DÜNYAMIZ VE CANLILAR

Evlerdeki Okyanus

Hiç dikkatinizi çekti mi, sanki hepimiz evlerimizde doğadan bir parça yaşatmaya çalışıyoruz? Bitki olmayan hiçbir ev yoktur herhalde. Kaktüsler, çiçekli süs bitkileri, ağaçlar, bonzai dediğimiz küçültülmüş ağaçlar hatta kimi evlerin salonunda ya da terasında gerçek ağaçlar… Bir de hayvansever olanlar var. Kedi, köpek ve kuşun dışında evde yaşaması biraz sıra dışı olan tavşan, fare, kaplumbağa, papağan, kertenkele ve hatta yılan, timsah, kaplan sayılabilir.

Tabii ki tercihleri ve beğenileri tartışamayız ancak bir grup hayvan var ki tıpkı tablo gibi, evlerimizi renklendiriyor. Kimsenin korkmadığı, sessiz sedasız ama bir o kadar da narin ve ilgi bekleyen bu grup tabii ki balıklar.

Akvaryumculuk olarak bilinen bu balık sevdası iki temel gruba ayrılıyor. Tatlı su akvaryumculuğu ve deniz akvaryumculuğu ya da diğer adıyla tuzlu su akvaryumculuğu. Akvaryumla ilgilenen kişilere de kısaca “akvarist” deniyor. Kökeni latince “su” anlamına gelen “aqua” sözcüğünden türeyip akvarist olmuş. Söylemesi pek havalı.

İşin şakası bir yana akvaryumculuğun iki türü de çok eğlencelidir. Yeni yeni yaygınlaşan deniz akvaryumculuğu tatlı su akvaryumculuğuna göre biraz daha fazla emek isteyen ve ne yazık ki biraz daha pahalı bir hobidir. Ama asıl farkı muhteşem bir renk cümbüşü sunuyor olmasıdır. Bu cümbüşün öğelerinden en ünlü olanı da tabii ki Nemo diye tanıdığımız palyaço balığıdır.

En yakın balık arkadaşımız, en iyi tanıdığımız balık türü palyaço balığı ve yanı başında deniz anemonları.

Deniz ortamı oluşturmak için gerekli malzemelerin upuzun listesi:

İşin en önemli kısmı da bu zaten.

Özel bir tuz.
Akvarist dilinde protein skimmer denen bir protein ayrıştırıcısı aygıt. Bu aygıt suda biriken proteinin canlıları zehirlemesine engel olur. Denizin dalgalı olduğu günlerde bazen kıyıda köpük birikir. Bu görüntü aslında denizde protein miktarının yüksek olduğunu yani kirli olduğunu belli eden bir manzaradır. İşte, bu aygıt akvaryumda o köpüklenmeye yani kirliliğe engel olur.
İdeal sıcaklığı sağlayacak bir ısıtıcı. (Suyun olması gerekenden sıcak veya daha soğuk olması da bütün dengeleri alt üst eden unsurlardan.)
Denizdeki gibi su çevrimini sağlayacak bir akıntı motoru.
Gün ışığı yeterli gelmeyeceği için bir aydınlatma sistemi.
Bolca kum, tabii ki.
Suyu temizlemek için bir filtre. Akvaryumda bir kanalizasyon sistemi olmadığına göre yem artıkları, balık dışkıları vb. maddelerin suyu zehirlememesi için temizlenmesi gerekir. Filtre aygıtlarının yanı sıra, biyolojik filtreleme yapan canlı kayalar da var.

İşin en önemli kısmı da bu zaten.

Özel bir tuz.

Akvarist dilinde protein skimmer denen bir protein ayrıştırıcısı aygıt. Bu aygıt suda biriken proteinin canlıları zehirlemesine engel olur. Denizin dalgalı olduğu günlerde bazen kıyıda köpük birikir. Bu görüntü aslında denizde protein miktarının yüksek olduğunu yani kirli olduğunu belli eden bir manzaradır. İşte, bu aygıt akvaryumda o köpüklenmeye yani kirliliğe engel olur.

İdeal sıcaklığı sağlayacak bir ısıtıcı. (Suyun olması gerekenden sıcak veya daha soğuk olması da bütün dengeleri alt üst eden unsurlardan.)

