ÇOCUKLARIN BİLGİ BANKASI KUMBARA DERGİSİ TÜRKİYE İŞ BANKASI’NIN ÇOCUKLARA ARMAĞANIDIR

KUMBARA DERGİSİ TÜRKİYE İŞ BANKASI’NIN ÇOCUKLARA ARMAĞANIDIR

Günlük yaşamımızda kullandığımız aygıtların ve makinelerin çoğu elektrikle çalışır. Fişini prize takarız ve düğmesine basıp çalıştırırız. Büyük ve karmaşık makinelerin kullandığı şebeke elektriği depolanamasa da el feneri, uzaktan kumanda ya da cep telefonu gibi bazı küçük ve taşınabilir aygıtlar da ‘taşınabilir elektrik enerjisi depoları ile yani pillerle çalışır. Piller, bu özellikleriyle hayatımızın daha esnek ve rahat yaşanabilir olmasına yardımcı olur. Bu küçük enerji kaynaklarını biraz daha yakından tanımaya ne dersiniz?

Pil Nedir?

Pil, içinde enerji depolayan minik ve taşınabilir bir güç kutusudur. İçindeki özel maddeler birbirleriyle kimyasal tepkimeye girdiğinde elektrik üretirler. Bu da pilin kendi enerjisini yine kendisinin oluşturduğu anlamına gelir. Kullanıldığı sırada da oluşturduğu bu elektrik enerjisini uzun bir süreyle yavaş ve düzenli olarak iletmeye başlar. Piller sınırlı enerji depolar; bu nedenle bittiklerinde yenileriyle değiştirilmeleri gerekir.
Piller

Durgun (Statik) Elektrik ve Pilin İcadı

Durgun elektrik, çok eski zamanlardan beri bilinen bir kavramdır. İnsanlar daha o zamanlardan, şimşek ve yıldırım enerjilerinin yanı sıra kehribar ve kumaş gibi bazı maddelerin de birbirine sürtüldüğünde küçük kıvılcımlar oluştuğunu fark etmişlerdi. Zamanla insanlar bu ilginç olayı inceleyip üzerinde düşünmeye başladılar. İnsanların elektriğin nasıl oluştuğunu anlamaya çalışmasıyla birlikte konuyla ilgili bilgiler de giderek arttı. Luigi Galvani adlı bir doktorun, bir gün bir kurbağa bacağının elektrikle hareket ettiğini görmesi, bu büyük merakı daha da körükledi. Bu deney, elektriğin yalnızca bulutlarda değil, maddelerin içinde de saklı olabileceğini gösterdi. Bu fikirden yola çıkan Alessandro Volta da modern pilin temellerini atacak düzeneği kurdu.
Durgun (Statik) Elektrik ve Pilin İcadı
Luigi Galvani ve kurbağa bacağı deneyi.
Görsel kaynağı: Wikipedia

İnsanların elektriği bir kabın içerisinde muhafaza edip istedikleri zaman kullanma yolu arayışı, pilin geliştirilmesiyle sonuçlandı. Pil sayesinde durgun elektrikten, sürekli akan bir elektrik türüne geçişin yolu açıldı. Ayrıca küçük miktarda da olsa elektriği depolama da olanaklı hâle geldi.

İlk Pil

İlk pili, 1800 yılında Alessandro Volta geliştirmişti. Volta, pili için bakır ve çinko diskleri aralarına tuzlu sıvı içeren karton ya da bez katmanlar yerleştirerek üst üste dizmişti. “Volta pili” denilen bu pilin sıralaması daima “bakır disk – tuzlu suya batırılmış karton veya bez – çinko disk – tekrar bakır disk” şeklindeydi. Bu grup art arda ne kadar çok tekrar ederse pilin ürettiği elektrik gerilimi -yani voltaj- o kadar artıyordu. Bu pil ile o zamana kadar sadece anlık olarak üretilebilen elektrik, artık devamlı üretilebilir duruma gelmişti. Böylece modern pillerin de temeli atılmış oldu. Volta pili, bu yönüyle çok önemli bir buluştu.

