ÇOCUKLARIN BİLGİ BANKASI KUMBARA DERGİSİ TÜRKİYE İŞ BANKASI’NIN ÇOCUKLARA ARMAĞANIDIR

KUMBARA DERGİSİ TÜRKİYE İŞ BANKASI’NIN ÇOCUKLARA ARMAĞANIDIR

diller giris 3 Diller Nasıl Ortaya Çıktı?
diller giris 2 Diller Nasıl Ortaya Çıktı?
diller giris 1 Diller Nasıl Ortaya Çıktı?

Diller Nasıl Ortaya Çıktı?

Dünya üzerinde bizim dilimizin yanı sıra başka birçok dil daha var. Hatta belki bazılarını siz de öğrenmeye çalışıyorsunuzdur. Dünyamızda kaç dil konuşulduğunu ve nasıl ortaya çıkıp yayıldıklarını merak ediyorsanız gelin, dillerin doğuşunu ve nasıl çeşitlendiklerini keşfediyoruz!

Dilin Doğuşu

Günümüzden yüz binlerce yıl önce, daha yazı icat edilmemişken, ilk insanlar Afrika’nın geniş düzlüklerinde yaşıyorlardı. Bilim insanlarına göre insanların karmaşık sesler çıkararak birbirleriyle ilk kez “konuşmaya” başlaması, yaklaşık 70 bin ila 100 bin yıl öncesine dayanır. O dönemde insanlar küçük gruplar hâlinde yaşıyor, birlikte avlanıyor ve birbirleriyle anlaşmak için birtakım sesler çıkarıyordu. Zamanla bu sesler sözcüklere, sözcükler cümlelere ve cümleler de dile dönüştü. Yani günümüzde konuşulan bütün diller aslında çok eskiye dayanan bu “ata dilden” türedi. Bu ilk dilin doğduğu ana yurt ise aynı zamanda insanlığın da beşiği olan Afrika’ydı.
diller dilin dogusu Diller Nasıl Ortaya Çıktı?
Konuşabilen ilk insanlar, o dönemde başka kıtalarda insan bulunmadığından, bugün Sudan, Etiyopya ve Kenya’nın bulunduğu bölgelere yakın yerlerde yaşıyordu.
diller yerkure Diller Nasıl Ortaya Çıktı?

O Dönemde Dünya

İnsanların konuşmaya başladığı zamanlarda yeryüzü, özellikle de üzerinde yaşadıkları Afrika kıtası, bugüne kıyasla çok daha farklıydı. Günümüzde dünyanın en büyük çölü olan Büyük Sahra; ırmaklar, göller, gür otlaklar ve açık ormanlarla kaplıydı. Öyle ki, bilim insanları o dönem için burayı “Yeşil Sahra” olarak adlandırıyor. Sahra Çölü’nün kenarında konumlanan ve bugün 2.500 kilometrekare olan Çad Gölü ise tıpkı bir iç deniz gibi büyüktü. İnsanlar, bu devasa gölün kıyısında balık tutarak yaşıyordu. Çevrelerinde de suaygırları, timsahlar, filler, zürafalar ve antiloplar dolaşıyordu. Onlara, günümüzde ne yazık ki soyları tükenmiş olan mamut, tüylü gergedan, kılıç dişli kaplan, dev tembel hayvan, gliptodon, İrlanda geyiği gibi büyük hayvanlar da eşlik ediyordu. Eğer Sahra o zamanlarda da çöl olsaydı, ilk insanların Afrika’dan çıkıp dünyaya yayılması çok zor olurdu. Neyse ki Sahra’nın yeşil, sulak ve av hayvanlarıyla dolu olması, ilk insanlar için kuzeye doğru uzanan dev bir “yeşil koridor” görevi görerek, Orta Doğu’ya ve oradan da tüm dünyaya yayılmalarını sağladı.
diller prehistorik Diller Nasıl Ortaya Çıktı?

Dillerin Çeşitlenmesi

Peki, tek bir yerden doğan bu sesler nasıl oldu da binlerce farklı dile dönüştü? İnsanlar çoğaldıkça gruplar halinde göç etmeye başladılar. Önce Afrika’nın her yanına dağıldılar. Sonra Afrika’dan çıkıp dünyanın dört bir yanına yayıldılar. Aradan geçen binlerce yıl içinde birbirlerinden koptular, farklılaştılar. Dağlar, ırmaklar, denizler ve çöller de araya girince birbirleriyle iletişim kuramayan bu grupların dilleri yavaş yavaş değişmeye başladı. Her grup, kendi yaşadığı coğrafyaya ve koşullara göre yeni sözcükler türetti. Başta küçük çapta olan farklılıklar, binlerce yıl içinde giderek büyüdü ve bir zamanlar ortak kullanılan tek dil, artık birbirinden çok farklı çeşitlere ayrılarak, bambaşka dillere dönüştü.
diller yayilim Diller Nasıl Ortaya Çıktı?

