Dünyanın Kubbeleri Dünyanın Kubbeleri

Dünyanın
Kubbeleri
Dünyanın
Kubbeleri

Mimari bir yolculuğa çıkmaya ne dersiniz? Dünyanın en ünlü kubbelerini ilginç öyküleriyle birlikte keşfetmek istemez misiniz? Yüzyıllar önce, daha ne betonarme ne de çelik teknolojisi varken inşa edilen bu dev kubbeli muhteşem yapıları gelin beraber gezelim.

Mimari bir yolculuğa çıkmaya ne dersiniz? Dünyanın en ünlü kubbelerini ilginç öyküleriyle birlikte keşfetmek istemez misiniz? Yüzyıllar önce, daha ne betonarme ne de çelik teknolojisi varken inşa edilen bu dev kubbeli muhteşem yapıları gelin beraber gezelim.

Ayasofya Ayasofya

Yolculuğumuza İstanbul’dan Ayasofya’yla başlayalım. Bizans’ın ünlü imparatoru Justinianus’un yaklaşık 1500 yıl önce inşa ettirdiği Ayasofya, havada asılı gibi duran 31,5 m çaplı kubbesiyle o günden beri ziyaretçilerini kendine hayran etmiş. Üstelik Ayasofya’yı inşa edenler mimar değil, İsidoros adlı bir fizikçi ile Antemios adlı bir matematikçiymiş. 532’de başlayan inşaat 537’de tamamlanmış. Ancak bu ikilinin yaptığı kubbe 558’deki depremde çökmüş, yerden 55,6 m yüksekteki bugünkü kubbeyi İsidoros’un yeğeni Genç İsidoros 562’de yapmış.

Ayasofya’nın kubbesinin dört köşesinde dört melek resmi yer alır.

Ayasofya’nın kubbesinin dört köşesinde dört melek resmi yer alır.

1453’e kadar kilise olarak kullanılan yapı, Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethinden sonra camiye çevrilmiş. 1935’te de Atatürk tarafından müzeye dönüştürülmüş.

Pantheon Pantheon

Bir sonraki durağımız İtalya’nın başkenti Roma’daki Pantheon! Bu dev kubbeli yapı, Roma İmparatoru Hadrian zamanında, 125 yılında tamamlanmış. 43 m yüksekliğinde ve 43 m çapında, yani altına 43 m çaplı bir kürenin tam olarak sığabileceği bu kubbenin tam ortasında okülüs denen bir açıklık bırakılmış. İçeriye güneş ışığının süzüldüğü bu tepe penceresi, iç mekânı aydınlatan –yağmur yağdığında da ıslatan– tek açıklık olarak hemen dikkat çekiyor. 

Pantheon’un o koca kubbesi böyle bir girişin arkasına saklanır!

dunyanin-kubbeleri-pantheon3

Kubbenin iç yüzeyindeki kare biçimli oyuklar, Romalıların geliştirdiği bir tür betonla inşa edilen kubbenin ağırlığını azaltmak için yapılmış.

Pantheon’un o koca kubbesi böyle bir girişin arkasına saklanır!

Kubbet-üs-Sahra Kubbet-üs-Sahra

Kudüs’te yer alan Kubbet-üs-Sahra, yeryüzünün en ünlü kubbelerinden biridir. Çünkü “Tapınak Tepesi” denen bir yerde, daha önce Musevilerin, Romalıların ve Hıristiyanların dini yapılarının olduğu bir noktada yer alıyor. Emevi halifesi Abdülmelik tarafından 691’de inşa ettirilmiş. Tabii daha sonra birçok kez onarılmış; hatta bu onarımlardan birini de Kanuni Sultan Süleyman yaptırmış. 20 m çaplı altın rengi kubbenin altında “Muallak Taşı” denen bir kaya yer alıyor ve bu kaya hem Müslümanlar hem de Museviler tarafından kutsal kabul ediliyor.

San Pietro Bazilikası San Pietro Bazilikası

Vatikan’daki San Pietro Bazilikası, ünlü Rönesans sanatçısı Michelangelo’nun imzasını taşıyan kubbesiyle hemen dikkati çeker. Ancak hem bu kilisenin hem de kubbesinin yapılışı tam anlamıyla uzun hikâye! Öncelikle aynı yerde, ta dördüncü yüzyılda yapılan başka bir kilise varmış. Onun yerine yapılan bugünkü bazilikanın inşaatı 1506’da başlamış ve ancak 120 yıl sonra, yani 1626’da tam olarak bitmiş! Bramante, Rafael, Bernini gibi birçok sanatçının da katkısı olmuş ama 136,5 m yükseklikte ve 41,5 m çapındaki kubbeyi asıl olarak Michelangelo tasarlamış. Ancak bu kubbe, onun ölümünden sonra, çizdiği planı uygulayan başka mimarlar tarafından 1590’da tamamlanabilmiş.