Denizdeki gibi su çevrimini sağlayacak bir akıntı motoru.

Gün ışığı yeterli gelmeyeceği için bir aydınlatma sistemi.

Bolca kum, tabii ki.

Suyu temizlemek için bir filtre. Akvaryumda bir kanalizasyon sistemi olmadığına göre yem artıkları, balık dışkıları vb. maddelerin suyu zehirlememesi için temizlenmesi gerekir. Filtre aygıtlarının yanı sıra, biyolojik filtreleme yapan canlı kayalar da var.

“Canlı kaya” mı o da ne?

“Canlı kaya” mı?
O da ne?

İlginç ama bunlar da balıklar kadar canlılar. Bunlara deniz koşullarını oluşturmak için gerekli küçüklü büyüklü değişik canlıları üzerinde ve içinde barındıran ev sahipleri denebilir. Mineral ve besin kaynağı yani akvaryumun can damarı, vitamin gibi. Ayrıca bunların birer saklambaç bölgesi ya da başını dinlemek isteyen balıkların oteli olduğunu da düşünebiliriz. Usta akvaristler yukarıda protein ayrıştırıcı diye söz ettiğimiz aygıt olmadan, bu canlı kayalarla mükemmel bir yaşam dengesi kurabiliyormuş. Haberiniz olsun.

Malzemeler tamamsa beklemeye başlayın.

Neyi mi? Kumu koyduk. Suyumuzu, özel tuzumuzu ekledik. Canlı kayalar, bitkilerimiz, dalga motoru ve filtreler de tamam. Sıcaklığı da ayarladık mı… Bekleme zamanı geldi demektir. Evet, akvaryum kurulduktan sonra içinde uygun biyolojik koşulların oluşması için bir ay kadar beklenmesi gerekiyor. Yani gerçek bir deniz ortamı yaratmak o kadar da kolay değil. Ama sonrası hepsine değecek bir tablo güzelliğinde olacak.

Son ve En Eğlenceli Aşama

Şimdi seç beğen al zamanı. Aslında akvaryumu hazırlamak ve bakmaktan daha zor bir iştir balık seçmek. Damseller, perculalar, mandarinler, kardinaller… Temizlik ekibi olarak çalışan deniz kestaneleri ve karidesler… kayalar ve mercanlar var da var! Deniz derya balık var. Baksanıza şunlara!

Karşınızda akvaryumun temizlik sorumlularından denizkestanesi.

Sarı kuyruk damsel. Sanki son anda mavi olmaktan vazgeçmiş gibi.

Suluboya renkleri bulaşmış gibi… Papağan balığı

Burnu kıstırılası tilki surat

Ben mavi olmaktan vazgeçmedim diyen mavi Hamlet.

Denizdeki at, denizatı

Mandarin

Karşınızda akvaryumun temizlik sorumlularından denizkestanesi.

Sarı kuyruk damsel. Sanki son anda mavi olmaktan vazgeçmiş gibi.

Suluboya renkleri bulaşmış gibi… Papağan balığı

Burnu kıstırılası tilki surat

Ben mavi olmaktan vazgeçmedim diyen mavi Hamlet.

Denizdeki at, denizatı

Mandarin

Balık olduğu pek anlaşılmayan akrep balığı

Albino Hayvanlar

Muzaffer Özgüleş

Albino ya da albinizm sözcüğünü daha önce duymuş muydunuz? Albinizm, renklenmeyi sağlayan melanin pigmentinin yetersizliği ya da yokluğu sonucu ortaya çıkan genetik bir hastalıktır. Özellikle tüylerde görülen bu pigmentin noksanlığı, saçların, kaşların, kirpiklerin ve kılların beyaz çıkmasına yol açar. Bu rahatsızlığın görüldüğü insan ya da hayvanlara da albino denir.