Dil Aileleri

Yine de dünyadaki dilleri, farklı çiçeklerden oluşan bir buketten ziyade, koca bir ağacın dalları gibi düşünebiliriz. Bu ağacın her bir dalı, bir dil ailesini temsil eder. Aynı aileden gelen dillerin kökeni, yani binlerce yıl önceki atası aynıdır. Örneğin; ana dilimiz olan Türkçe, “Türk dilleri” adındaki dil ailesinde yer alır. Türkçe’nin en yakın akrabaları ise Azerice, Gagavuzca, Türkmence, Tatarca, Kazakça, Kırgızca ve Özbekçe’dir. Bu dillerin yapıları ve sözcük dizilişleri tıpkı aynı soydan gelen kuzenler gibi birbirine benzer.
diller ailesi Diller Nasıl Ortaya Çıktı?

Dünya dilleri, 140 dolayında dil ailesinden oluşur.

Ölü Diller

Eskiden konuşulmasına rağmen artık kullanan hiç kimsenin kalmadığı bazı diller de vardır. Böyle diller, “ölü dil” olarak adlandırılır. Bilimsel olarak kaydedilmiş ve üzerinde çalışılan 500-600 civarı ölü dil olduğu bilinmektedir. Bununla birlikte, toplam ölü dil sayısına dair net bir sayı vermek zordur. Yalnızca son 500 yılda bile yüzlerce yerel dil yok olmuş olup onlar gibi tarih boyunca yazıya dökülmemiş binlerce dil, aynı akıbeti paylaşmıştır.
Çoğu ölü dil, bugün hala yaşayan ailelerin eski üyeleridir. Örneğin; Hint- Avrupa ailesindeki Fransızca ve İtalyanca gibi diller, şu an ölü bir dil olan Latince’den türemiştir. Hititçe de Latince gibi ölü bir dil olarak, aynı ailenin çok eski bir koludur.
diller orhun Diller Nasıl Ortaya Çıktı?
Orhun Yazıtları’ndan Kül Tigin Yazıtı
Görsel kaynağı: Wikipedia

Göktürkçe’den Günümüz Türkçesi’ne Kalan Sözcükler

diller gokturk kelimeleri Diller Nasıl Ortaya Çıktı?

Dillerin Sayısı

diller sayisi Diller Nasıl Ortaya Çıktı?

Dillerin özelliklerinin yanı sıra sayıları da tarih boyunca değişkenlik göstermiştir. Günümüzden 5.000 yıl öncesinde, yeryüzünde on binlerce yerel dilin mevcut olduğu tahmin edilmektedir. Bin yıl önce bu sayı biraz daha azalmıştır. 250 yıl önce de ulaşımın artmasıyla diller birbirine daha çok karışmaya başlamıştır. Bugün ise dünyada yaklaşık 7.000 farklı dilin konuşulduğu tahmin ediliyor.

Papua Yeni Gine’de tamı tamına 840 dil konuşulmaktadır! Daha da ilginç olan ise bu sayı, tek başına dünya üzerindeki bütün dillerin yüzde 12’sini oluşturmaktadır.

Dillerin Geleceği

diller gelecegi Diller Nasıl Ortaya Çıktı?

Dillerin günümüze kadar olan tarihinden bahsettik, peki geleceği ne olacak? Bu konuda bilim insanlarının maalesef pek de olumlu olmayan bir öngörüsü var; bugün konuşulan 7.000 dilin yarısından çoğunun, bu yüzyılın sonuna kadar yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu tahmin ediyorlar. İnternetin ve teknolojinin yayılmasıyla İngilizce, İspanyolca ve Çince gibi büyük diller giderek daha baskın hale geliyor. Küçük diller de konuşanları azaldığı için sessizce tarihe karışıyor. Bu doğrultuda, belki de gelecekte insanlar çok daha az sayıda ama herkesin anlaştığı bazı ortak dilleri konuşacak.

diller giris 3 Diller Nasıl Ortaya Çıktı?
diller giris 2 Diller Nasıl Ortaya Çıktı?
diller giris 1 Diller Nasıl Ortaya Çıktı?

Diller Nasıl Ortaya Çıktı?