İlk pili, 1800 yılında Alessandro Volta geliştirmişti.
Alessandro Volta ve Volta Pili.
Görsel kaynağı: Wikipedia (pil görseli: GuidoB)
pil volta pili Piller
pil plante Piller

Şarj Edilebilen Pil

Piller icat edildikten sonra en büyük sorun, içindeki kimyasal enerji tükendiğinde pilin çöpe gitmesiydi. 1859’da Fransız fizikçi Gaston Planté, bu sorunu çözmek için devrim niteliğinde bir adım attı. Planté, kurşun plakalar ve asit kullanarak dünyanın ilk şarj edilebilen pilini geliştirdi. Bu pil, elektrik verildiğinde içindeki kimyasal tepkimeyi tersine çevirebiliyor ve enerjiyi yeniden depolayabiliyordu. Bu büyük bir yenilik ve ilerlemeydi. Böylece günümüzde yaygın olarak kullanılan “şarj edilen piller”in temeli atılmış oldu. Bu tür pillere bugün "akü" diyoruz. Araba aküleri de bu şarj edilme mantığıyla çalışıyor.
Görsel kaynağı: Wikipedia

Pil Çeşitleri

Günümüzde piller, kullanılacakları aygıtın gereksinimine göre çok çeşitli tiplerde ve boyutlarda üretiliyor. Uzaktan kumandalar, dekoratif objeler ve oyuncaklar gibi eşyalara takılan alkalin piller de en yaygın kullanılan pil çeşitlerinden biridir. Günümüzde kullanılan alkalin piller genellikle tek kullanımlık olur. Lityum-iyon pillerse hafiflikleri ve yüksek enerji kapasiteleriyle telefon ve dizüstü bilgisayarlarda yer alır. Düğme piller, kol saatleri ve işitme cihazları gibi çok küçük alanlara sığacak şekilde tasarlanmıştır. Nikel-metal hidrit (NiMH) piller, genellikle şarj edilebilir piller olarak ev içi elektronik aygıtlarda tercih edilir. Elektrikli otomobillerde ise çok daha büyük ve karmaşık lityum tabanlı dev bataryalar kullanılır. Her pil türü, içindeki kimyasal maddelere göre farklı voltaj ve kullanım süreleri sunar. Bazı piller hızlı enerji verirken, bazıları enerjiyi çok uzun yıllar boyunca saklamak için tasarlanmıştır. Teknolojik gelişmeler sayesinde artık daha hızlı şarj olan ve daha uzun süre dayanan piller üretilmektedir.
Piller
Batarya

Batarya

Birden çok pilin birleşiminden oluşan sisteme “batarya” denir. Bu yapısı gereği bataryada daha çok enerji depolanır. Ayrıca bataryalar daha uzun süre dayanır. Arabalarda kullanılan aküler de aslında bir tür bataryadır.

Pillerin Geri Dönüşümü

Pillerin ömrü bittiğinde onları doğrudan çöpe atmak, doğa için yapılabilecek en büyük hatalardan biridir. Pillerin içinde kadmiyum, cıva, kurşun, lityum ve nikel gibi doğaya ve insan sağlığına zarar verebilecek ağır metaller bulunur. Toprağa ya da yeraltı sularına karışan bu maddeler, doğayı zehirleyerek bitkilere ve hayvanlara kalıcı zararlar verebilir. Bu nedenle kullanılmış piller çöpe atılmak yerine, ayrıca toplanıp atık pil kutularına atılır. Bu geri dönüşüm kutularının tıpkı atık kâğıt, cam ve plastik kutuları gibi kendilerine özel bölümleri olur. Bu şekilde toplanan piller geri dönüştürülür ve içlerindeki maddeler yeniden kullanılır. Böylece hem doğa korunmuş olur hem de enerji tasarrufu sağlanır.
piller geri donusum 2 Piller
Günlük yaşamımızda kullandığımız aygıtların ve makinelerin çoğu elektrikle çalışır. Fişini prize takarız ve düğmesine basıp çalıştırırız. Büyük ve karmaşık makinelerin kullandığı şebeke elektriği depolanamasa da el feneri, uzaktan kumanda ya da cep telefonu gibi bazı küçük ve taşınabilir aygıtlar da ‘taşınabilir elektrik enerjisi depoları ile yani pillerle çalışır. Piller, bu özellikleriyle hayatımızın daha esnek ve rahat yaşanabilir olmasına yardımcı olur. Bu küçük enerji kaynaklarını biraz daha yakından tanımaya ne dersiniz?

