Sonbaharın en önemli gök olayına hazır mısınız?

Her yıl olduğu gibi bu yıl da kasımda gökyüzünde bizleri eşsiz bir gösteri bekliyor. 18 Kasım’da zirve yapacak Aslan (Leonid) göktaşı yağmuru, eğer o gece bulutlar da izin verirse gökyüzünde peş peşe “kayan yıldızlar” göreceğimiz anlamına geliyor! Biliyorsunuz, tek yapmanız gereken sıkıca giyinip bir matın ya da battaniyenin üstüne uzanmak ve gökyüzüne bakmak! Haydi gelin, önce Leonidlere sonra da kasımın diğer önemli gök olaylarına yakından bakalım.

meteor1 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

Burada gördüğünüz, gerçek bir görüntü değil aslında. Ama bir göktaşı yağmuru sırasında olup bitenleri gayet iyi anlatıyor. Dünya, Güneş çevresindeki yörüngesinde ilerlerken sık sık bazı “döküntülerin” içinden geçer. Bunlar daha önce o bölgeden geçmiş bir kuyrukluyıldızın ardında bıraktığı kaya parçaları, taşlar ve toz zerreleridir. İşte, bunlar atmosferimize büyük bir hızla girerler. Çünkü biz pek fark etmesek de Dünya Güneş çevresindeki yörüngesinde çok büyük bir hızla ilerler.

İşte, o minicik toz zerrelerinin ya da en büyüğü çakıl taşı kadar olan parçacıkların bu hızla atmosfere girişleri epey ateşli olur! Sürtünmeden dolayı hemen yanarlar ve yanma boyunca gökyüzünde kısa süreli bir ışık çizgisi oluştururlar. Gece ya da gündüz fark etmez aslında, bu tip yanmalar sürekli olur. Ama geceleyin, özellikle de dolunay gibi bir ışık kaynağının olmadığı gecelerde bunlar hemen fark edilir; çünkü çok gösterişli olurlar. Bunlara göktaşı yağmuru denir.

meteor2 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

Her yıl olduğu gibi bu yıl da kasım ayı boyunca önemli bir göktaşı yağmuruna tanık olacağız: Aslan Göktaşı Yağmuru ya da Leonidler. Gökyüzünde Aslan Takımyıldızı’ndan geliyormuş gibi göründükleri için böyle anılırlar. Bu göktaşı yağmurunun kaynağı aslında 55P/Tempel-Tuttle adlı bir kuyrukluyıldızdır. Yani bizi bekleyen şenliğin kaynağı, özel olarak bu kuyrukluyıldızın geride bıraktığı “döküntüler”dir!

Leonidler bu yıl 18 Kasım’da zirve yapacak. Yani gezegenimizin en çok “döküntünün” içinden geçeceği tarih budur. Ama gerçekte bu göktaşı yağmurunu 6 Kasım’dan 30 Kasım’a kadar gözlemek mümkündür; çünkü söz konusu döküntüler uzayda geniş bir alana yayılmıştır. Leonidler özellikle gece yarısından sonra aktif olacak. Çünkü göktaşı yağmurunun kaynağı, gece yarısından sonra görüş alanımıza tümüyle girecek. Başka bir deyişle göktaşlarının geliyor gibi göründüğü Aslan Takımyıldızı gece yarısı doğacak. 18 Kasım’da Ay da sabaha doğru doğacağı için çok sayıda -saatte ortalama 15 kadar- “kayan yıldız” görebilirsiniz.

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

leonidler Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!
18 Kasım, geceyarısından sonra

Göreceğiniz göktaşlarının Aslan yağmuruna mı yoksa başka bir yağmura mı ait olduğunu yukarıdaki haritayı kullanarak tahmin edebilirsiniz. Göktaşlarının geldiği doğrultu, haritada işaretlenen “kaynak” noktalarından hangisine varıyor, ona bakın. Çünkü bu ay bizleri başka göktaşı yağmurları da bekliyor: 12 Kasım’daki Kuzey Boğa (Taurid), 21 Kasım’da Tekboynuz (α-Monocerotid), 28 Kasım’daysa Avcı (Orionid) göktaşı yağmurları zirve yapıyor. Bu yağmurlarda beklenen saatte ortalama göktaşı sayısı da sırasıyla 5, 3 ve 3 şeklinde… Leonidler kadar bereketli değiller belki; ama bu tarihlerde gözlem yapıyorsanız, şansınız yaver gidebilir!

Kasım ayı gökyüzü takvimi

Bakalım kasımda gökyüzünde bizleri başka neler bekliyor? Merak ediyor musunuz? O halde aşağıdaki gökyüzü takviminin günlerine tıklamanız yeterli!
01 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

1

Salı

Ay ilk dördün evresinde, Ay-Satürn yakınlaşması

02 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

2

Çarşamba

03 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

3

Perşembe

04 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

4

Cuma

Ay-Jüpiter yakınlaşması

05 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

5

Cumartesi

06 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

6

Pazar

07 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

7

Pazartesi

08 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

8

Salı

Ay dolunay evresinde; tam Ay tutulması (Türkiye’den gözlenemiyor)

09 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

9

Çarşamba

10 11 2022 1 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

10

Perşembe

11 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

11

Cuma

Ay-Mars yakınlaşması

12 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

12

Cumartesi

Boğa (Taurid) göktaşı yağmuru (saatte ortalama 5 göktaşı)

13 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

13

Pazar

14 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

14

Pazartesi

15 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

15

Salı

16 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

16

Çarşamba

Ay son dördün evresinde

17 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

17

Perşembe

18 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

18

Cuma

Aslan (Leonid) göktaşı yağmuru (özellikle gece yarısından sonra, saatte ortalama 15 göktaşı)

19 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

19

Cumartesi

20 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

20

Pazar

21 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

21

Pazartesi

Tekboynuz (α-Monocerotid) göktaşı yağmuru (özellikle gece yarısından sonra, saatte ortalama 3 göktaşı)
22 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

22

Salı

İkizler (ε-Geminid) göktaşı yağmuru (saatte ortalama 3 göktaşı)
23 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

23

Çarşamba

24 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

24

Perşembe

Ay yeniay evresinde, Jüpiter’in tersinir hareketinin sonu
25 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

25

Cuma

26 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

26

Cumartesi

27 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

27

Pazar

28 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

28

Pazartesi

Avcı (Orionid) göktaşı yağmuru (saatte ortalama 3 göktaşı)
29 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

29

Salı

Ay-Satürn yakınlaşması
30 11 2022 Aslan Göktaşı Yağmuru Geliyor!

30

Çarşamba

Ay ilk dördün evresinde

Not: Bu sayfadaki gezegen ve yıldız haritaları, Stellarium yazılımıyla oluşturulmuştur. Siz de stellarium-web.org adresinden ya da mobil uygulamadan anlık haritalara ulaşabilir, yazıda söz edilen derin uzay nesnelerini bulmak için kullanabilirsiniz.