ÇOCUKLARIN BİLGİ BANKASI KUMBARA DERGİSİ TÜRKİYE İŞ BANKASI’NIN ÇOCUKLARA ARMAĞANIDIR

KUMBARA DERGİSİ TÜRKİYE İŞ BANKASI’NIN ÇOCUKLARA ARMAĞANIDIR

Uzay istasyonu; Dünya yörüngesinde dönen, büyük bir uzay aracıdır. Uzay istasyonları, Dünya’nın uydusu gibi devamlı olarak gezegenimizin yörüngesinde dolaşırlar. Astronotların uzayda hayatta kalmalarını sağlayan bu istasyonlar, aynı zamanda bilimsel araştırmaların da yapıldığı çok değerli laboratuvarlardır. Bu sıra dışı uzay araçlarını biraz daha yakından tanımak ister misiniz?
İçlerinde astronotların yaşayabileceği şekilde, genelde altı kişilik olarak tasarlanırlar. Bazen kısa süreliğine daha fazla astronotu da barındırabilirler. Uzay istasyonunda her zaman astronot ekipleri olmak zorundadır. Bu ekipler sürekli değişir. Astronotlar, uzay istasyonunda genellikle altı ay kalıp araştırmalar ve deneyler yaparlar. Ayrıca zaman zaman uzay giysilerini giyip uzay yürüyüşlerine çıkar, istasyonun bakım ve onarımını gerçekleştirirler. Boş zamanlarında ise aileleriyle konuşabilir ya da spor yapabilirler. Pencereden dışarı bakıp dünyayı da izleyebilirler.

Uzay istasyonuna her şey (yiyecek, su hatta hava bile) Dünya’dan gelir.

Uzay istasyonunun temel amacı, uzayda bilimsel araştırmalar yapma imkânı sağlamasıdır. Yerçekiminin olumsuz etkilerinden dolayı Dünya’da yapılamayan bazı deneyler orada yapılır. Astronotlar, uzay istasyonlarında, uzayda yaşamayı öğrenir, deneyim kazanır. Bu bilgiler, gelecekteki görevler için de önemlidir. Uzay istasyonları, ileride Ay’a ve Mars’a yapılacak insanlı yolculuklar için bir üs görevi görecektir.

Uzay istasyonunda uzun süre kalan astronotların boyu birkaç santimetre uzar. Dünya’ya dönünce normale döner.

İlk Uzay İstasyonu

Uzay istasyonu fikri ilk olarak Sovyetler Birliği’nde gerçek oldu. Dünya’nın ilk uzay istasyonu Salyut 1 (“Selam” demektir) yeryüzünde yapıldı ve 19 Nisan 1971’de tek parça halinde yörüngeye gönderildi. İlk mürettebat, uzay istasyonuna bir Soyuz uzay aracıyla gitti. Salyut 1, insanlı ilk uzay istasyonuydu. Altı ay çalıştı ve çalıştıktan sonra yörüngede kalamayıp Dünya’ya düştü.

Sovyetler Birliği, Salyut 1’den sonra 8 tane Salyut uzay istasyonu daha yaptı. Ancak bu 8 istasyonun sadece  6’sı başarılı bir şekilde yörüngeye yerleşti ve mürettebatı ağırladı. İkisi fırlatma ya da yörüngeye yerleşme sırasında çıkan sorunlar nedeniyle kullanılamadı. Bu ilk kuşak uzay istasyonları, daha sonra geliştirilecek olan Mir uzay istasyonu için önemli bir temel oluşturdu.

Skylab

uzay istasyonları, skylab

Görsel kaynağı: Wikipedia

Amerika Birleşik Devletleri de uzayda kendi laboratuvarını kurmak istedi. Skylab, ABD’nin 1973’te uzaya fırlattığı tek uzay istasyonuydu. Adı “gökyüzü laboratuvarı” anlamına geliyordu. Skylab; Güneş'i incelemek, uzayda deneyler yapmak ve insanların uzun süreler boyunca uzayda nasıl yaşayacağını anlamak için kullanıldı. Üç astronot ekibinin burada görev yapmasının ardından 1979’da Dünya atmosferine geri düşmesiyle görevini noktaladı.

