Selam Veren Bardak

Güzel bir yemeğin ardından eğer masanızda ayaklı bardak varsa, bu gösteriyi rahatlıkla yapabilirsiniz. Tabii ki önceden çokça antrenman yapmak koşuluyla. Ne demişler, başarının sırrı tekrardır.

Bir peçete, bir kürdan ve bir ayaklı bardak, sizi sihirbazlar kralı efsanevi Houdini düzeyine bir adım daha yaklaştıracaktır.

Ayşenur Erkmen

1. Kürdanın sivri uçlarını birer tırnak boyu kadar kırın. Sonunda elinizde üç parça kürdan olsun.

2. Dikkat edeceğimiz ilk nokta, iki sivri ucu kırdıktan sonra kalan orta parçanın diğer parçalardan biraz daha uzun olması.

3a. Bu aşamada el çabukluğu ile kimse görmeden kürdan parçasını peçetenin içine koymalısınız.

3b. Bu aşamada el çabukluğu ile kimse görmeden kürdan parçasını peçetenin içine koymalısınız.

4. Sizin seyircili gösteriniz burada başlıyor. Bir peçetenin üzerinde yarısı dolu bir bardağa selam verdireceksiniz. Hatta “bu harika yemeğe şapka çıkarıyor” dersiniz. Peçetenin altına gizli kürdanı elinizle yoklayarak tam bardağın yanına ortalayın.
İsterseniz birkaç sihirli söz söyleyin. “Hadi sevgili bardak şimdi anneme teşekkür etme sırası sende.”

5. Başta da söylediğimiz gibi birkaç tekrar ile bardağın denge noktasını bulmayı öğrenirsiniz. İşte, bardak selamını veriyor.

6. Gösteriyi biraz daha heyecanlı kılmak ve hiçbir destek olmadığını düşündürmek için kenardan peçeteye üfleyin. Üzerinden elinizi geçirin. Bir de sözünüzü dinlediği için bardağa teşekkür edin.

Selam Veren Bardak

Bir peçete, bir kürdan ve bir ayaklı bardak, sizi sihirbazlar kralı efsanevi Houdini düzeyine bir adım daha yaklaştıracaktır.

1

Kürdanın sivri uçlarını birer tırnak boyu kadar kırın. Sonunda elinizde üç parça kürdan olsun.

2

Dikkat edeceğimiz ilk nokta, iki sivri ucu kırdıktan sonra kalan orta parçanın diğer parçalardan biraz daha uzun olması.

3

Bu aşamada el çabukluğu ile kimse görmeden kürdan parçasını peçetenin içine koymalısınız.

4

Sizin seyircili gösteriniz burada başlıyor. Bir peçetenin üzerinde yarısı dolu bir bardağa selam verdireceksiniz. Hatta “bu harika yemeğe şapka çıkarıyor” dersiniz. Peçetenin altına gizli kürdanı elinizle yoklayarak tam bardağın yanına ortalayın.

İsterseniz birkaç sihirli söz söyleyin. “Hadi sevgili bardak şimdi anneme teşekkür etme sırası sende.”

5

Başta da söylediğimiz gibi birkaç tekrar ile bardağın denge noktasını bulmayı öğrenirsiniz. İşte, bardak selamını veriyor.

6

Gösteriyi biraz daha heyecanlı kılmak ve hiçbir destek olmadığını düşündürmek için kenardan peçeteye üfleyin. Üzerinden elinizi geçirin. Bir de sözünüzü dinlediği için bardağa teşekkür edin.

Ayşenur Erkmen

William Shakespeare

Ayşenur Erkmen

William Shakespeare

“Olmak ya da olmamak! İşte bütün mesele bu…” diye bilinen cümlenin sahibi İngiliz şair, oyun yazarı ve oyuncu William Shakespeare’dir. Hani adının okunuşu Şekspir olan…

Shakespeare 1564’te varlıklı bir ailenin oğlu olarak, Londra yakınlarındaki Stratford’ta bu kocaman evde doğmuştur. Evlenip Londra’ya yerleştiyse de geri dönmüş ve 52 yaşında hayatını kaybene kadar yine bu evde yaşamıştır.

“Olmak ya da olmamak! İşte bütün mesele bu…” diye bilinen cümlenin sahibi İngiliz şair, oyun yazarı ve oyuncu William Shakespeare’dir. Hani adının okunuşu Şekspir olan…

Birçok ünlü kişinin balmumu heykeli bulunan Londra’daki dünyaca ünlü Madam Tussauds Müzesi’ndeki Shakespeare heykeli.

