Samanyolu Sezonu Başlıyor!

Muzaffer Özgüleş

Merhaba gökyüzü tutkunları! Yaz tatili en sonunda geldi. Ve bilin bakalım yazla birlikte ne sezonu da başladı? Samanyolu! Evet, kum gibi yıldızla dolu gökadamız bize en güzel yüzünü tam da bu sımsıcak ayda gösteriyor. Özellikle de Samanyolu’nun çekirdeği, yani merkezi, gözlem için en uygun konumda olacak. Haydi, bizi haziran ayında gökyüzünde nelerin beklediğine hep birlikte bakalım.

Samanyolu’nun merkezi kolayca gözlenebilecek bir konuma ulaşacak.
Venüs ile Satürn sabah gökyüzünde, Mars ile Jüpiter de akşam gökyüzünde ışıldayacak.
Yaz Üçgeni gün batımıyla birlikte doğudan yükselecek.

Samanyolu’nun merkezine yolculuk başlıyor!

Tıpkı takımyıldızların gökyüzündeki yıllık ve gecelik hareketi gibi, Güneş Sistemi’nin de içinde yer aldığı Samanyolu, bizim bakış açımızdan sürekli yer değiştirir. Uzaydan bakabilseydik, bir çember gibi gökyüzünü süslediğini göreceğimiz gökadamız, dünyadan bir yay şeklinde görünür. Samanyolu’nun hangi kısmını görebileceğimiz de yerküre üzerindeki konumumuza bağlıdır; aynı şekilde takımyıldızlardan bazılarını kuzey yarımküreden hiç göremeyişimiz de öyle.

Bütün gökcisimleri gibi Samanyolu’nun da yılın farklı dönemlerinde doğuş ve batış saatleri değişir. Çok geniş bir alanı kapladığı için görünen kısımları da mevsimlere göre farklı olur. Bu yüzden bazı aylarda (aralıkta ve ocakta) gökadamızın merkezi Türkiye’den hiç görülmez. Ama yaz ayları geldiğinde gösteri başlar! Çünkü Samanyolu’nun merkezi, Yay takımyıldızı yönündedir. Bu takımyıldız da yaz aylarında gün batımıyla doğar ve bütün gece gökyüzünde kalır.

Bir disk şeklinde olan gökadamız yüz milyarlarca yıldız içerir. Merkezi, öteki kısımlarına göre çok daha yoğundur. Gökadamızı bir frizbi gibi düşünebilirsiniz. Güneş Sistemi de bu frizbinin kenarına yakın bir yerdedir. İyice küçülüp bu frizbinin içine, dünyanın bulunduğunu varsaydığımız o minnacık noktaya girdiğinizi hayal edin, şimdi. İşte, oradan bakınca frizbinin -yani gökadamızın- geri kalanında göreceğimiz yıldızlar, diğer yönlerde -örneğin yukarıda ve aşağıda- göreceğimiz yıldızlardan daha çok, frizbinin merkezindeyse daha da çok.

Dolayısıyla sıcak yaz geceleri yere uzanıp gökyüzüne baktığımızda göreceğimiz Samanyolu manzarası, başka mevsimlerde göreceğimizden daha etkileyici olur. Haziran ayında herhangi bir gece günbatımından gündoğumuna kadar gökyüzüne baktığımızda, aşağıdaki animasyondaki gibi gökadamızın gökyüzünü boydan boya kapladığını ve doğudan batıya doğru kaydığını görürüz. Samanyolu’nun ufka daha yakın olan, o en parlak kısmı da çekirdeği yani merkezidir.

Haziran ayında gezegenler

Gelelim haziran ayında gezegenlere… Geçen aya, sabah gökyüzünde yan yana başlayan Venüs ile Satürn, mayıs boyunca birbirinden uzaklaşmıştı. Haziranda da araları açılmaya devam edecek. Satürn ay başında gün doğumundan üç saat, Venüs de iki saat kadar önce doğacak. Ancak Satürn hızla arayı açacak; Haziran sonuna geldiğimizde Satürn’ün neredeyse gece yarısı doğduğunu göreceğiz. Ay, 19 Haziran’da Satürn’le, 22 Haziran sabahındaysa Venüs’le yakınlaşacak.