Dünya üzerinde bizim dilimizin yanı sıra başka birçok dil daha var. Hatta belki bazılarını siz de öğrenmeye çalışıyorsunuzdur. Dünyamızda kaç dil konuşulduğunu ve nasıl ortaya çıkıp yayıldıklarını merak ediyorsanız gelin, dillerin doğuşunu ve nasıl çeşitlendiklerini keşfediyoruz!

Dilin Doğuşu

Günümüzden yüz binlerce yıl önce, daha yazı icat edilmemişken, ilk insanlar Afrika’nın geniş düzlüklerinde yaşıyorlardı. Bilim insanlarına göre insanların karmaşık sesler çıkararak birbirleriyle ilk kez “konuşmaya” başlaması, yaklaşık 70 bin ila 100 bin yıl öncesine dayanır. O dönemde insanlar küçük gruplar hâlinde yaşıyor, birlikte avlanıyor ve birbirleriyle anlaşmak için birtakım sesler çıkarıyordu. Zamanla bu sesler sözcüklere, sözcükler cümlelere ve cümleler de dile dönüştü. Yani günümüzde konuşulan bütün diller aslında çok eskiye dayanan bu “ata dilden” türedi. Bu ilk dilin doğduğu ana yurt ise aynı zamanda insanlığın da beşiği olan Afrika’ydı.
diller dilin dogusu Diller Nasıl Ortaya Çıktı?
Konuşabilen ilk insanlar, o dönemde başka kıtalarda insan bulunmadığından, bugün Sudan, Etiyopya ve Kenya’nın bulunduğu bölgelere yakın yerlerde yaşıyordu.
diller yerkure Diller Nasıl Ortaya Çıktı?

O Dönemde Dünya

İnsanların konuşmaya başladığı zamanlarda yeryüzü, özellikle de üzerinde yaşadıkları Afrika kıtası, bugüne kıyasla çok daha farklıydı. Günümüzde dünyanın en büyük çölü olan Büyük Sahra; ırmaklar, göller, gür otlaklar ve açık ormanlarla kaplıydı. Öyle ki, bilim insanları o dönem için burayı “Yeşil Sahra” olarak adlandırıyor. Sahra Çölü’nün kenarında konumlanan ve bugün 2.500 kilometrekare olan Çad Gölü ise tıpkı bir iç deniz gibi büyüktü. İnsanlar, bu devasa gölün kıyısında balık tutarak yaşıyordu. Çevrelerinde de suaygırları, timsahlar, filler, zürafalar ve antiloplar dolaşıyordu. Onlara, günümüzde ne yazık ki soyları tükenmiş olan mamut, tüylü gergedan, kılıç dişli kaplan, dev tembel hayvan, gliptodon, İrlanda geyiği gibi büyük hayvanlar da eşlik ediyordu. Eğer Sahra o zamanlarda da çöl olsaydı, ilk insanların Afrika’dan çıkıp dünyaya yayılması çok zor olurdu. Neyse ki Sahra’nın yeşil, sulak ve av hayvanlarıyla dolu olması, ilk insanlar için kuzeye doğru uzanan dev bir “yeşil koridor” görevi görerek, Orta Doğu’ya ve oradan da tüm dünyaya yayılmalarını sağladı.
diller prehistorik Diller Nasıl Ortaya Çıktı?

Dillerin Çeşitlenmesi

Peki, tek bir yerden doğan bu sesler nasıl oldu da binlerce farklı dile dönüştü? İnsanlar çoğaldıkça gruplar halinde göç etmeye başladılar. Önce Afrika’nın her yanına dağıldılar. Sonra Afrika’dan çıkıp dünyanın dört bir yanına yayıldılar. Aradan geçen binlerce yıl içinde birbirlerinden koptular, farklılaştılar. Dağlar, ırmaklar, denizler ve çöller de araya girince birbirleriyle iletişim kuramayan bu grupların dilleri yavaş yavaş değişmeye başladı. Her grup, kendi yaşadığı coğrafyaya ve koşullara göre yeni sözcükler türetti. Başta küçük çapta olan farklılıklar, binlerce yıl içinde giderek büyüdü ve bir zamanlar ortak kullanılan tek dil, artık birbirinden çok farklı çeşitlere ayrılarak, bambaşka dillere dönüştü.
diller yayilim Diller Nasıl Ortaya Çıktı?