Shakespeare dünyada eserleri en çok bilinen, en çok basılan ve en çok sahnelenen sanatçıdır. Hamlet, Kral Lear, Romeo ve Juliet, Macbeth, Othello, Venedik Taciri, Bir Yaz Gecesi Rüyası gibi çok önemli eserler vermiştir. Düşman iki ailenin çocuklarının birbirine aşkını anlatan, dünyanın en ünlü ve romantik ikilisi Romeo ve Juliet’ten bir alıntı: “Ne doğar ki nefretten ama çoktur sevgiden doğan.”

Komedi, trajedi ya da dram olsun, tüm eserlerinde alışılmadık benzetmeler, kişileştirmeler ve müthiş etkileyici bir dil kullanan Shakespeare birçok sanatçıdan daha şanslıymış. Neden mi? Çünkü daha ölmeden ünlü olabilmiş.

Dilin gücünü sonuna kadar kullandığı gibi bir de İngilizceye 1700 kadar sözcük kazandırmış. Eserlerinde yaklaşık 24 bin değişik sözcük kullandığı söyleniyor. Bunlardan, Kral John adlı eserinde ilk kez kullandığı, “soğukkanlı” ifadesi Türkçeye de girmiştir. Kısacası Shakespeare büyük bir sözcük ustası (sözcük bükücü mü desek acaba?), saygı duyulası büyük bir yazardır!

Shakespeare’in oyunları, hem dönemin kraliçesi ile kralının huzurunda hem de Londra’daki çeşitli tiyatrolarda –ki bunların arasında sonradan ortağı olduğu Globe Tiyatrosu da vardır– sahnelenmiş. 1612’de çıkan bir yangınla kül olan Globe Tiyatrosu sonradan yeniden kurulmuş. Ne var ki 1644’te bütünüyle yıkılmış. Bugün oyunlarına devam eden tiyatronun yenisi, modern yorumuyla ancak 1997’de inşa edilebilmiş.

Tam 405 yıl önce aramızdan ayrılan Shakespeare; eserlerinde arkadaşlık, kıskançlık, düşmanlık, miras kavgası, siyasi olaylar gibi güncelliğini kaybetmemiş konuları şaşırtıcı olaylar örgüsü içinde işlemiş. Gençler için hazırlanmış baskısıyla Shakespeare’in eserleri günümüzde bile okuması çok havalı olan kitaplardan!

Ayşenur Erkmen

Hangisi Daha Küçük

Hangisi Daha Küçük?

Özel bir beceri gerektirmeyen, malzemeleri her zaman ve her yerde kolayca bulunabilen, basit olduğu kadar da şaşırtıcı ve düşündürücü bir illüzyon gösterisi izlemeye hazır mısınız?

Gerekenler

2 yaprak renkli kâğıt (farklı renklerde olmalı)
2 değişik boy tabak veya bardak
Kalem
Makas
Cetvel

1. Renkli kâğıtlarımızı üst üste koyduktan sonra büyük tabağımızla fotoğraftaki gibi bir yay çiziyoruz.

2. Sonra aynı şekilde küçük tabakla bir yay çiziyoruz.

3. Hem daha kolay kesebilmek hem de illüzyonu güçlendirmek için kenarlardan pay bırakarak işaretlediğimiz yerlerden kesiyoruz.

4. Hem daha kolay kesebilmek hem de illüzyonu güçlendirmek için kenarlardan pay bırakarak işaretlediğimiz yerlerden kesiyoruz.

5. İzleyiciye ikisi de tıpatıp aynı büyüklükte olan renkli yaylarımızı gösteriyoruz. Hatta onlara bu kâğıt yayların aynı büyüklükte olduğundan emin olup olmadıklarını soruyoruz.

6. Şimdi en eğlenceli bölüme geldik. Yayları altlı üstlü koyma ve soruyu sorma zamanı! Mavi yay kırmızıdan daha mı uzun? Yanıt: Evet.

7. O halde yayların yerini değiştirip yeniden bakalım. Bu kez de kırmızı maviden daha uzun gibi görünüyor değil mi?

Yayların yerini değiştirmeyi istediğimiz kadar yineleyebiliriz. Ne var ki gösterinin sonunda izleyiciye bir açıklama yapmak gerekecektir. Hiçbir numara yapmadığımız halde ikisi de aynı boyutlardaki yaylar, nasıl bir büyük bir küçük görünüyor?

Gerçekte yalnızca görünüşte öyle; yani bize öyle geliyor. Buna göz yanılsaması (optik illüzyon) denir. Gözün topladığı ve işlenen veriler ile uyaran kaynağının fiziksel ölçümünün uyuşmamasıdır. Bir başka deyişle gözümüz üstteki yayın iç çember parçasını alttaki yayın uzun dış çember parçasıyla karşılaştırır. (Halbuki iki iç çember kısmı ya da iki dış çember kısmı karşılaştırılmalıdır.) Beynimiz en yakındakiyle karşılaştırma eğiliminde olduğu için üst üste koyup kestiğimiz ve birbirinin aynı olan bu iki parça sanki farklı büyüklükteymiş gibi algılanıyor.

