Ay’a Dönüş
Peki Ya Sonra?
Yarışın ardından Ay konusunda sular biraz duruldu. Sovyetler Birliği, Ay programını yavaşlatıp Venüs ve Mars’a yöneldi. ABD de Apollo'nun son uçuşu olan Apollo 17'nin ardından 1972 yılında insanlı Ay görevlerini durdurdu. Bu tarihe kadar Ay'a gönderilen 18 astronottan 12'si Ay yüzeyine inebildi. Ancak her iki ülke de insansız araçlar göndermeyi ve bilimsel araştırmaları sürdürdü. Özellikle Sovyetler Birliği, Ay yüzeyinde ilerleyen uzaktan kumandalı robot araçlarla veri toplamaya devam etti.
Görsel kaynağı: Wikipedia (CSNA/Siyu Zhang/Kevin M. Gill)
Tabii bir yandan insanlığın Ay’a olan merakı da devam ediyordu. 1990’lı yıllardan itibaren Avrupa Birliği, Japonya, Çin, Hindistan, ve İsrail gibi birçok ülke ve kuruluş da Ay’a araçlar gönderdi. Özellikle Çin büyük başarılar elde etti; 2019’da Chang’e 4 adlı uzay aracı, Ay’ın karanlık yüzüne inen ilk araç oldu. 2020’de Chang’e 5 de Ay’dan taş ve toprak örneği getirdi. 2023’te ise Hindistan, Chandrayaan-3 ile Ay’ın güney kutbuna inen ilk ülke oldu.
Neden Herkes Ay’a Gitmek İstiyor?
“Ay’a olan ilgi neden yeniden arttı?” diye sorarsanız; eskiden Ay’a yalnızca yüzeyine bayrak dikip prestij sağlamak için gidilirken, artık teknoloji geliştirmek, orada yaşam kurabilmek ve gelir sağlamak amacıyla da yolculuk ediliyor. Ay’a ilgimizi artıran en yeni gelişme ise bilim insanlarının yakın bir zamanda Ay’ın güney kutup bölgesinde yaptığı su buzu keşfi oldu. Çünkü bu su, astronotlar için içme suyu olabilir ya da roket yakıtına dönüştürülebilir. Bunun yanı sıra, Helyum 3 gibi enerji üretiminde kullanılabilecek değerli madenler gibi Dünya’da az bulunan bazı madenler de Ay’da mevcut olabilir. Ayrıca Ay’ın, ileride Mars gibi daha uzak gezegenlere ya da asteroitlere gitmek için bir “uzay istasyonu” yani “aktarma yeri” olarak kullanılma potansiyeli de var. Bu da demek oluyor ki Ay, ileride uzayın derinliklerine açılan ilk istasyonumuz da olabilir.
En Taze Yolculuk
ABD'li dört astronot, Artemis 2 göreviyle 1 Nisan 2026'da fırlatılan güçlü bir roketle Ay'a gitti. Bu ekip, önceki tüm uzay yolculuklarından daha uzağa gitti ve Ay’ın çevresinde dolaştı. Görevin başarıyla tamamlanmasının ardından da 11 Nisan'da Dünya'ya geri döndü.
Görsel kaynağı: NASA
Astronotları taşıyan "Orion" adlı uzay aracı, devasa SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) adlı roketle uzaya fırlatıldı. Bu roket, Apollo’yu taşıyan Satürn 5 roketinden yüzde 15 daha güçlü ve içindeki bilgisayarlar da milyonlarca kat daha güçlü ve daha hızlı.
Görsel kaynağı: NASA
Görsel kaynağı: NASA
Astronotlar, bu 10 günlük uzay yolculuğunda Dünya’dan 406 bin 700 kilometre öteye giderek yeni bir rekor kırdı.
Bu Daha Başlangıç!
Ay yolculukları, gelecek 5 yıl boyunca çok heyecanlı geçecek. ABD, 2026 - 2028 yılları arasında hayata geçireceği Artemis Programı’yla aralarında ilk kadın astronotun da bulunacağı bir ekibi tekrar Ay yüzeyine indirmeyi ve orada sürekli astronot bulunan kalıcı bir üs kurmayı planlıyor. Çin, 2026’nın ikinci yarısında Chang’e 7’yi Ay’ın güney kutbuna göndererek orada su buzu arayacak. Ayrıca bir de “uçan robot” (bir tür dron) göndererek gölgede kalan kraterlerin içine girmeye çalışacak. 2030’a kadar da astronotlarını Ay’a indirmeyi planlıyor. Rusya da Ay ile ilgili çalışmalarını sürdürüyor. Önümüzdeki yıllarda Ay’ın çevresinde dolanacak ve yüzeyine inecek yeni uzay araçları göndermeyi planlıyor. Bu görevlerde özellikle Ay’ın kutup bölgeleri incelenecek. Ayrıca Çin ile birlikte Ay’da kalıcı bir araştırma üssü kurmayı da hedefliyor. Hindistan ve Japonya ise 2028’de ya da 2029’da ortaklaşa çalışacakları bir görev ile bir uzay aracını Ay’ın yüzeyine indirecek.
Ay, artık yalnızca gecelerimizi aydınlatan bir komşumuz değil; insanlığın yeni evi olma yolunda ilerliyor. Belki gelecekte orada kurulan bir üs ya da kentte çalışan kişilerden biri de siz olursunuz!