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Akşam gökyüzüne geçelim… Haziran boyunca akşamları gün batımından bir saat kadar sonra batıda Mars’ı kolayca ayırt edebilirsiniz. Aslan takımyıldızındaki gezintisini ağır adımlarla sürdüren Kızıl Gezegen, 1 Haziran ve 30 Haziran akşamları Ay’la yakınlaşacak, 16-17 Haziran’da da Aslan’ın en parlağı Regulus ile dip dibe olacak. Jüpiter’i artık görmek çok zor, belki ayın başında günbatımından sonra batı ufkunun hemen üzerinde şansınızı deneyebilirsiniz. Şansınıza ve gözünüze güveniyorsanız, size onun yerine Merkür verelim! Hızlı gezegen bu ayın ortalarında batı ufkunun üzerinde, İkizler’de olacak; bulabilene bravo!

Haziran ayında göktaşı yağmurları

10 Haziran’da zirve yapması beklenen Koç (Arietid) göktaşı yağmurunda saatte ortalama 50 göktaşı gözlenmesi bekleniyor; ancak tabii ki ideal koşullarda! Gerçekte ve ışık kirliliğinin hiç olmadığı bir yerdeyse en çok 14 göktaşı görülebilecek. Hazirandaki bir başka göktaşı yağmuru da 27 Haziran’da zirve yapacak olan Çoban (Bootid) göktaşı yağmuru. Ancak bu yağmurun da pek bereketli geçeceği söylenemez.

Haziran Ayı Gökyüzü Takvimi

Acaba haziran ayında gökyüzünde bizleri neler bekliyor? Aşağıdaki gökyüzü takvimini incelemeniz yeterli!

1 Haziran

3 Haziran

10 Haziran

11 Haziran

18 Haziran

19 Haziran

21 Haziran

22 Haziran

25 Haziran

26 Haziran

27 Haziran

30 Haziran

Not: Bu sayfadaki gezegen ve yıldız haritaları, Stellarium yazılımıyla oluşturulmuştur. Siz de stellarium-web.org adresinden ya da mobil uygulamadan anlık haritalara ulaşabilir, yazıda söz edilen gökcisimlerini bulmak için kullanabilirsiniz.

Muzaffer Özgüleş

Bahar Üçgenini
Gördünüz mü?

Muzaffer Özgüleş

Merhaba gökyüzü meraklıları! Bahar geldi, havalar ısındı, gözlem yapmak için en güzel zamanlar başladı! “O halde bizi mayıs ayında gökyüzünde neler bekliyor?” diyorsanız, böyle buyrun! Bahar Üçgeni’ni oluşturan takımyıldızlar, göktaşı yağmurları, Ay-gezegen yakınlaşmaları ve dahası burada! Önce özetler, sonra ayrıntılar…

Venüs ve Satürn ayın başında sabah gökyüzünde yan yanalar.
Bahar Üçgeni’nin yıldızları gün batımından hemen sonra ışıldamaya başlıyor.
Kova göktaşı yağmuru zirveye ulaşıyor.

Bahar Üçgeni karşınızda!

Yaz Üçgeni’ni ve Kış Üçgeni’ni bilirsiniz. Bilmiyorsanız, önceki içeriklerimize bakıp keşfetmenin tam zamanı… Onlar kadar popüler olmayan bir üçgen daha var: Bahar Üçgeni. Çoban Takımyıldızı’ndan Arcturus, Başak’tan Spica (Başakçı) ve Aslan’dan Regulus’u gökyüzünde birleştiren hayali çizgiye Bahar Üçgeni deniyor. Baharın gelişini bu takımyıldızlar müjdeliyor da diyebiliriz; çünkü Mart’tan itibaren gün batımıyla birlikte doğudan yükseliyorlar. Ekliptik bu üçlünün tam ortasından geçtiği için Ay ve gezegenler de sık sık bu üçgeni ziyaret eder.