Dil Aileleri

Yine de dünyadaki dilleri, farklı çiçeklerden oluşan bir buketten ziyade, koca bir ağacın dalları gibi düşünebiliriz. Bu ağacın her bir dalı, bir dil ailesini temsil eder. Aynı aileden gelen dillerin kökeni, yani binlerce yıl önceki atası aynıdır. Örneğin; ana dilimiz olan Türkçe, “Türk dilleri” adındaki dil ailesinde yer alır. Türkçe’nin en yakın akrabaları ise Azerice, Gagavuzca, Türkmence, Tatarca, Kazakça, Kırgızca ve Özbekçe’dir. Bu dillerin yapıları ve sözcük dizilişleri tıpkı aynı soydan gelen kuzenler gibi birbirine benzer.
diller ailesi Diller Nasıl Ortaya Çıktı?

Dünya dilleri, 140 dolayında dil ailesinden oluşur.

Ölü Diller

Eskiden konuşulmasına rağmen artık kullanan hiç kimsenin kalmadığı bazı diller de vardır. Böyle diller, “ölü dil” olarak adlandırılır. Bilimsel olarak kaydedilmiş ve üzerinde çalışılan 500-600 civarı ölü dil olduğu bilinmektedir. Bununla birlikte, toplam ölü dil sayısına dair net bir sayı vermek zordur. Yalnızca son 500 yılda bile yüzlerce yerel dil yok olmuş olup onlar gibi tarih boyunca yazıya dökülmemiş binlerce dil, aynı akıbeti paylaşmıştır.
Çoğu ölü dil, bugün hala yaşayan ailelerin eski üyeleridir. Örneğin; Hint- Avrupa ailesindeki Fransızca ve İtalyanca gibi diller, şu an ölü bir dil olan Latince’den türemiştir. Hititçe de Latince gibi ölü bir dil olarak, aynı ailenin çok eski bir koludur.
diller orhun Diller Nasıl Ortaya Çıktı?
Orhun Yazıtları’ndan Kül Tigin Yazıtı
Görsel kaynağı: Wikipedia

Göktürkçe’den Günümüz Türkçesi’ne Kalan Sözcükler

diller gokturk kelimeleri Diller Nasıl Ortaya Çıktı?

Dillerin Sayısı

diller sayisi Diller Nasıl Ortaya Çıktı?

Dillerin özelliklerinin yanı sıra sayıları da tarih boyunca değişkenlik göstermiştir. Günümüzden 5.000 yıl öncesinde, yeryüzünde on binlerce yerel dilin mevcut olduğu tahmin edilmektedir. Bin yıl önce bu sayı biraz daha azalmıştır. 250 yıl önce de ulaşımın artmasıyla diller birbirine daha çok karışmaya başlamıştır. Bugün ise dünyada yaklaşık 7.000 farklı dilin konuşulduğu tahmin ediliyor.

Papua Yeni Gine’de tamı tamına 840 dil konuşulmaktadır! Daha da ilginç olan ise bu sayı, tek başına dünya üzerindeki bütün dillerin yüzde 12’sini oluşturmaktadır.

Dillerin Geleceği

diller gelecegi Diller Nasıl Ortaya Çıktı?

Dillerin günümüze kadar olan tarihinden bahsettik, peki geleceği ne olacak? Bu konuda bilim insanlarının maalesef pek de olumlu olmayan bir öngörüsü var; bugün konuşulan 7.000 dilin yarısından çoğunun, bu yüzyılın sonuna kadar yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu tahmin ediyorlar. İnternetin ve teknolojinin yayılmasıyla İngilizce, İspanyolca ve Çince gibi büyük diller giderek daha baskın hale geliyor. Küçük diller de konuşanları azaldığı için sessizce tarihe karışıyor. Bu doğrultuda, belki de gelecekte insanlar çok daha az sayıda ama herkesin anlaştığı bazı ortak dilleri konuşacak.

1 Haziran 1831’de James Clark Ross, manyetik kuzey kutbunun yerini saptadı.

 

01 haziran wiki 1 Haziran

 

neler oldu haziran 2020 01 3 1 Haziran

Dünya’nın manyetik kutupları coğrafi kutuplarıyla çakışmaz.
Manyetik kutuplar sürekli hareket halindedir. Zamanla yer değiştirirler.

 

İngiliz deniz kuvvetleri subayı James Clark Ross, 1819 ile 1833 arasında Kuzey Kutup Bölgesi’ne düzenlenen beş araştırma seferine katıldı. Bunların sonuncusunda olan 1 Haziran 1831’de Kanada’nın kuzeyindeki Boothia Yarımadası’na yaptığı seferde Dünya’nın manyetik kuzey kutbunun yerini saptadı.

AYIN TAMAMI