ÇOCUKLARIN BİLGİ BANKASI KUMBARA DERGİSİ TÜRKİYE İŞ BANKASI’NIN ÇOCUKLARA ARMAĞANIDIR

KUMBARA DERGİSİ TÜRKİYE İŞ BANKASI’NIN ÇOCUKLARA ARMAĞANIDIR

Merhaba gökyüzü tutkunları! Gökyüzünde dolu dolu geçen bir yılın sonuna daha geldik. Tutulmalar, kuyrukluyıldızlar, göktaşı yağmurları, kuzey ışıkları ve tabii ki gezinip duran gezegenler ile gökyüzünün yılmaz bekçileri takımyıldızlar… Yılın en uzun gecelerine sahne olan aralık ayında da bizi yine yalnız bırakmayacaklar. Haydi gelin, biraz daha yakından bakalım.

Gezegenler Geçidi

Amatör gökbilimciler, yılın bu son ve günleri kısa süren ayında, bulutsuz bir geceyi yakaladıklarında kat kat kıyafetlerini giyip soluğu hemen yıldızların altında alırlar. Kış aylarının görkemli takımyıldızlarının sahnede olduğu bu ay, gökyüzünün en parlak yıldızlarının da adeta bir araya toplandığı zamandır. Büyük Köpek, Küçük Köpek, Avcı, Boğa, Arabacı ve İkizler takımyıldızları gözlem için en uygun konumdadır. Büyük Köpek’teki Sirius, Küçük Köpek’teki Prokyon ve Avcı’daki Betelgüz Kış Üçgeni’ni oluşturarak bütün gece bize hangi mevsimde olduğumuzu anımsatırlar. Bu takımyıldızların içlerinde sakladıkları etkileyici derin uzay nesneleri de teleskopu olanlar için eşsiz hedeflerdir.

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

07 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Kış üçgeni aralık boyunca gökyüzünde olacak. Ona, karşı konumdan geçen Jüpiter de eşlik edecek.

Peki, teleskopunuz yoksa, takımyıldızları da baka baka ezberlediyseniz aralık ayı size başka ne vaat ediyor? Elbette gezegenleri! Tıpkı geçen ay olduğu gibi bu ay da çıplak gözle gözlenebilen gezegenlerin beşi de gökyüzünde bir geçit yapıyor. Olanağınız varsa, açık havaları kollayın ve gözlerinizi gökyüzüne çevirin. İşte, gezegenlerin bu ayki rotaları:

Merkür’le başlayalım. Hızlı gezegen geçen ay akşamları gökyüzündeydi. Bu ay da sabah gökyüzünde olacak. Anlayacağınız, bir orada bir burada! Merkür aralık ayının ikinci yarısında gün doğumundan önceki bir saat boyunca güneydoğuda görünecek. Ayın 22’sinde ulaşabileceği en yüksek noktada, 28 ve 29’undaysa küçülen hilâl evresindeki uydumuzla yan yana olacak.