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Bahar Üçgeni yaz mevsiminin müjdecisi Yaz Üçgeni’ne göre daha büyüktür; hatta gökyüzünde neredeyse Kış Altıgeni kadar yer kaplar. Öte yandan bu büyüklüğüne rağmen, daha az bilinir. Oysa günlerin uzamaya başladığı, havaların ısındığı bahar aylarında artan gözlem fırsatlarının habercisi Bahar Üçgeni’ni görmek, hele ki gün batımından sonra hava yavaş yavaş kararırken ilk ışıldayan bu üçlüyü bulmaya çalışmak çok eğlencelidir. Siz de arkadaşlarınızla “Bahar Üçgeni’ni ilk kim görecek?” oyunu oynayabilirsiniz.

Mayıs ayında gezegenler

Gezegenler mayıs ayına hızlı bir başlangıç yapacak. Nisan ayını yan yana tamamlayan gezegenlerden ikisi, Venüs ile Satürn, 1 Mayıs sabahı gün doğumundan önce doğu ufkunun üzerinde yan yana ışıldayacak. Sonraki günlerde araları açılacak; Satürn hızla yükselirken Venüs, Güneş’e doğru yönelecek. Ama her ikisi de ay sonuna kadar gökyüzünde olacak. Hatta mayısın ilk haftası, ufka daha yakın olan Merkür de onlara eşlik edecek. Ay, 23 Mayıs’ta Satürn’le, 24 Mayıs sabahında da Venüs’le buluşacak.

Öteki iki parlak gezegen, Jüpiter ile Mars da batıya kaymış durumda olacak. Hatta Jüpiter’i akşamları görebilmek için son şansınız, diyebiliriz. Çünkü -1,9 kadir parlaklığındaki dev gezegen, mayıs sonunda gün batımından bir saat sonra batmış olacak. Mars da +1,2 kadirlik parlaklığıyla değil ama kızıl rengiyle dikkat çekecek ve Yengeç’ten Aslan’a doğru ilerleyecek. Uydumuz 4 Mayıs’ta Mars’la, 28 Mayıs’ta da Jüpiter’le yakınlaşacak.

Mayıs Ayında Göktaşı Yağmurları

6 Mayıs’ta zirve yapacak Kova (η-Aquariid) göktaşı yağmuru, 28 Mayıs’a kadar aktif olacak. Yani neredeyse bütün ay boyunca, yağmurun Kova takımyıldızındaki kaynağı ufkun üzerinde olduğu sürece η-Aquariid göktaşlarını görme şansınız var. Kaynak noktası gökyüzünde ne kadar yüksekse “kayan yıldızların” sayısı da o kadar çok oluyor. 6 Mayıs’ta bu yağmuru zirvede yakalamak için ışıksız bir yer bulur, yönünüzü doğuya döner ve Kova takımyıldızının sabah 3’teki doğuşunu beklerseniz, saatte 40 kadar göktaşı sayabilirsiniz.

8 Mayıs’ta da Çalgı (η-Lyrid) göktaşı yağmuru zirveye ulaşacak. Ne var ki saatte ortalama 3 göktaşıyla biraz zayıf kalacak. Mayısın ilk yarısında aktif olan Yılancı (Ophiuchid) göktaşı yağmuru da öyle… Ama bu takımyıldızlar daha erken doğduğu için onlardan geliyormuş gibi görünen göktaşlarını görmek için sabaha kadar beklemenize gerek yok. Mayıs boyunca ayrıca Akrep (α-Scorpiid), Terazi (Librid) ve Herkül (Herculid) göktaşı yağmurları da aktif olacak. Bu üç takımyıldız gün batımından itibaren gökyüzünde olduklarından tüm gece boyunca onların göktaşları karşınıza çıkabilir!

Mayıs Ayı Gökyüzü Takvimi

Acaba mayıs ayında gökyüzünde bizleri neler bekliyor? Aşağıdaki gökyüzü takvimini incelemeniz yeterli!

