Paranın Doğuşu
Çok eski zamanlarda, daha madeni ya da kağıt paralar icat edilmemişken dünya çok farklıydı. İnsanlar alışverişlerini para yerine takas yöntemi ile gerçekleştirirdi. Bir malın başka bir mal karşılığında verilmesi anlamına gelen takas ile insanlar, bir ihtiyaçları olduğunda ellerindeki fazla ürünlerini, eşyalarını ya da hizmetlerini başkalarının fazla ürünleri, hizmetleri ya da eşyalarıyla değiştirirdi. Örneğin, bir çiftçi elindeki buğdayı, bir ayakkabı üreticisinin yaptığı çizmelerle değiştirerek gereksinimini giderirdi.
Ancak bu yöntem her zaman kolay işlemiyordu; çünkü her eşya o anda başka birine lazım olmayabiliyordu. Takas sistemindeki bu zorluk, insanların ortak bir değer ölçüsü arayışına girmesine neden oldu. İşte paranın öyküsü de tam olarak bu ortak “değişim aracını” bulma ihtiyacıyla binlerce yıl önce başladı.
Paradan Önce
Paradan önce dünyanın çeşitli bölgelerinde herkesçe kabul gören deniz kabukları, kakao taneleri, tuz blokları, tahıllar, hayvan kürkleri ya da değerli taşlar ortak “değişim aracı”, yani bir tür “para” olarak kullanılırdı.
Paranın İcadı
Görsel kaynağı: Wikipedia (Classical Numismatic Group)
Görsel kaynağı: Wikipedia (Marco Prins)
Lidya; Gediz Irmağı ile Küçük Menderes Irmağı vadileri arasında konumlanan, günümüzde İzmir’in doğu kesimleri ve Kütahya’nın batı kesimleri ile Manisa ve Uşak illerine karşılık gelen bölgede yer alıyordu.
İlk Kağıt Para
Görsel kaynağı: Wikipedia
Avrupa’da İlk Kağıt Para
Kağıt para, aynı yüzyılda Marco Polo ve Rubruck’lu William gibi gezginlerin anlatımları sayesinde Avrupa’da da tanınmaya başladı. Avrupa’daki ilk banknotlar, 1661’de İsveç’teki Stockholm Bankası tarafından basıldı ve yine madeni paralarla birlikte kullanıldı.
Görsel kaynağı: Wikipedia
Kredi Kartı
Kredi kartının öyküsü yaklaşık 75 yıl önce, Amerikalı bir iş insanının New York’ta bir restoranda hesabı öderken cüzdanını evde unuttuğunu fark etmesiyle başladı. Frank McNamara adındaki bu kişi, yemeğin sonunda hesabı ödeyemeyince çok mahcup oldu. Düştüğü durum aklından çıkmayan McNamara’nın aklına yeni bir ödeme yöntemi fikri geldi ve böylece tarihteki ilk ödeme kartı ortaya çıktı. “Diners Club” adındaki bu ödeme kartı, günümüzdeki kredi kartının da atası oldu. Tabii o dönemde kartlar şimdiki gibi plastikten değil, kartondan yapılıyordu ve sadece belirli restoranlarda kullanılabiliyordu.
Bankamatik
Dünya ekonomisindeki paranın büyük bölümü banka hesaplarında, elektronik kayıtlar olarak bulunur. Fiziksel banknot ve madeni paralar, toplamın yalnızca yüzde 5-10’luk küçük bir bölümünü oluşturur.
Yaklaşık 30 yıldır internet üzerinden de alışveriş yapabiliyoruz. Burada internet, alışveriş yapacağımız sanal platforma erişmemizi ve ödemelerimizi de yine bu platform üzerinden kredi veya banka kartlarımızla gerçekleştirebilmemizi sağlıyor. Bu sayede paranın çok hızlı aktarılabilmesi, ticaret yapmayı da daha kolay ve yaygın hale getiriyor.
Alışverişi kolaylaştıran bir araç olarak, paranın şekli değişse de işlevi aynıdır. Belki de gelecekte paranın artık tamamen dijital bir araca dönüştüğü bir dünya bizi bekliyordur, ne dersiniz?