28-29 Aralık sabahları gün doğumundan önce güneydoğu yönünde Merkür ile Ay.
Venüs akşamları güneybatı yönünde ışıl ışıl… Ağustos’tan beri batıda yükselmeye başlayan Venüs artık iyice yukarıda ve onu görmemekolanaksız! Günbatımından sonra tam 2,5 saat güneybatı ufkunun üzerinde parlayacak ve muhtemelen yine bazılarınca UFO zannedilecek! Aralık ayının 4’ünde ve 5’inde hilâl evresindeki Ay ile hoş bir randevusu olacak.
4 ve 5 Aralık sabahları gün batımından sonra güneybatıda Ay ve Venüs.
Şimdi gözlerimizi Mars’a çevirelim. Yengeç takımyıldızındaki Kızıl Gezegen, aralık ayının başında gece yarısından iki saat kadar önce doğudan yükselirken ilerleyen gecelerde giderek daha erken doğacak. 12 Aralık’a kadar Venüs’ün battığı saatlerde doğu kuzeydoğudan yükselen Mars, bu tarihten sonra Venüs batana kadar Venüs’le birlikte gökyüzünde olacak; yani Jüpiter ve Satürn’ü de ekleyince aynı anda dört gezegeni görebileceğiz. Ayrıca Mars, 17 ve 18 Aralık’ta uydumuzla hoş bir ikili oluşturacak.
17 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
17 Aralık’ta dört gezegen ve Ay kısa süreliğine de olsa gökyüzünde olacak. Doğudan batıya doğru Mars, Ay, Jüpiter, Satürn ve Venüs.
Jüpiter bu ayın 7’sinde karşı konuma geliyor. Yani dev gezegen hem gezegenimize en yakın noktadan geçecek hem de günbatımıyla doğup bütün gece boyunca gökyüzünde kaldıktan sonra gün doğumuyla birlikte batacak. O nedenle bu ay, onu ve uydularını gözlemek için en iyi zaman! Boğa takımyıldızında “gezinen” Jüpiter’in yakınlarında Aldebaran’ın parıldadığını görebilirsiniz. Ayrıca 14 Aralık’ta neredeyse dolunay evresindeki uydumuzla dev gezegen yan yana geliyorlar.
14 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
14 Aralık’ta Ay ve Jüpiter gece boyunca yan yanalar.
Ve son olarak Satürn… Halkalı gezegen artık yönünü batıya çevirdi. Günbatımında güney doğrultusundayken gece yarısı civarında batacak. Satürn batıya doğru yavaş yavaş ilerleyedursun, Venüs batıda hızla ona doğru yaklaşacak. İkili önümüzdeki ayın 17’sindeki büyük buluşmaya hazırlanıyor. Kova takımyıldızındaki Satürn, 8 Aralık’ta da ilk dördün evresindeki Ay’la buluşacak.

Aralık Ayında Göktaşı Yağmurları

Aralık ayında birçok göktaşı yağmuru olacak; ama “kayan yıldız” görme şansınız bazılarında az bazılarındaysa daha çok olacak. Bu ay 6 Aralık’taki Pupa-Yelken (Puppid-Velid) göktaşı yağmurunun saatte ortalama 10 göktaşı; 11 Aralık’taki Suyılanı (σ-Hydrid) göktaşı yağmurunun yalnızca 3; 19 Aralık’taki Küçük Aslan (Leonis Minorid) göktaşı yağmurunun 5; 14 Aralık’taki İkizler (Geminid) göktaşı yağmurunun da saatte ortalama -sıkı durun- 120 göktaşı getirmesi bekleniyor. Tabii hep söylediğimiz gibi, ideal koşullar altında. Örneğin 15 Aralık’taki dolunay, İkizler yağmurunun çoğu göktaşını olasılıkla görünmez kılacak.

Aralık ayı gökyüzü takvimi

Bakalım aralık ayında gökyüzünde bizleri başka neler bekliyor? Merak ediyorsanız, aşağıdaki gökyüzü takviminin günlerine tıklamanız yeterli!
aralik 2024 1 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

1

Pazar

01 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Ay yeniay evresinde
aralik 2024 2 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

2

Pazartesi

aralik 2024 3 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

3

Salı

aralik 2024 4 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

4

Çarşamba

aralik 2024 5 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

5

Perşembe

05 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Ay-Venüs yakınlaşması
aralik 2024 6 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

6

Cuma

06 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Jüpiter yerberide (Dünya’ya en yakın konumda); Pupa-Yelken (Puppid-Velid) göktaşı yağmuru (saatte ortalama 10 göktaşı)
aralik 2024 7 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

7

Cumartesi

07 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Jüpiter karşı konumda; Mars tersinir hareketine başlıyor
aralik 2024 8 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

8

Pazar

08 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Ay-Satürn yakınlaşması; Ay ilk dördün evresinde
aralik 2024 9 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

9

Pazartesi

aralik 2024 10 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

10

Salı

aralik 2024 11 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

11

Çarşamba

11 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Suyılanı (σ-Hydrid) göktaşı yağmuru (saatte ortalama 3 göktaşı)
aralik 2024 12 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

12

Perşembe

aralik 2024 13 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

13

Cuma

13 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Ay-M45 (Ülker) açık yıldız kümesi yakınlaşması
aralik 2024 14 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