4 Mayıs

6 Mayıs

8 Mayıs

12 Mayıs

19 Mayıs

20 Mayıs

23 Mayıs

24 Mayıs

27 Mayıs

28 Mayıs

31 Mayıs

Muzaffer Özgüleş

Gezegenler Gitti mi Sandınız?

Muzaffer Özgüleş

Merhaba gözlem tutkunları! Geçen ayki içeriğimizde “Gezegenler sahneden çekiliyor!” dedik diye bizi bırakıp gittiler sanmadınız, değil mi? Bilin bakalım bu kez ne zaman ve nereden görünüyorlar? “Nisan ayında bizleri gökyüzünde yine neler bekliyor acaba?” diye merak ediyorsanız, doğru yerdesiniz. Göktaşı yağmurları, Ay-gezegen yakınlaşmaları ve tabii ki bahar takım yıldızları! Haydi, daha yakından bakalım. İşte bahar, işte gökyüzü!

Venüs, Satürn, Neptün ve Merkür sabah gökyüzüne geçiyor.
Nisan ayında öteki gezegenler hâlâ akşam gökyüzünde olacak.
Çalgı ve Pupa göktaşı yağmurları zirveye ulaşıyor.

Gezgenler Bir Yere Gitmedi!

Evet, gezegenler hiçbir yere kaybolmadı elbette; yalnızca yer değiştirdiler. “Doğaları gereği” gökyüzünde ekliptik kuşağı adı verilen hayali bir çizgi üzerinde gezinip duruyorlar! Mart ayının ortalarında dört gezegen, gün batımından sonra süsledikleri batı ufkundan peş peşe gözden kaybolmuştu. Venüs, Merkür, Satürn ve Neptün, nisan başından itibaren aynı sırayla sabahları doğu ufkuna geçiyorlar. Aslında Venüs ve Merkür, Dünya’mızla Güneş’in arasından geçerken Satürn ve Neptün bize göre Güneş’in arkasından dolanmış oluyor.

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Güneş, 1 Nisan sabahı doğudan (resimde D ile gösterilen yönün hemen solundan) yükselirken Venüs, Merkür, Satürn ve Neptün (kırmızıyla işaretli) ufuktan biraz daha yüksekte olacak. Ancak onları çıplak gözle görmek henüz zor. O yüzden bu görselde Türkiye’nin 100 kilometre kadar üzerinden, uzaydaki bir noktadan görülebilecek görüntüyü veriyoruz!

Söylememize gerek yok belki, ama yine de anımsatalım: Neptün’ü (ve Uranüs’ü) çıplak gözle görmek mümkün değil, teleskop ya da iyi bir dürbün şart. Ama öteki üç gezegeni Güneş ışınları daha ortalığı aydınlatmadan, gün doğumundan en az yarım saat önce görebilirsiniz. Aşağıdaki haritalar da size yardımcı olacaktır. Doğudan ilk beliren -4,5 kadir parlaklıkla Venüs olacak. Ufka yakın ve daha sönük olan (+1 kadir) Merkür ve Satürn’ü nisan ayının başında görmek çok zor. Hepsini birden görebilmek için Güneş’le aralarındaki mesafenin açılmasını, yani ayın ikinci yarısını beklemeniz lazım.

Ay-Gezegen Yakınlaşmaları

25 ve 26 Nisan sabahı, gün doğumundan yarım saat kadar önce tam doğu yönüne baktığınızda sizleri üç gezegen ve Ay’ın oluşturduğu harika bir görüntü bekliyor olacak. Nisan ayının başında sabah gökyüzüne geçse de henüz Güneş’ten yeterince uzaklaşmayan Venüs ve özellikle de Satürn, ayın bu son günlerinde ufuktan daha yüksek, dolayısıyla görünebilir konumda. Hatta Venüs, 24 Nisan’da en parlak haline ulaşacak. 25 Nisan’da uydumuz Ay’ı aralarına alacaklar, 26’sında da daha aşağıya kayan incecik hilâl yakalaması zor Merkür’le düet yapacak.

