Samanyolu Sezonu Başlıyor!
Merhaba gökyüzü tutkunları! Yaz tatili en sonunda geldi. Ve bilin bakalım yazla birlikte ne sezonu da başladı? Samanyolu! Evet, kum gibi yıldızla dolu gökadamız bize en güzel yüzünü tam da bu sımsıcak ayda gösteriyor. Özellikle de Samanyolu’nun çekirdeği, yani merkezi, gözlem için en uygun konumda olacak. Haydi, bizi haziran ayında gökyüzünde nelerin beklediğine hep birlikte bakalım.
- Samanyolu’nun merkezi kolayca gözlenebilecek bir konuma ulaşacak.
- Venüs ile Satürn sabah gökyüzünde, Mars ile Jüpiter de akşam gökyüzünde ışıldayacak.
- Yaz Üçgeni gün batımıyla birlikte doğudan yükselecek.
Samanyolu’nun merkezine yolculuk başlıyor!
Tıpkı takımyıldızların gökyüzündeki yıllık ve gecelik hareketi gibi, Güneş Sistemi’nin de içinde yer aldığı Samanyolu, bizim bakış açımızdan sürekli yer değiştirir. Uzaydan bakabilseydik, bir çember gibi gökyüzünü süslediğini göreceğimiz gökadamız, dünyadan bir yay şeklinde görünür. Samanyolu’nun hangi kısmını görebileceğimiz de yerküre üzerindeki konumumuza bağlıdır; aynı şekilde takımyıldızlardan bazılarını kuzey yarımküreden hiç göremeyişimiz de öyle.
Bütün gökcisimleri gibi Samanyolu’nun da yılın farklı dönemlerinde doğuş ve batış saatleri değişir. Çok geniş bir alanı kapladığı için görünen kısımları da mevsimlere göre farklı olur. Bu yüzden bazı aylarda (aralıkta ve ocakta) gökadamızın merkezi Türkiye’den hiç görülmez. Ama yaz ayları geldiğinde gösteri başlar! Çünkü Samanyolu’nun merkezi, Yay takımyıldızı yönündedir. Bu takımyıldız da yaz aylarında gün batımıyla doğar ve bütün gece gökyüzünde kalır.
Görsel kaynağı: NASA
Bir disk şeklinde olan gökadamız yüz milyarlarca yıldız içerir. Merkezi, öteki kısımlarına göre çok daha yoğundur. Gökadamızı bir frizbi gibi düşünebilirsiniz. Güneş Sistemi de bu frizbinin kenarına yakın bir yerdedir. İyice küçülüp bu frizbinin içine, dünyanın bulunduğunu varsaydığımız o minnacık noktaya girdiğinizi hayal edin, şimdi. İşte, oradan bakınca frizbinin -yani gökadamızın- geri kalanında göreceğimiz yıldızlar, diğer yönlerde -örneğin yukarıda ve aşağıda- göreceğimiz yıldızlardan daha çok, frizbinin merkezindeyse daha da çok.
Dolayısıyla sıcak yaz geceleri yere uzanıp gökyüzüne baktığımızda göreceğimiz Samanyolu manzarası, başka mevsimlerde göreceğimizden daha etkileyici olur. Haziran ayında herhangi bir gece günbatımından gündoğumuna kadar gökyüzüne baktığımızda, aşağıdaki animasyondaki gibi gökadamızın gökyüzünü boydan boya kapladığını ve doğudan batıya doğru kaydığını görürüz. Samanyolu’nun ufka daha yakın olan, o en parlak kısmı da çekirdeği yani merkezidir.
Haziran ayında gezegenler
Gelelim haziran ayında gezegenlere… Geçen aya, sabah gökyüzünde yan yana başlayan Venüs ile Satürn, mayıs boyunca birbirinden uzaklaşmıştı. Haziranda da araları açılmaya devam edecek. Satürn ay başında gün doğumundan üç saat, Venüs de iki saat kadar önce doğacak. Ancak Satürn hızla arayı açacak; Haziran sonuna geldiğimizde Satürn’ün neredeyse gece yarısı doğduğunu göreceğiz. Ay, 19 Haziran’da Satürn’le, 22 Haziran sabahındaysa Venüs’le yakınlaşacak.
Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.
Akşam gökyüzüne geçelim… Haziran boyunca akşamları gün batımından bir saat kadar sonra batıda Mars’ı kolayca ayırt edebilirsiniz. Aslan takımyıldızındaki gezintisini ağır adımlarla sürdüren Kızıl Gezegen, 1 Haziran ve 30 Haziran akşamları Ay’la yakınlaşacak, 16-17 Haziran’da da Aslan’ın en parlağı Regulus ile dip dibe olacak. Jüpiter’i artık görmek çok zor, belki ayın başında günbatımından sonra batı ufkunun hemen üzerinde şansınızı deneyebilirsiniz. Şansınıza ve gözünüze güveniyorsanız, size onun yerine Merkür verelim! Hızlı gezegen bu ayın ortalarında batı ufkunun üzerinde, İkizler’de olacak; bulabilene bravo!
Haziran ayında göktaşı yağmurları
10 Haziran’da zirve yapması beklenen Koç (Arietid) göktaşı yağmurunda saatte ortalama 50 göktaşı gözlenmesi bekleniyor; ancak tabii ki ideal koşullarda! Gerçekte ve ışık kirliliğinin hiç olmadığı bir yerdeyse en çok 14 göktaşı görülebilecek. Hazirandaki bir başka göktaşı yağmuru da 27 Haziran’da zirve yapacak olan Çoban (Bootid) göktaşı yağmuru. Ancak bu yağmurun da pek bereketli geçeceği söylenemez.
Haziran Ayı Gökyüzü Takvimi
Acaba haziran ayında gökyüzünde bizleri neler bekliyor? Aşağıdaki gökyüzü takvimini incelemeniz yeterli!
1 Haziran
3 Haziran
10 Haziran
11 Haziran
18 Haziran
19 Haziran
21 Haziran
22 Haziran
25 Haziran
26 Haziran
27 Haziran
30 Haziran
Not: Bu sayfadaki gezegen ve yıldız haritaları, Stellarium yazılımıyla oluşturulmuştur. Siz de stellarium-web.org adresinden ya da mobil uygulamadan anlık haritalara ulaşabilir, yazıda söz edilen gökcisimlerini bulmak için kullanabilirsiniz.