Bu hastalık vücuttaki tüyler kadar deriyi, gözleri ve öteki organları da etkileyebilir. Derilerinde renk pigmenti bulunmayan ya da az bulunan albinoların vücutlarına, güneşten gelen zararlı ışınlar kolayca girer. Bunun için uzun süre güneşte kalmaları tehlikelidir. Albinizmin tedavisi ne yazık ki yoktur. Gözleri parlak ışıktan korumak ve cildi güneş ışınlarının zarar verici etkilerinden uzak tutmak gibi önlemler albinoların yaşamlarını kolaylaştırabilir. Pigment eksikliğinin neden olduğu bu rahatsızlık hayvanlarda görülünce ortaya hiç alışık olmadığımız, gerçekten ilginç görüntüler çıkar. Bu hayvanlara doğal ortamlarında rastlamak güçtür; çünkü bembeyaz renkleriyle başka hayvanların avı olmaları çok kolaydır. Bu nedenle onları ancak bazı hayvanat bahçelerinde görebiliriz. Şimdi gelin, bu sıra dışı hayvanlardan bazılarına daha yakından bakalım.

Albino goril

Dünyanın en ünlü gorili, işte bu “Kar Taneciği”ydi! Barcelona Hayvanat Bahçesi’nin en popüler sakini Snowflake, 2003’te ölene kadar yeryüzünde bilinen tek albino gorildi. En çok fotoğrafı çekilen hayvanın da o olduğu tahmin ediliyor.

Albino timsah

Bembeyaz bir timsah! Adı da Beyaz Elmas. Almanya’daki Serengeti Vahşi Yaşam Parkı’nın en ünlü hayvanı Beyaz Elmas’tır.

Albino kanguru

Bu da albino kanguru. San Francisco Hayvanat Bahçesi’ndeki Mulali adlı bu kanguru da normal renkli yavrular gibi yaşamının ilk altı ayını annesinin kesesinde geçirmiş.

Albino sincap

Yakın çevremizde görebileceğimiz hayvanların içinde de albinolara rastlanır; örneğin bu sincap gibi. Ancak onları görebilmek için önce büyük ağaçların olduğu ormanlara gitmek, sonra da sabırla beklemek gerekir.

Albino sıpa

Bir albino sıpanın dünyaya gelebilmesi aslında pek de kolay değil. Çünkü öncelikle albinizm geninin hem anne eşekte hem de baba eşekte bulunması gerekiyor. Ama bu yeterli değil. O genlerin hem anneden hem de babadan yavruya aktarılması gerekiyor. Eğer ebeveynin yalnızca birinden aktarılırsa yavru albino olmuyor. Bu nedenle albinizm geni taşımayan normal bir eşekle albino bir eşeğin sıpası hep normal renkli oluyor.

Albinizm yalnızca bu aslan gibi memeli hayvanlarda rastlanan bir durum değil. Kuşlarda, sürüngenlerde, balıklarda, hatta böceklerde de albino bireyler görülebilir. Albino bireylere rastlanan diğer hayvanlar arasında sümüklüböcekler, yılanlar, kaplumbağalar, kurbağalar, yarasalar, ayılar, develer, zürafalar, kediler, köpekler ve daha niceleri var. Eğer bunların nasıl göründüklerini merak ediyorsanız, gözlerinizi kapatın ve hepsini bembeyaz hayal edin!

Albino tavuskuşu

Doğrusu bu albino tavuskuşunun, öteki albino hayvanlardan daha talihsiz olduğunu düşünebiliriz. Çünkü erkek tavuskuşları dişilerine, rengârenk kuyruklarını bir yelpaze gibi açarak kur yapar. Oysa Kolombiya’daki bir botanik bahçesinde yaşayan bu tavuskuşunun pek şansı yok gibi.

Albino geyik

Albino hayvanlar için yaşam çoğu zaman daha zordur. Hele hayvanat bahçesinde değil de doğada yaşayanlar için daha da zordur. Neden mi? Kendinizi bir anlığına yandaki geyiğin yerine koyun. Ormanda yiyecek arıyorsunuz ve bu sırada çevreden gelecek saldırılardan –avcı hayvanlardan– kendinizi sakınıyorsunuz. Ama normal geyiklerin deri renkleri onların orman içinde gizlenmelerine yardımcı olurken bembeyaz tüyleriniz sizi ele veriyor! Üstelik albino hayvanların görme duyuları da genellikle zayıf olur. Yani size yaklaşan tehlikelerin de geç farkına varıyorsunuz. Şimdi bu geyik için yaşamın ne kadar zor olduğunu anladınız, değil mi?

Dünyamız ve Canlılar

Dünyanın En Hızlı Hayvanları

Sebze mi Meyve mi?