25 ve 26 Nisan sabahları Ay’ın önce Venüs ve Satürn’le, sonra Merkür’le buluşması var. Bu sahneyi ve Merkür’ü görebilmek için gün doğumundan 45 dakika önce tam doğuya bakmalısınız.

5 Nisan’da İkizler takımyıldızındaki Mars’la Ay’ın buluşmasına tanık olacağız. Hatta İkizler’in en parlak yıldızı Polluks, ilk dördün evresindeki Ay ve Kızıl Gezegen yan yana, ip gibi dizilmiş olarak görünecekler. Yaklaşık +0,5 kadir parlaklığındaki Mars, nisan ayının ikinci yarısında Yengeç takımyıldızına geçiyor. İlk olarak 2 Nisan’da, sonra da 30 Nisan’da hilâl evresindeki Ay’ın gecenin ilk saatlerinde, batıda Jüpiter’le yakınlaşmalarını izleyebilirsiniz. Dev gezegen hâlâ çok parlak; -2,1 kadir.

5 Nisan akşamı İkizler’in en parlak yıldızı Polluks’un hemen solunda Ay’ı, onun solunda da Mars’ı görebilirsiniz. Jüpiter biraz daha aşağıda, daha doğrusu batıda, Boğa takımyıldızında.

Nisan Ayında Göktaşı Yağmurları

Her yıl nisan ayının ikinci yarısında gerçekleşen Çalgı (Lyrid) göktaşı yağmuru, 2025 yılındaki zirvesine 22 Nisan gecesi ulaşacak. Bu tarihte ve tabii ideal koşullarda saatte ortalama 18 göktaşı gözlenebilecek. Işık kirliliğinden uzak, karanlık bir bölgede, saat 21:00’den sonra kuzeydoğu ufkuna doğru bakarak “kayan yıldızları” izleyebilirsiniz. Çalgı takımyıldızından geliyormuş gibi görünen göktaşları, yani Lyridler, 16-25 Nisan arası da karşınıza çıkabilir!

23 Nisan’da da Pupa (π-Puppid) göktaşı yağmuru zirveye ulaşacak. Aslında 15-28 Nisan arasında da Puppidler aktif olacak; ancak bu tarihlerde Pupa Takımyıldızı Türkiye’den bakıldığında gündüzleri ufkun üzerinde kalacağı için onları görmek mümkün olmayacak. Yani göktaşları atmosfere gündüz girerken yanacakları için onları göremeyeceğiz. Tabii ateş topu denen çok parlak bir göktaşı denk gelmezse!

22 Nisan

Nisan Ayı Gökyüzü Takvimi

Acaba nisan ayında gökyüzünde bizleri neler bekliyor? Aşağıdaki gökyüzü takvimini incelemeniz yeterli!

1 Nisan

2 Nisan

5 Nisan

13 Nisan

19 Nisan

21 Nisan

22 Nisan

24 Nisan

25 Nisan

26 Nisan

27 Nisan

29 Nisan

30 Nisan

Muzaffer Özgüleş

Gezegenler Sahneden Çekiliyor!

Muzaffer Özgüleş

Merhaba gökyüzüseverler! Mart ayında bizleri gökyüzünde yine gezegenler geçidi, çeşitli Ay-gezegen yakınlaşmaları ve bir de ekinoks bekliyor. Hatta iki de tutulma var; ama ne yazık ki Türkiye’den görülmüyor. Kıl payı kaçırıyoruz! Haydi gelin, önce mart ayında öne çıkanlara, sonra da ayrıntılara bakalım.

Ay yine gezegenlerle ayrı ayrı düetler yapacak.
Mart ayında da yedi gezegeni aynı anda gökyüzünde göreceğimiz zamanlar olacak.
14 Mart’ta gezegenimizin gölgesi uydumuzun üzerine düşecek; 29 Mart’ta da Ay Güneş’i kısmen de olsa örtecek; ama her iki tutulma da Türkiye’den görülemeyecek.

