Leonidler Geliyor!
Geçen Aydan Kalanlar: İki Kuyrukluyıldız ve Kuzey Işıkları
Geçen ayki içeriğimizde, Güneş Sistemi’nin derinliklerinden gelen bir ziyaretçimizden bahsetmiştik: 12 Ekim’de gezegenimize en yakın konumdan geçen C/2023 A3 (Tsuchinshan-ATLAS) adlı kuyrukluyıldız. Şanslı olanlar, yani bulundukları yerde hava açık ve dağlar ya da şehir ışıkları tarafından perdelenmemiş bir gökyüzüne sahip olanlar, onu görmüş olmalılar. Eylül sonuna kadar sabah gökyüzünde güç de olsa seçilen konuğumuz 12 Ekim’den itibaren akşamları batıda ışıldamaya başlamıştı.
İşin ilginci, biz geçen ayki içeriğimizi yayınladıktan hemen sonra, 27 Eylül 2024’te yeni bir kuyrukluyıldız daha keşfedildi. C/2024 S1 (ATLAS) adlı bu sürpriz misafir, bu yazıyı hazırladığımız sırada Güneş’e en yakın geçişini (günberi ya da perihelion) yapmak üzere hızla ilerliyordu. Ancak yıldızımıza bu kadar yaklaşması onun için biraz tehlikeli! Çünkü çekirdeği parçalanıp artık Dünya’dan çıplak gözle gözlenemeyecek parçalara ayrılabilir. Eğer 28 Ekim’deki günberiyi sağ salim atlatmış olursa kasım ayında sabah gökyüzünde onu Venüs’ten bile parlak görmek mümkün!
Geçen ayın bir başka sürprizi ise 10 Ekim gecesi Türkiye’den bile görülebilen kuzey ışıklarıydı. Bu tarihten iki gün önce gerçekleşen bir güneş patlamasının saçtığı parçaçıkların gezegenimizin manyetik alanıyla etkileşmesinin sonucunda yaşanan bu gösteri, bu kez bizimki gibi görece güney enlemlere kadar ulaştı. Sonuçta şanslılar, yani yine bulutlar tarafından göğü perdelenmemiş olanlar, bu etkileyici olaya tanık oldu. Acaba siz de onlardan biri miydiniz? O gece gökyüzündeki sıra dışı kırmızılığı fark ettiniz mi?
Geçen Aydan Kalanlar: İki Kuyrukluyıldız ve Kuzey Işıkları
Gelelim kasım ayına ve bu ay gecelerimizi şenlendirecek gezegenlere… Merkür kısa bir aradan sonra yeniden sahnede ve bu kez akşam gökyüzünde. Ama çok da beklentiye girmeyin; çünkü batıda en yüksek noktaya ulaştığı 18 Kasım’da bile günbatımından sonra yarım saat kadar ancak görünüyor. Yine de keskin gözlüler onu ay boyunca günbatımından sonra kuzeybatı ufkunun hemen üzerinde avlamaya çalışabilir.
Venüs tam bir akşam “yıldızı” oldu artık. Geçen ağustostan itibaren batıda günbatımından sonra ışıldamaya başlayan bu parlak gezegen, daha da yükseldi ve artık onu görmemek daha zor hale geldi. Günbatımından sonraki 1,5 saat boyunca gözlerinizi kuzeybatı ufkunun üzerinde gezdirmeniz yeterli. Hatta 5 Kasım’da hilal evresindeki uydumuzla hoş bir buluşması var yine…
Dev gezegenler Jüpiter ve Satürn neredeyse tüm gece boyunca sahnedeler. Kova takımyıldızındaki Satürn zaten gün batımında çoktan doğmuş, hatta meridyene -yani güney doğrultusuna- yaklaşmış oluyor. Boğa’da gezinen Jüpiter ise günbatımını izleyen iki saat içinde doğudan yükselmeye başlıyor. 11 Kasım akşamı Ay’ın Satürn’le; 17 Kasım akşamı da Jüpiter’le buluşması var. Kaçırmayın deriz.
Son olarak Mars’a bakalım. Kızıl gezegen kasım ayının başında gece yarısına bir saat kala doğudan yükselirken ay sonuna kadar giderek daha erken doğmaya başlıyor ve bu sırada usul usul İkizler takımyıldızından Yengeç’e geçiyor. O da 20 Kasım’da uydumuzla çok hoş bir düet yapacak.
Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.
Kasım Ayında Göktaşı Yağmurları
Her yıl kasım ayı geldiğinde aslan avcıları pusuya yatar! Şaka değil, sadece kastettiğimiz Aslan göktaşı yağmuru ve onu merakla bekleyen gökbilim tutkunları. Eğer hava açık olursa ve şansınız yaver giderse, siz de bu göktaşı yağmurunun zirve yapacağı 17 Kasım gecesi saatte ortalama 15 göktaşı sayabilirsiniz. Ağustos ayındaki Kahraman (Perseid) göktaşı yağmuru kadar olmasa da en bereketli yağmurlardan biridir Leonidler. Siz de sıkı giyinip geceyarısından sonra doğudan geliyormuş gibi görünen göktaşları için pusuya yatabilirsiniz!
Eğer Leonidler umduğunuzu vermezse ya da 17’si gecesi hava kapalı olursa, şansınızı diğer göktaşı yağmurlarının zirve yaptığı akşamlarda deneyebilirsiniz. Bu ay 12 Kasım’daki Kuzey Boğa (Northern Taurid) göktaşı yağmurunun saatte ortalama 5 göktaşı; 28 Kasım’daki Kasım Avcı (Orionid) göktaşı yağmurunun ise saatte ortalama 3 göktaşı vermesi bekleniyor. Tabii hep vurguladığımız gibi, ideal koşullarda!
Kasım ayı gökyüzü takvimi
1
Cuma
2
Cumartesi
3
Pazar
4
Pazartesi
5
Salı
6
Çarşamba
7
Perşembe
8
Cuma
9
Cumartesi
10
Pazar
11
Pazartesi
12
Salı
13
Çarşamba
14
Perşembe
15
Cuma
16
Cumartesi
17
Pazar
18
Pazartesi
19
Salı
20
Çarşamba
21
Perşembe
22
Cuma
23
Cumartesi
24
Cumartesi
25
Pazartesi
26
Salı
27
Çarşamba
28
Perşembe
29
Cuma
30
Cumartesi
Not: Bu sayfadaki gezegen ve yıldız haritaları, Stellarium yazılımıyla oluşturulmuştur. Siz de stellarium-web.org adresinden ya da mobil uygulamadan anlık haritalara ulaşabilir, yazıda söz edilen derin uzay nesnelerini bulmak için kullanabilirsiniz.