Renkli kâğıtlarımızı üst üste koyduktan sonra büyük tabağımızla fotoğraftaki gibi bir yay çiziyoruz.

Sonra aynı şekilde küçük tabakla bir yay çiziyoruz.

Hem daha kolay kesebilmek hem de illüzyonu güçlendirmek için kenarlardan pay bırakarak işaretlediğimiz yerlerden kesiyoruz.

İzleyiciye ikisi de tıpatıp aynı büyüklükte olan renkli yaylarımızı gösteriyoruz. Hatta onlara bu kâğıt yayların aynı büyüklükte olduğundan emin olup olmadıklarını soruyoruz.

Şimdi en eğlenceli bölüme geldik. Yayları altlı üstlü koyma ve soruyu sorma zamanı! Mavi yay kırmızıdan daha mı uzun? Yanıt: Evet.

O halde yayların yerini değiştirip yeniden bakalım. Bu kez de kırmızı maviden daha uzun gibi görünüyor değil mi?

DÜNYAMIZ VE CANLILAR

İzlerin Eşsizliği

Ayşenur Erkmen

İnsanların parmak izinin eşsiz olduğunu biliyoruz. Bu nedenle insanların kimlik belirlenmesinde uzunca bir süredir kullanılıyorlar. Bizi biricik kılan parmak izlerimiz daha anne karnındayken şekilleniyor ve gelişimlerini orada tamamlıyor.

Parmak izlerimizin çok karmaşık bir deseni varmış gibi görünür. Aslında bütün insanların parmak izlerini oluşturan desenler yay, ilmek ve demet olarak üç temel gruba ayrılır. İnsanların yaklaşık yüzde 65’i ilmek, yüzde 30’u demet ve yüzde 5’i de yay grubunda yer alır.

19. yüzyılda parmak izlerini bilimsel bir temele oturtan kişi kriminoloji (suç bilimi) ile de ilgilenen çok yönlü bilim insanı Francis Galton, iki insanın aynı parmak izine sahip olma olasılığını 64 milyarda bir olarak hesaplamış.

Parmaklarımızın ucundakiler yalnızca birer iz değil, aynı zamanda dokunma duyumuzu da sağlayan çok önemli bir araç. Parmak uçlarımızın bu izlerle algıladığı titreşimler dokunduğumuz şeylerin sert, yumuşak, tüylü vs. olduğunu ayırt etmemizi sağlıyor.

Peki biz insanlar bu izler aleminde eşsiz miyiz? Tabii ki değiliz. Bilim her gün hızla ilerliyor ve yanımıza eşsiz izlere sahip başka canlılar ekliyor.

Ayşenur Erkmen

DÜNYAMIZ VE CANLILAR

Evlerdeki Okyanus

Hiç dikkatinizi çekti mi, sanki hepimiz evlerimizde doğadan bir parça yaşatmaya çalışıyoruz? Bitki olmayan hiçbir ev yoktur herhalde. Kaktüsler, çiçekli süs bitkileri, ağaçlar, bonzai dediğimiz küçültülmüş ağaçlar hatta kimi evlerin salonunda ya da terasında gerçek ağaçlar… Bir de hayvansever olanlar var. Kedi, köpek ve kuşun dışında evde yaşaması biraz sıra dışı olan tavşan, fare, kaplumbağa, papağan, kertenkele ve hatta yılan, timsah, kaplan sayılabilir.

Tabii ki tercihleri ve beğenileri tartışamayız ancak bir grup hayvan var ki tıpkı tablo gibi, evlerimizi renklendiriyor. Kimsenin korkmadığı, sessiz sedasız ama bir o kadar da narin ve ilgi bekleyen bu grup tabii ki balıklar.

Akvaryumculuk olarak bilinen bu balık sevdası iki temel gruba ayrılıyor. Tatlı su akvaryumculuğu ve deniz akvaryumculuğu ya da diğer adıyla tuzlu su akvaryumculuğu. Akvaryumla ilgilenen kişilere de kısaca “akvarist” deniyor. Kökeni latince “su” anlamına gelen “aqua” sözcüğünden türeyip akvarist olmuş. Söylemesi pek havalı.

İşin şakası bir yana akvaryumculuğun iki türü de çok eğlencelidir. Yeni yeni yaygınlaşan deniz akvaryumculuğu tatlı su akvaryumculuğuna göre biraz daha fazla emek isteyen ve ne yazık ki biraz daha pahalı bir hobidir. Ama asıl farkı muhteşem bir renk cümbüşü sunuyor olmasıdır. Bu cümbüşün öğelerinden en ünlü olanı da tabii ki Nemo diye tanıdığımız palyaço balığıdır.