14

Cumartesi

14 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Ay-Jüpiter yakınlaşması; İkizler (Geminid) göktaşı yağmuru (saatte ortalama 120 göktaşı!)
aralik 2024 15 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

15

Pazar

15 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Ay dolunay evresinde
aralik 2024 16 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

16

Pazartesi

aralik 2024 17 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

17

Salı

aralik 2024 18 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

18

Çarşamba

18 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Ay-Mars yakınlaşması
aralik 2024 19 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

19

Perşembe

19 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Aralık Küçük Aslan (Leonis Minorid) göktaşı yağmuru (saatte ortalama 5 göktaşı)
aralik 2024 20 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

20

Cuma

aralik 2024 21 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

21

Cumartesi

21 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Kış gündönümü; kuzey yarıkürede en uzun gece
aralik 2024 22 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

22

Cumartesi

22 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Merkür sabah gökyüzünde en yüksek noktada
aralik 2024 23 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

23

Pazartesi

23 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Ay son dördün evresinde
aralik 2024 24 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

24

Salı

aralik 2024 25 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

25

Çarşamba

25 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Merkür en büyük batı uzanımında
aralik 2024 26 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

26

Perşembe

aralik 2024 27 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

27

Cuma

aralik 2024 28 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

28

Cumartesi

aralik 2024 29 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

29

Cumartesi

aralik 2024 30 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

30

Pazartesi

01 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Ay yeniay evresinde
aralik 2024 31 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

31

Salı

Not: Bu sayfadaki gezegen ve yıldız haritaları, Stellarium yazılımıyla oluşturulmuştur. Siz de stellarium-web.org adresinden ya da mobil uygulamadan anlık haritalara ulaşabilir, yazıda söz edilen derin uzay nesnelerini bulmak için kullanabilirsiniz.

Merhaba gökyüzü tutkunları! Gökyüzünde dolu dolu geçen bir yılın sonuna daha geldik. Tutulmalar, kuyrukluyıldızlar, göktaşı yağmurları, kuzey ışıkları ve tabii ki gezinip duran gezegenler ile gökyüzünün yılmaz bekçileri takımyıldızlar… Yılın en uzun gecelerine sahne olan aralık ayında da bizi yine yalnız bırakmayacaklar. Haydi gelin, biraz daha yakından bakalım.

Gezegenler Geçidi

Amatör gökbilimciler, yılın bu son ve günleri kısa süren ayında, bulutsuz bir geceyi yakaladıklarında kat kat kıyafetlerini giyip soluğu hemen yıldızların altında alırlar. Kış aylarının görkemli takımyıldızlarının sahnede olduğu bu ay, gökyüzünün en parlak yıldızlarının da adeta bir araya toplandığı zamandır. Büyük Köpek, Küçük Köpek, Avcı, Boğa, Arabacı ve İkizler takımyıldızları gözlem için en uygun konumdadır. Büyük Köpek’teki Sirius, Küçük Köpek’teki Prokyon ve Avcı’daki Betelgüz Kış Üçgeni’ni oluşturarak bütün gece bize hangi mevsimde olduğumuzu anımsatırlar. Bu takımyıldızların içlerinde sakladıkları etkileyici derin uzay nesneleri de teleskopu olanlar için eşsiz hedeflerdir.

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

07 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Kış üçgeni aralık boyunca gökyüzünde olacak. Ona, karşı konumdan geçen Jüpiter de eşlik edecek.

Peki, teleskopunuz yoksa, takımyıldızları da baka baka ezberlediyseniz aralık ayı size başka ne vaat ediyor? Elbette gezegenleri! Tıpkı geçen ay olduğu gibi bu ay da çıplak gözle gözlenebilen gezegenlerin beşi de gökyüzünde bir geçit yapıyor. Olanağınız varsa, açık havaları kollayın ve gözlerinizi gökyüzüne çevirin. İşte, gezegenlerin bu ayki rotaları:

Merkür’le başlayalım. Hızlı gezegen geçen ay akşamları gökyüzündeydi. Bu ay da sabah gökyüzünde olacak. Anlayacağınız, bir orada bir burada! Merkür aralık ayının ikinci yarısında gün doğumundan önceki bir saat boyunca güneydoğuda görünecek. Ayın 22’sinde ulaşabileceği en yüksek noktada, 28 ve 29’undaysa küçülen hilâl evresindeki uydumuzla yan yana olacak.

