Mayısta İki Dolunay!
Merhaba gökyüzü meraklıları! Mayıs ayı bu yıl hem alışılmış güzelliklerini hem de oldukça ender rastlanan bir sürprizi beraberinde getiriyor. Sürpriz ne mi? Sürpriz, ayın hem ilk gününde hem de son gününde dolunay olması! Peki, bu ne anlama geliyor? Mayıs ayında göktaşı yağmurları nasıl? Gezegenleri nerede görebiliriz? Hepsinin yanıtı aşağıda; ama önce özetler, sonra ayrıntılar…
- Mayısta iki dolunay var ve 31 Mayıs’taki ikincisi Mavi Ay olarak adlandırılıyor.
- Halley Kuyrukluyıldızı’nın döküntülerinden kaynağını alan Kova göktaşı yağmuru 6 Mayıs’ta zirveye ulaşacak.
- Akşam gökyüzünde Venüs ve Jüpiter, sabah gökyüzünde Satürn ve Mars bizleri bekleyecek.
31 Mayıs: Mavi Ay!
“Mavi Ay” denince hemen “Ay gerçekten mavi mi görünecek?” diye düşünebilirsiniz. Hayır, uydumuzun rengi elbette değişmiyor. Bu adlandırma, aynı takvim ayı içinde iki kez gerçekleşen dolunayın ikincisini tanımlamak için kullanılır. İngilizcede “once in a blue moon” diye bir deyim vardır ve ender gerçekleşen bir şey anlamına gelir. Çok yerinde bir benzetme, çünkü Ay’ın dolunay döngüsü yaklaşık 29,5 gün sürer. Dolayısıyla aynı ayda iki dolunay yaşanması anca iki üç yılda bir mümkün olur.
Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.
Mayıs 2026’da tam da böyle bir Mavi Ay bizi bekliyor. Dolunay 1 Mayıs’ta gerçekleştikten sonra uydumuz, çevremizde tam bir tur atacak ve 31 Mayıs’ta yeniden dolunay evresine girecek. İşte, bu ikincisine, Mavi Ay deniyor. Ay’ı, o akşam gün batımıyla eş zamanlı olarak güneydoğu ufku üzerinden yükselirken her zamanki etkileyici haliyle izleyebilirsiniz; ama maviye dönüşmesini pek beklemeyin! Uydumuz o gece Akrep Takımyıldızı’nda olacak ve kızıl renkli Antares ile düet yapacak. Bu güzel manzaraya tanık olmak için herhangi bir ekipmana gerek yok; açık bir alan ve meraklı bir çift göz yeterli.
Mayıs Ayında Göktaşı Yağmurları
Bu ay gezegenler gökyüzünde iki takıma ayrılmış adeta: Bir bölümü akşamları batıda ışıldarken ötekiler sabaha doğru doğudan yükselecek. Akşam gökyüzünde Venüs ve Jüpiter bizi karşılayacak. Venüs, gün batımından hemen sonra batı-kuzeybatı ufkunda parlayan “akşam yıldızı” olarak hemen göze çarpacak ve birkaç saat sonra da batacak. Jüpiter de Venüs’ün yakın komşusu olarak gece yarısına kadar gökyüzündeki yerini koruyacak. Ay, 18-19 Mayıs’ta Venüs’le, 20 Mayıs’taysa Jüpiter’le yakınlaşacak. Bu akşamlarda her iki gezegenin Ay’la düetini kaçırmayın deriz!
Sırasıyla 18, 19 ve 20 Mayıs akşamları gün batımından hemen sonra batı ufku üzerinde Venüs ve Jüpiter’in Ay’la dansı.
Sabah gökyüzünde de Satürn ve Mars ikilisi sahnede olacak. Mayısın ilk gününden itibaren Satürn ile Mars, gün doğumundan az önce doğudan yan yana yükselmeye başlayacak. Ayın ilerleyen günlerinde aralarındaki mesafe artacak. Daha soldaki Mars’ı o kendine özgü kızılımsı tonuyla çıplak gözle bile ayırt edebilirsiniz. Hatta bir teleskopla Satürn’ün halkalarını görmek için erken kalkmaya da değer. Çünkü bu ikili birkaç aydır ortalıkta yoktu. Ay, 14 Mayıs sabahı Satürn’le, 15’inde Mars’la yan yana gelecek; gün doğumundan bir saat önce doğuya bakmanız yeterli.
Mayıs Ayında Göktaşı Yağmurları
Bu ay gezegenler gökyüzünde iki takıma ayrılmış adeta: Bir bölümü akşamları batıda ışıldarken ötekiler sabaha doğru doğudan yükselecek. Akşam gökyüzünde Venüs ve Jüpiter bizi karşılayacak. Venüs, gün batımından hemen sonra batı-kuzeybatı ufkunda parlayan “akşam yıldızı” olarak hemen göze çarpacak ve birkaç saat sonra da batacak. Jüpiter de Venüs’ün yakın komşusu olarak gece yarısına kadar gökyüzündeki yerini koruyacak. Ay, 18-19 Mayıs’ta Venüs’le, 20 Mayıs’taysa Jüpiter’le yakınlaşacak. Bu akşamlarda her iki gezegenin Ay’la düetini kaçırmayın deriz!
8 Mayıs’taysa Çalgı (η-Lyrid) göktaşı yağmuru zirveye ulaşacak. Ne var ki saatte ortalama 3 göktaşıyla pek mütevazı bir yağmur olacak. Yine de belli mi olur; hazır Kova göktaşı yağmuruna bakarken onlardan birkaçına da denk gelebilirsiniz! Ayrıca mayıs boyunca Antihelion göktaşı yağmuru yine aktif. Güneş’in tam karşı tarafındaki bir noktadan geliyormuş gibi göründükleri için böyle adlandırılan bu göktaşları, Güneş Sistemi’ndeki eski kuyrukluyıldız kalıntılarından ve asteroit tozlarının zamanla yörüngeye yayılmasından kaynaklanır.
Mayıs Ayı Gökyüzü Takvimi
Acaba mayıs ayında gökyüzünde bizi neler bekliyor? Aşağıdaki gökyüzü takvimini incelemeniz yeterli!
1 Mayıs
6 Mayıs
8 Mayıs
9 Mayıs
13 Mayıs
16 Mayıs
18 Mayıs
20 Mayıs
23 Mayıs
31 Mayıs
Not: Bu sayfadaki gezegen ve yıldız haritaları, Stellarium yazılımıyla oluşturulmuştur. Siz de stellarium-web.org adresinden ya da mobil uygulamadan anlık haritalara ulaşabilir, yazıda söz edilen gökcisimlerini bulmak için kullanabilirsiniz.