En yakın balık arkadaşımız, en iyi tanıdığımız balık türü palyaço balığı ve yanı başında deniz anemonları.

Deniz ortamı oluşturmak için gerekli malzemelerin upuzun listesi:

İşin en önemli kısmı da bu zaten.

Özel bir tuz.
Akvarist dilinde protein skimmer denen bir protein ayrıştırıcısı aygıt. Bu aygıt suda biriken proteinin canlıları zehirlemesine engel olur. Denizin dalgalı olduğu günlerde bazen kıyıda köpük birikir. Bu görüntü aslında denizde protein miktarının yüksek olduğunu yani kirli olduğunu belli eden bir manzaradır. İşte, bu aygıt akvaryumda o köpüklenmeye yani kirliliğe engel olur.
İdeal sıcaklığı sağlayacak bir ısıtıcı. (Suyun olması gerekenden sıcak veya daha soğuk olması da bütün dengeleri alt üst eden unsurlardan.)
Denizdeki gibi su çevrimini sağlayacak bir akıntı motoru.
Gün ışığı yeterli gelmeyeceği için bir aydınlatma sistemi.
Bolca kum, tabii ki.
Suyu temizlemek için bir filtre. Akvaryumda bir kanalizasyon sistemi olmadığına göre yem artıkları, balık dışkıları vb. maddelerin suyu zehirlememesi için temizlenmesi gerekir. Filtre aygıtlarının yanı sıra, biyolojik filtreleme yapan canlı kayalar da var.

İşin en önemli kısmı da bu zaten.

Özel bir tuz.

Akvarist dilinde protein skimmer denen bir protein ayrıştırıcısı aygıt. Bu aygıt suda biriken proteinin canlıları zehirlemesine engel olur. Denizin dalgalı olduğu günlerde bazen kıyıda köpük birikir. Bu görüntü aslında denizde protein miktarının yüksek olduğunu yani kirli olduğunu belli eden bir manzaradır. İşte, bu aygıt akvaryumda o köpüklenmeye yani kirliliğe engel olur.

İdeal sıcaklığı sağlayacak bir ısıtıcı. (Suyun olması gerekenden sıcak veya daha soğuk olması da bütün dengeleri alt üst eden unsurlardan.)

Denizdeki gibi su çevrimini sağlayacak bir akıntı motoru.

Gün ışığı yeterli gelmeyeceği için bir aydınlatma sistemi.

Bolca kum, tabii ki.

Suyu temizlemek için bir filtre. Akvaryumda bir kanalizasyon sistemi olmadığına göre yem artıkları, balık dışkıları vb. maddelerin suyu zehirlememesi için temizlenmesi gerekir. Filtre aygıtlarının yanı sıra, biyolojik filtreleme yapan canlı kayalar da var.

“Canlı kaya” mı o da ne?

“Canlı kaya” mı?
O da ne?

İlginç ama bunlar da balıklar kadar canlılar. Bunlara deniz koşullarını oluşturmak için gerekli küçüklü büyüklü değişik canlıları üzerinde ve içinde barındıran ev sahipleri denebilir. Mineral ve besin kaynağı yani akvaryumun can damarı, vitamin gibi. Ayrıca bunların birer saklambaç bölgesi ya da başını dinlemek isteyen balıkların oteli olduğunu da düşünebiliriz. Usta akvaristler yukarıda protein ayrıştırıcı diye söz ettiğimiz aygıt olmadan, bu canlı kayalarla mükemmel bir yaşam dengesi kurabiliyormuş. Haberiniz olsun.

Malzemeler tamamsa beklemeye başlayın.

Neyi mi? Kumu koyduk. Suyumuzu, özel tuzumuzu ekledik. Canlı kayalar, bitkilerimiz, dalga motoru ve filtreler de tamam. Sıcaklığı da ayarladık mı… Bekleme zamanı geldi demektir. Evet, akvaryum kurulduktan sonra içinde uygun biyolojik koşulların oluşması için bir ay kadar beklenmesi gerekiyor. Yani gerçek bir deniz ortamı yaratmak o kadar da kolay değil. Ama sonrası hepsine değecek bir tablo güzelliğinde olacak.

Son ve En Eğlenceli Aşama

Şimdi seç beğen al zamanı. Aslında akvaryumu hazırlamak ve bakmaktan daha zor bir iştir balık seçmek. Damseller, perculalar, mandarinler, kardinaller… Temizlik ekibi olarak çalışan deniz kestaneleri ve karidesler… kayalar ve mercanlar var da var! Deniz derya balık var. Baksanıza şunlara!