamağı söylemesi 9 saat 27 dakika sürmüştür.

Pi Günü

Pi’nin ilk 100 bin basamağında en çok yinelenen rakam 1’dir. Tam 10.137 kez yinelenir. Basamak sayısı arttıkça 10 rakamın kullanılma sıklığı da birbirine giderek yaklaşır.

İnsanlar π sayısını keşfettikten sonra onu giderek daha doğru hesaplamışlardır.
MÖ 1650 Eski Mısır’da
π=3,16
MÖ 4. yüzyıl Hindistan’da
π=3,139
1949’da
2037 basamak
1958’de
10.000 basamak
1961’de
100.000 basamak
1973’te
1.000.000 basamak
1985’te
17.000.000 basamak
1989’da
1 milyar basamak
2009’da
2,7 trilyon basamak
2011’de
10 trilyon basamak
2016’da
22 trilyon basamak

Pi’nin basamakları sonsuza dek sürer. Bu basamakların dizilişinde şu ana kadar hiç kimse bir örüntü keşfedememiştir. Telefon numaranız ya da doğum tarihiniz veya sizinle ilgili herhangi bir numara pi’nin basamakları arasında bir yerde bulunur. İnternette pi’nin basamakları arasında doğum tarihinizi aramanızı sağlayan çeşitli siteler vardır. Örneğin bu sitede pi’nin ilk 2 milyar basamağında doğum tarihinizi arayabilirsiniz…

Hassas hesaplar yapmak için π’nin yüzlerce basamağını kullanmaya gerek yoktur. İlk 40 basamakla yapılan hesaplar o kadar hassas olur ki evrenin çevresini yalnızca bir hidrojen atomu kadar hatayla hesaplarsınız.

π’nin ilk 40 basamağı:

3,14159265358979323846
2643383279502884197

14 Mart Pi Günü Doğanlar