Barışın ve Bilimin İstasyonu: Mir

uzay istasyonları, mir

Görsel kaynağı: Wikipedia

Mir, Rusça’da “barış” ve “dünya” anlamlarına gelir. Bu uzay istasyonu, 1986’da uzaya gönderildi ve uzayda en uzun süre kalan insanlı istasyon olma rekorunu kırdı. Mir’de değişik ülkelerin astronotları bir araya geldi. Bu girişimler, uluslararası uzay iş birliğinin ilk büyük adımları oldu. Mir’in modüler bir yapısı vardı ve her bir modülü ayrı ayrı uzaya gönderilerek orada birleştirildi. Bilim insanları, uzayda ilk kez bu istasyonda bitki yetiştirdi. Mir, 2001 yılında görevini tamamlayarak kontrollü bir şekilde okyanusa düşürüldü.

Şu anda Dünya yörüngesinde iki uzay istasyonu bulunuyor; Uluslararası Uzay İstasyonu (UUİ) ve Tiangong. UUİ’nin yapımında başta Rusya ve ABD olmak üzere; AB, Kanada ve Japonya yer aldı. Tiangong’u ise Çinliler yaptı.
uzay istasyonları, uluslararası uzay istasyonu
Uluslararası Uzay İstasyonu (UUİ)
uzay istasyonları, tiangong
Tiangong

Uluslararası Uzay İstasyonu (UUİ)

UUİ, farklı ülkelerden gelen parçalarla yapılan birçok bölümden oluşuyor. UUİ’ye üç kişilik ilk astronot ekibi 2 Kasım 2000’de gitti. Bu üç astronot, Dünya yörüngesindeki UUİ’ye Soyuz uzay aracıyla ulaştı. Böylece UUİ’de sürekli insan varlığı başlamış oldu. O günden beri, yani 25 yıldır, sürekli astronot bulunan bu uzay istasyonu hiç boş kalmadı.
u i iss 2 Uzay İstasyonları
Kasım 2000’den bu yana UUİ’ye insan ve kargo taşımada Soyuz (Rusya), Uzay Mekiği (ABD), Crew Dragon (SpaceX, ABD), Progress (Rusya), ATV (Avrupa uzay Ajansı ESA), HTV (Japonya), Dragon Cargo (SpaceX, ABD) ve Cygnus (Northrop Grumman, ABD) uzay araçları kullanıldı.
uzay istasyonları, soyuz
Soyuz
uzay istasyonları, uzay mekiği
Uzay Mekiği
uzay istasyonları, dragon
Dragon
Görsel kaynağı: NASA

Tiangong

Tiangong, Çince “Gök Sarayı” anlamına gelir. Tıpkı UUİ gibi Tiangong da modüler bir yapıdadır. İlk modül olan Tianhe Nisan 2021’de fırlatıldı. İlk mürettebat da Haziran 2021’de istasyona yerleşti. O günden bu yana istasyon sürekli dolu hâldedir. Çinliler, “astronot” yerine “taykonot” sözcüğünü kullanır ve Tiangong’un mürettebatı genellikle 3 taykonottan oluşur. Bunlar yaklaşık 6 ay görev yaparlar. Ancak görev değişimlerinde (yeni ekip gelirken eski ekip henüz dönmeden) istasyonda kısa süreliğine 6 taykonot bulunabilir.
u i tiangong 2 Uzay İstasyonları
uzay istasyonları, shenzhou
Taykonotları uzay istasyonuna taşıyan uzay aracını adı da Shenzhou’dur (“Kutsal Gemi”).
u i tiangong orbit Uzay İstasyonları