Pil Nedir?

Pil, içinde enerji depolayan minik ve taşınabilir bir güç kutusudur. İçindeki özel maddeler birbirleriyle kimyasal tepkimeye girdiğinde elektrik üretirler. Bu da pilin kendi enerjisini yine kendisinin oluşturduğu anlamına gelir. Kullanıldığı sırada da oluşturduğu bu elektrik enerjisini uzun bir süreyle yavaş ve düzenli olarak iletmeye başlar. Piller sınırlı enerji depolar; bu nedenle bittiklerinde yenileriyle değiştirilmeleri gerekir.
Piller

Durgun (Statik) Elektrik ve Pilin İcadı

Durgun elektrik, çok eski zamanlardan beri bilinen bir kavramdır. İnsanlar daha o zamanlardan, şimşek ve yıldırım enerjilerinin yanı sıra kehribar ve kumaş gibi bazı maddelerin de birbirine sürtüldüğünde küçük kıvılcımlar oluştuğunu fark etmişlerdi. Zamanla insanlar bu ilginç olayı inceleyip üzerinde düşünmeye başladılar. İnsanların elektriğin nasıl oluştuğunu anlamaya çalışmasıyla birlikte konuyla ilgili bilgiler de giderek arttı. Luigi Galvani adlı bir doktorun, bir gün bir kurbağa bacağının elektrikle hareket ettiğini görmesi, bu büyük merakı daha da körükledi. Bu deney, elektriğin yalnızca bulutlarda değil, maddelerin içinde de saklı olabileceğini gösterdi. Bu fikirden yola çıkan Alessandro Volta da modern pilin temellerini atacak düzeneği kurdu.
Durgun (Statik) Elektrik ve Pilin İcadı
Luigi Galvani ve kurbağa bacağı deneyi.
Görsel kaynağı: Wikipedia

İnsanların elektriği bir kabın içerisinde muhafaza edip istedikleri zaman kullanma yolu arayışı, pilin geliştirilmesiyle sonuçlandı. Pil sayesinde durgun elektrikten, sürekli akan bir elektrik türüne geçişin yolu açıldı. Ayrıca küçük miktarda da olsa elektriği depolama da olanaklı hâle geldi.

İlk Pil

İlk pili, 1800 yılında Alessandro Volta geliştirmişti. Volta, pili için bakır ve çinko diskleri aralarına tuzlu sıvı içeren karton ya da bez katmanlar yerleştirerek üst üste dizmişti. “Volta pili” denilen bu pilin sıralaması daima “bakır disk – tuzlu suya batırılmış karton veya bez – çinko disk – tekrar bakır disk” şeklindeydi. Bu grup art arda ne kadar çok tekrar ederse pilin ürettiği elektrik gerilimi -yani voltaj- o kadar artıyordu. Bu pil ile o zamana kadar sadece anlık olarak üretilebilen elektrik, artık devamlı üretilebilir duruma gelmişti. Böylece modern pillerin de temeli atılmış oldu. Volta pili, bu yönüyle çok önemli bir buluştu.