28-29 Aralık sabahları gün doğumundan önce güneydoğu yönünde Merkür ile Ay.
Venüs akşamları güneybatı yönünde ışıl ışıl… Ağustos’tan beri batıda yükselmeye başlayan Venüs artık iyice yukarıda ve onu görmemekolanaksız! Günbatımından sonra tam 2,5 saat güneybatı ufkunun üzerinde parlayacak ve muhtemelen yine bazılarınca UFO zannedilecek! Aralık ayının 4’ünde ve 5’inde hilâl evresindeki Ay ile hoş bir randevusu olacak.
4 ve 5 Aralık sabahları gün batımından sonra güneybatıda Ay ve Venüs.
Şimdi gözlerimizi Mars’a çevirelim. Yengeç takımyıldızındaki Kızıl Gezegen, aralık ayının başında gece yarısından iki saat kadar önce doğudan yükselirken ilerleyen gecelerde giderek daha erken doğacak. 12 Aralık’a kadar Venüs’ün battığı saatlerde doğu kuzeydoğudan yükselen Mars, bu tarihten sonra Venüs batana kadar Venüs’le birlikte gökyüzünde olacak; yani Jüpiter ve Satürn’ü de ekleyince aynı anda dört gezegeni görebileceğiz. Ayrıca Mars, 17 ve 18 Aralık’ta uydumuzla hoş bir ikili oluşturacak.
17 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
17 Aralık’ta dört gezegen ve Ay kısa süreliğine de olsa gökyüzünde olacak. Doğudan batıya doğru Mars, Ay, Jüpiter, Satürn ve Venüs.
Jüpiter bu ayın 7’sinde karşı konuma geliyor. Yani dev gezegen hem gezegenimize en yakın noktadan geçecek hem de günbatımıyla doğup bütün gece boyunca gökyüzünde kaldıktan sonra gün doğumuyla birlikte batacak. O nedenle bu ay, onu ve uydularını gözlemek için en iyi zaman! Boğa takımyıldızında “gezinen” Jüpiter’in yakınlarında Aldebaran’ın parıldadığını görebilirsiniz. Ayrıca 14 Aralık’ta neredeyse dolunay evresindeki uydumuzla dev gezegen yan yana geliyorlar.
14 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
14 Aralık’ta Ay ve Jüpiter gece boyunca yan yanalar.
Ve son olarak Satürn… Halkalı gezegen artık yönünü batıya çevirdi. Günbatımında güney doğrultusundayken gece yarısı civarında batacak. Satürn batıya doğru yavaş yavaş ilerleyedursun, Venüs batıda hızla ona doğru yaklaşacak. İkili önümüzdeki ayın 17’sindeki büyük buluşmaya hazırlanıyor. Kova takımyıldızındaki Satürn, 8 Aralık’ta da ilk dördün evresindeki Ay’la buluşacak.

Aralık Ayında Göktaşı Yağmurları

Aralık ayında birçok göktaşı yağmuru olacak; ama “kayan yıldız” görme şansınız bazılarında az bazılarındaysa daha çok olacak. Bu ay 6 Aralık’taki Pupa-Yelken (Puppid-Velid) göktaşı yağmurunun saatte ortalama 10 göktaşı; 11 Aralık’taki Suyılanı (σ-Hydrid) göktaşı yağmurunun yalnızca 3; 19 Aralık’taki Küçük Aslan (Leonis Minorid) göktaşı yağmurunun 5; 14 Aralık’taki İkizler (Geminid) göktaşı yağmurunun da saatte ortalama -sıkı durun- 120 göktaşı getirmesi bekleniyor. Tabii hep söylediğimiz gibi, ideal koşullar altında. Örneğin 15 Aralık’taki dolunay, İkizler yağmurunun çoğu göktaşını olasılıkla görünmez kılacak.