San Pietro’nun yapımı 120 yıl sürmüş! 

dunyanin-kubbeleri-st.pietro2

136,5 m yükseklikte ve 41,5 m çapındaki kubbeyi asıl olarak Michelangelo tasarlamış...

San Pietro’nun yapımı 120 yıl sürmüş! 

Taj Mahal Taj Mahal

Hindistan’ın Agra kentinde, bir peri masalı dekoru gibi duran Tac Mahal’i bilmiyor olamazsınız! Ama ortadaki kubbe ve etrafındaki dört kuleden dolayı bu yapıyı cami zannediyor olabilirsiniz. Oysa bu, o zamanlar Hindistan’a egemen olan Babür imparatoru Şah Cihan’ın genç yaşta ölen karısı için yaptırdığı bir anıt mezardır! 1631’de ölen eşi Mümtaz Mahal’i çok seven imparator, onun anısına görkemli bir mezar yapılmasını emretmiş. 1632’de başlayan inşaat 1643’te bittiğinde, Mümtaz Mahal’in mozolesi bu bembeyaz ve tam simetrik yapının merkezindeki kubbenin tam altına yerleştirilmiş. Şah Cihan ölünce o da sevgili eşinin hemen yanı başına gömülmüş. Ve işte o zaman simetri bozulmuş!

Aziz Basil Katedrali Aziz Basil Katedrali

Moskova’daki Kızıl Meydan’ın simgesi, hatta Rusya denince akla ilk gelen görüntülerden biri Aziz Basil Katedrali’nin rengârenk kubbeleridir, değil mi? Rus imparatoru Korkunç İvan tarafından 1555-1560 yılları arasında yaptırılan bu katedral, bir dini yapıdan çok bir eğlence parkını akla getiriyor! Çünkü her biri farklı farklı renklerde ve desenlerde tasarlanmış, soğan şeklinde sekiz kubbesi var ve tam ortada 47,5 m yüksekliğinde bir kule yükseliyor. Doğrusu, Aziz Basil Katedrali’nin dünyada bir benzeri daha yok! Rusya’yı işgal eden Napolyon da onu alıp Paris’e götürmek istemiş zaten. Ama bunun mümkün olmadığını görünce yapıyı havaya uçurmaya karar vermiş. Neyse ki yerleştirilen patlayıcıların fitillerini şiddetli yağmur söndürmüş de bu masalsı yapı günümüze ulaşmış.

Aziz Basil Katedrali, Moskova’daki Kızıl Meydan’ın simgesidir.

dunyanin-kubbeleri-st.basil1

Aziz Basil Katedrali'nin her biri farklı farklı renklerde ve desenlerde tasarlanmış, soğan şeklinde sekiz kubbesi var ve tam ortada 47,5 m yüksekliğinde bir kule yükseliyor.

Aziz Basil Katedrali, Moskova’daki Kızıl Meydan’ın simgesidir.

Selimiye Camisi Selimiye Camisi

Dünyanın en ünlü kubbeleri arasında yaptığımız yolculukta son durağımız yine Türkiye… Bu kez Edirne’deyiz ve Mimar Sinan’ın “ustalık eserim” dediği Selimiye Camisi’nin kubbesine bakıyoruz. Osmanlı padişahı II. Selim’in isteği üzerine 1569’da yapının temellerini atan Mimar Sinan, Ayasofya’yla yarışacak bir kubbe yapmak istemiş. Gerçi Selimiye’nin kubbesinin çapı 31,25 m ile Ayasofya’nın birazcık gerisinde kalmış ama Mimar Sinan en az Ayasofya kadar görkemli bir yapı ortaya çıkarmış. Sekiz devasa ayağın taşıdığı ve etrafında dört minare yükselen bu kubbe, Sinan’ın yaptığı en geniş kubbe olmuş. Ancak padişah II. Selim, 1574’te tamamlanan camisini göremeden aynı yıl ölmüş. Bu muhteşem yapı 2009’da UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne girmiştir!

dunyanin-kubbeleri-selimiye2

Mimar Sinan’ın “ustalık eserim” dediği Selimiye Camisi