İlk pili, 1800 yılında Alessandro Volta geliştirmişti.
Alessandro Volta ve Volta Pili.
Görsel kaynağı: Wikipedia (pil görseli: GuidoB)
pil volta pili Piller
pil plante Piller

Şarj Edilebilen Pil

Piller icat edildikten sonra en büyük sorun, içindeki kimyasal enerji tükendiğinde pilin çöpe gitmesiydi. 1859’da Fransız fizikçi Gaston Planté, bu sorunu çözmek için devrim niteliğinde bir adım attı. Planté, kurşun plakalar ve asit kullanarak dünyanın ilk şarj edilebilen pilini geliştirdi. Bu pil, elektrik verildiğinde içindeki kimyasal tepkimeyi tersine çevirebiliyor ve enerjiyi yeniden depolayabiliyordu. Bu büyük bir yenilik ve ilerlemeydi. Böylece günümüzde yaygın olarak kullanılan “şarj edilen piller”in temeli atılmış oldu. Bu tür pillere bugün "akü" diyoruz. Araba aküleri de bu şarj edilme mantığıyla çalışıyor.
Görsel kaynağı: Wikipedia

Pil Çeşitleri

Günümüzde piller, kullanılacakları aygıtın gereksinimine göre çok çeşitli tiplerde ve boyutlarda üretiliyor. Uzaktan kumandalar, dekoratif objeler ve oyuncaklar gibi eşyalara takılan alkalin piller de en yaygın kullanılan pil çeşitlerinden biridir. Günümüzde kullanılan alkalin piller genellikle tek kullanımlık olur. Lityum-iyon pillerse hafiflikleri ve yüksek enerji kapasiteleriyle telefon ve dizüstü bilgisayarlarda yer alır. Düğme piller, kol saatleri ve işitme cihazları gibi çok küçük alanlara sığacak şekilde tasarlanmıştır. Nikel-metal hidrit (NiMH) piller, genellikle şarj edilebilir piller olarak ev içi elektronik aygıtlarda tercih edilir. Elektrikli otomobillerde ise çok daha büyük ve karmaşık lityum tabanlı dev bataryalar kullanılır. Her pil türü, içindeki kimyasal maddelere göre farklı voltaj ve kullanım süreleri sunar. Bazı piller hızlı enerji verirken, bazıları enerjiyi çok uzun yıllar boyunca saklamak için tasarlanmıştır. Teknolojik gelişmeler sayesinde artık daha hızlı şarj olan ve daha uzun süre dayanan piller üretilmektedir.
Piller
Batarya

Batarya

Birden çok pilin birleşiminden oluşan sisteme “batarya” denir. Bu yapısı gereği bataryada daha çok enerji depolanır. Ayrıca bataryalar daha uzun süre dayanır. Arabalarda kullanılan aküler de aslında bir tür bataryadır.

Pillerin Geri Dönüşümü

Pillerin ömrü bittiğinde onları doğrudan çöpe atmak, doğa için yapılabilecek en büyük hatalardan biridir. Pillerin içinde kadmiyum, cıva, kurşun, lityum ve nikel gibi doğaya ve insan sağlığına zarar verebilecek ağır metaller bulunur. Toprağa ya da yeraltı sularına karışan bu maddeler, doğayı zehirleyerek bitkilere ve hayvanlara kalıcı zararlar verebilir. Bu nedenle kullanılmış piller çöpe atılmak yerine, ayrıca toplanıp atık pil kutularına atılır. Bu geri dönüşüm kutularının tıpkı atık kâğıt, cam ve plastik kutuları gibi kendilerine özel bölümleri olur. Bu şekilde toplanan piller geri dönüştürülür ve içlerindeki maddeler yeniden kullanılır. Böylece hem doğa korunmuş olur hem de enerji tasarrufu sağlanır.
piller geri donusum 2 Piller

1 Haziran 1831’de James Clark Ross, manyetik kuzey kutbunun yerini saptadı.

 

01 haziran wiki 1 Haziran

 

neler oldu haziran 2020 01 3 1 Haziran

Dünya’nın manyetik kutupları coğrafi kutuplarıyla çakışmaz.
Manyetik kutuplar sürekli hareket halindedir. Zamanla yer değiştirirler.

 

İngiliz deniz kuvvetleri subayı James Clark Ross, 1819 ile 1833 arasında Kuzey Kutup Bölgesi’ne düzenlenen beş araştırma seferine katıldı. Bunların sonuncusunda olan 1 Haziran 1831’de Kanada’nın kuzeyindeki Boothia Yarımadası’na yaptığı seferde Dünya’nın manyetik kuzey kutbunun yerini saptadı.

AYIN TAMAMI