Tüm gezegenler yine gökyüzünde ama hızla sahneden ayrılıyorlar!

Anımsarsanız, geçen ayki ve önceki ayki içeriklerimizde sizlere Güneş Sistemi’mizin üyelerinin gökyüzündeki geçit töreninden söz etmiştik! İşte, aynı gösteri, bu ayın ilk birkaç gününde yedi gezegenli olarak sahne alacak. Ayın ortasına kadar Satürn ve Neptün dışındaki beş gezegeni, mart ayının ikinci yarısındaysa Satürn, Neptün, Venüs ve Merkür dışındaki üç gezegeni göreceğiz. Uranüs ve Neptün’ü görmek için yine dürbün, hatta teleskop lazım; ama diğerlerini gün batımından itibaren çıplak gözle görebileceksiniz. Aşağıdaki haritalar size yardımcı olacak.

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Mart ayının 1’inde, 15’inde ve 31’inde, gün batımından yarım saat kadar sonra, turuncu renkli ekliptik çizgisi boyunca sıralanan gezegenler. Ayın başında tüm gezegenler sahnedeyken ayın sonuna yalnızca Mars, Jüpiter ve teleskopla görülebilen Uranüs kalacak.

Satürn, Venüs, Neptün, Merkür… Bunlar nereye mi gidiyorlar? Yalnızca Güneş’in arkasına dolanıyorlar. Bizim bakış açımızdan Güneş’e çok yakın oldukları için bir süre görünemeyecekler. Bir süre sonra teker teker sabah gökyüzünde belirecekler. Önce hızlı Merkür, sonra Venüs, ardından da Satürn ile Neptün görünür olacak. Sonra döngü yeniden başlayacak. Adı üstünde, gezegen bunlar!

Ay-gezegen yakınlaşmaları

Bu ay yine uydumuzun gökyüzünde gezegenlerle harika yakınlaşmaları var. Onu 1 Mart’ta, Merkür ve Venüs’ün arasında, 2 Mart’taysa Venüs’ün yanında, ince bir hilal evresinde görebilirsiniz. 5 Mart’ta, Ülker Açık Yıldız Kümesi’ni ziyaret ettikten sonra 6 Mart’ta ilk dördün evresine ulaşacak olan Ay, bu kez Jüpiter’in yakınından geçecek. 8 Mart’taysa Mars’ı selamlayacak. Aslında 29 Mart’ta da Güneş’i kısmen örtecek; ama bu tutulma ne yazık ki Türkiye’den görülemeyecek.

11, 12 ve 13 Mart akşamları gün batımından 40 dakika kadar sonra batı ufkunun üzerinde Merkür ve Venüs yan yana olacak.

Mart ayı gökyüzü takvimi

Acaba mart ayında gökyüzünde bizleri neler bekliyor? Aşağıdaki gökyüzü takvimini incelemeniz yeterli!

1 Mart

2 Mart

5 Mart

6 Mart

8 Mart

9 Mart

12 Mart

14 Mart

20 Mart

22 Mart

29 Mart

Muzaffer Özgüleş

Bütün Gezegenler
Bir Arada!

Muzaffer Özgüleş

Merhaba gökyüzü tutkunları! Bu ay bizleri gökyüzünde yine soluk kesici bir şölen bekliyor. Geçen ayki dört parlak gezegenli açılışın ardından bu ay aralarına Merkür de katılınca tüm gezegenler aynı anda gökyüzünde ışıldıyor. Haydi, gelin önce şubat ayında öne çıkanlara, sonra da ayrıntılara bakalım.

Şubat ayının son günlerinde tam yedi gezegeni aynı anda gökyüzünde görmek mümkün olacak.
Yine ayın son günlerinde Merkür ile Satürn’ün yakınlaşmasını izleyeceğiz.
Ay yine tüm gezegenlerle tek tek düet yapacak; hatta Marsa ve Satürn’ü -Türkiye’den göremeyecek olsak da- kısa süreliğine örtecek.

Gezegenlerin hepsi aynı anda gökyüzünde!

