Doğada binlerce hayvan türü yaşar. Bunlardan bazıları bize çok güzel ve sevimli gelir; bazıları da bizi ürkütür, korkutur. Bu ürkütücü hayvanlardan bazılarının ilginç bir özelliği vardır: Bedenlerinde zehir üretir ve bunu başka hayvanlara karşı kullanırlar. Zehir, bir hayvanın kendisini korumak ve de doyurmak için kullandığı bir özelliktir. Bu özellikleri sayesinde düşmanlarından korunur ve avlarını yakalayabilirler. Ama merak etmeyin, zehirli hayvanların hepsi de insanlar için tehlikeli değildir -hatta çok azı tehlike oluşturur. Gelin, bu ilginç hayvanları biraz daha yakından tanıyalım.
Zehrin Önemi
Hayvanlar dünyasında hayatta kalmak hiç de kolay değildir. Her gün karnını doyurmak için epey zaman harcamak ve bu sırada yırtıcı hayvanlara av olmamak için gözünü dört açmak gerekir. Böyle bir dünyada zehirli bir hayvan olmak ciddi bir avantajdır. Zehir sayesinde küçük bir kurbağa bile büyük bir yılandan korunabilir. Yılanlarsa zehirleriyle büyük hayvanları alt edebilir.
Yılanlar
Zehirli hayvan denince akla ilk gelen genellikle yılanlar olur. Gerçi bütün yılan türleri zehirli değildir. Genellikle piton, anakonda ya da boa gibi büyük yılanlar zehirsiz olur. 2022 itibarıyla, dünyada bilinen 4.000 dolayında yılan türü yaşar. Bunların yaklaşık 600’ü zehirlidir ve yaklaşık 200’ü de insanlar için tehlikelidir.
İrlanda, Yeni Zelanda, Hawaii ve İzlanda’da (hepsi de adadır) hiç yılan bulunmaz.
Akrepler
Zehirli hayvan denince akla gelen ikinci hayvan da genellikle akrep olur. Akreplerin kuyruklarında zehirli bir iğne bulunur. Bu iğneyle düşmanlarını sokarlar. Dünyada 1750’nin üzerinde akrep türü vardır. Hepsi de zehirlidir ama insan için tehlikeli olan tür sayısı 30 dolayındadır. Akrepler kutup bölgeleri, taygalar, tundralar ve dağların yüksek kesimleri dışında dünyanın her yerinde bulunabilir. Genellikle çölleri, savanları, nemli ormanları ve yağmur ormanlarını tercih ederler.
Akrepler ve örümcekler böcek değildir. Örümceğimsiler (araknid) denen sınıftandırlar.
Örümcekler
Dünyada 43 binden çok örümcek türü bulunur. Neredeyse bütün örümcek türleri zehirlidir. Ama bunlardan yalnızca çok küçük bir bölümü, yaklaşık 30 kadarı insanlar için tehlikelidir. Kutup bölgeleri ve dağların yüksek kesimleri dışında her yerde yaşarlar.
Çıyanlar
Çıyanlar da zehirli hayvanlardır. Bedenlerinde ürettikleri zehirle avlarını felç edebilir ve kendilerini savunabilirler. Dünyada bilinen 8.000 dolayında çıyan türü vardır. Dev Amazon Çıyanı 30 santimetre kadar uzun olabilir. Çıyanlar genellikle solucan, böcek ya da örümcek gibi küçük hayvanlarla beslenir. Ancak Dev Amazon Çıyanı fare, kurbağa, kertenkele, tarantula, kuş hatta yarasa gibi büyük hayvanları da avlayabilir. Isırığı insanlarda şiddetli ağrıya yol açar; ama öldürücü değildir.
Arılar
Dünyada 21 binin üzerinde arı türü vardır. Bunların büyük bölümünde zehir ve iğne bulunur. Arı sokması çok sık rastlanan bir durumdur. Genellikle sokulan yerde şişlik, kızarıklık ve kaşıntı olur. Ancak sokulan kişinin alerjisi varsa, durum çok tehlikeli olabilir. İnsanların yüzde 1’inden daha azının arılara alerjisi vardır.
Kurbağalar
Dünyada bilinen 7.300 dolayında kurbağa türü vardır. Kurbağalar kutup bölgeleri ve çöller dışında dünyanın hemen her yerinde yaşar. Genellikle nemli ve sıcak ortamları tercih ederler. Ormanlar, bataklıklar, göller ve akarsular kurbağaların en sık görüldüğü yerlerdir. Bazı kurbağa türleri, özellikle de tropikal bölgelerde yaşayanlar, korunmak için zehirli maddeler üretirler. Bu zehirler türden türe farklılık gösterir ve bazıları insanlar için tehlikeli olabilir. En zehirli kurbağalardan bazıları, Güney Amerika’da yaşayan zehirli ok kurbağalarıdır.
Çeşitli renklerde zehirli ok kurbağaları.
Denizanaları
Denizanaları yaklaşık 500 milyon yıldır dünya denizlerinde varlar. Bütün okyanus ve denizlerde bulunurlar. Tanımlanmış 3.000’den çok denizanası türü vardır. Bütün denizanaları zehirlidir. Ancak bu zehirin etkisi türden türe hatta aynı türün farklı bireylerinde bile değişebilir. Bazı türlerin zehri insanlara zararsızdır ya da yalnızca hafif bir tahrişe neden olur; bazıları da daha ciddidir. Denizanalarının zehri dokunaçlarında bulunur.
Balıklar
Dünyada 33 binden çok balık türü vardır. Bunların en az 1.200’ü zehirlidir. Gerçekte dünyada zehirli yılan türlerinden daha çok zehirli balık türü vardır. Zehir genellikle yüzgeçlerinde ya da dikenlerinde olur. Zehirli balıklar dünyanın bütün denizlerinde bulunur; ancak çoğunlukla tropikal sularda yaşarlar. Bilinen en zehirli balık taşbalığıdır.