Aralık ayı gökyüzü takvimi

Bakalım aralık ayında gökyüzünde bizleri başka neler bekliyor? Merak ediyorsanız, aşağıdaki gökyüzü takviminin günlerine tıklamanız yeterli!
aralik 2024 1 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

1

Pazar

01 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Ay yeniay evresinde
aralik 2024 2 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

2

Pazartesi

aralik 2024 3 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

3

Salı

aralik 2024 4 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

4

Çarşamba

aralik 2024 5 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

5

Perşembe

05 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Ay-Venüs yakınlaşması
aralik 2024 6 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

6

Cuma

06 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Jüpiter yerberide (Dünya’ya en yakın konumda); Pupa-Yelken (Puppid-Velid) göktaşı yağmuru (saatte ortalama 10 göktaşı)
aralik 2024 7 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

7

Cumartesi

07 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Jüpiter karşı konumda; Mars tersinir hareketine başlıyor
aralik 2024 8 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

8

Pazar

08 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Ay-Satürn yakınlaşması; Ay ilk dördün evresinde
aralik 2024 9 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

9

Pazartesi

aralik 2024 10 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

10

Salı

aralik 2024 11 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

11

Çarşamba

11 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Suyılanı (σ-Hydrid) göktaşı yağmuru (saatte ortalama 3 göktaşı)
aralik 2024 12 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

12

Perşembe

aralik 2024 13 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

13

Cuma

13 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Ay-M45 (Ülker) açık yıldız kümesi yakınlaşması
aralik 2024 14 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

14

Cumartesi

14 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Ay-Jüpiter yakınlaşması; İkizler (Geminid) göktaşı yağmuru (saatte ortalama 120 göktaşı!)
aralik 2024 15 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

15

Pazar

15 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Ay dolunay evresinde
aralik 2024 16 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

16

Pazartesi

aralik 2024 17 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

17

Salı

aralik 2024 18 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

18

Çarşamba

18 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Ay-Mars yakınlaşması
aralik 2024 19 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

19

Perşembe

19 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Aralık Küçük Aslan (Leonis Minorid) göktaşı yağmuru (saatte ortalama 5 göktaşı)
aralik 2024 20 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

20

Cuma

aralik 2024 21 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

21

Cumartesi

21 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Kış gündönümü; kuzey yarıkürede en uzun gece
aralik 2024 22 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

22

Cumartesi

22 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Merkür sabah gökyüzünde en yüksek noktada
aralik 2024 23 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

23

Pazartesi

23 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Ay son dördün evresinde
aralik 2024 24 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

24

Salı

aralik 2024 25 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

25

Çarşamba

25 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Merkür en büyük batı uzanımında
aralik 2024 26 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

26

Perşembe

aralik 2024 27 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

27

Cuma

aralik 2024 28 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

28

Cumartesi

aralik 2024 29 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

29

Cumartesi

aralik 2024 30 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

30

Pazartesi

01 12 2024 Bol Gezegenli Bir Kapanış!
Ay yeniay evresinde
aralik 2024 31 Bol Gezegenli Bir Kapanış!

31

Salı

Not: Bu sayfadaki gezegen ve yıldız haritaları, Stellarium yazılımıyla oluşturulmuştur. Siz de stellarium-web.org adresinden ya da mobil uygulamadan anlık haritalara ulaşabilir, yazıda söz edilen derin uzay nesnelerini bulmak için kullanabilirsiniz.

1 Haziran 1831’de James Clark Ross, manyetik kuzey kutbunun yerini saptadı.

 

01 haziran wiki 1 Haziran

 

neler oldu haziran 2020 01 3 1 Haziran

Dünya’nın manyetik kutupları coğrafi kutuplarıyla çakışmaz.
Manyetik kutuplar sürekli hareket halindedir. Zamanla yer değiştirirler.

 

İngiliz deniz kuvvetleri subayı James Clark Ross, 1819 ile 1833 arasında Kuzey Kutup Bölgesi’ne düzenlenen beş araştırma seferine katıldı. Bunların sonuncusunda olan 1 Haziran 1831’de Kanada’nın kuzeyindeki Boothia Yarımadası’na yaptığı seferde Dünya’nın manyetik kuzey kutbunun yerini saptadı.

AYIN TAMAMI