Anımsayacaksınız, geçen ayki içeriğimizde sizlere yeni yıla bol gezegenli bir başlangıç yapacağımızdan söz etmiştik. Bu ay daha da fazlası var; çünkü doğudan batıya doğru Mars, Jüpiter, Uranüs, Venüs, Neptün, Satürn şeklinde sıralanan gezegenlere batıdan yükselişe geçen Merkür de eklenecek. Sonuçta benzerine pek sık rastlanmayan bir gezegen dizilimi ortaya çıkacak.

Ancak bu yediliyi bir arada görmek o kadar da kolay değil! Hem zamanlamanız iyi olmalı hem de batı ufkunuz tertemiz ve açık olmalı. Mars’ı, Jüpiter’i ve Venüs’ü görmek kolay; onlar ufuğun epey üstünde ve daha parlaklar. Ancak Satürn ve Merkür batı ufkuna, dolayısıyla Güneş’e çok yakın olacak. Yani onları ayırt etmek biraz zor olacak, hatta bir dürbüne gereksinim duyabilirsiniz. Üstelik Merkür ancak 23 Şubat’ta batıdan yükselerek bu gösteriye dahil olmaya başlarken Satürn de hızla alçalarak aynı günlerde sahneden ayrılacak. Yani bu manzarayı görmek için 23, 24 ya da en geç 25 Şubat akşamı gözleme çıkmalısınız. Aşağıdaki yıldız haritası size yardımcı olacaktır. Uranüs ve Neptün de işaretli yerlerde olacak; ama onları görmek için de dürbün şart.

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Merkür ve Satürn’ün “gizli” yakınlaşması

25 Şubat’ta Merkür ile Satürn dip dibe gelecek. Gün batımından yarım saat kadar sonra batı ufkunun hemen üzerinde onları görmeye çalışabilirsiniz. Ama bu “gizli” yakınlaşmayı çıplak gözle görmek zor olacağından onları bir dürbünle yakalamaya çalışabilirsiniz. Ayın son üç akşamı boyunca Merkür yükselip belirginleşse de Satürn -aşağıdaki animasyonda da göreceğiniz gibi- koşar adım Güneş’e yaklaşacak ve artık gözden kaybolacak.

23 Şubat’tan 28 Şubat’a kadar gün batımından sonra batı ufkunun hemen üzerinde üç gezegenin hareketi

Ay, Satürn’ü ve Mars’ı Örtüyor

Evet, bu ayın 1’inde ve 9’unda Ay sırasıyla Satürn’ü ve Mars’ı örtecek. Ama ne yazık ki bu kısa süreli örtülmeler Türkiye’den gözlenemeyecek. Ancak onun yerine uydumuzun bu gezegenlerle aynı tarihlerde yakınlaştıklarını gözleyebilir, aynı kare içine sığacakları güzel fotoğraflarını çekebilirsiniz. 1 ve 2 Şubat akşamları Venüs’ün, 6 ve 7 Şubat akşamları da Jüpiter’in Ay’la benzer buluşmaları olacak.

1 Şubat akşamı Venüs ile Satürn aralarına incecik bir hilâl evresindeki Ay’ı alıyor.

9 Şubat gecesi İkizler Takımyıldızı’nın tam ortasında Mars ile Ay buluşacak.

Şubat ayı gökyüzü takvimi

Acaba şubat ayında gökyüzünde bizleri neler bekliyor? Aşağıdaki gökyüzü takvimini incelemeniz yeterli!

1 Şubat

2 Şubat

4 Şubat

5 Şubat

6 Şubat

7 Şubat

9 Şubat

12 Şubat

16 Şubat

20 Şubat

24 Şubat

25 Şubat

28 Şubat

Muzaffer Özgüleş

Dört Gezegenli Açılış!

Muzaffer Özgüleş

Mutlu yıllar gökyüzüseverler! Umarız 2025’te tüm dilekleriniz gerçek olur ve keşif dolu yeni başlangıçlar yaparsınız. Biz de bu yıla bir değişiklikle başladık ve yepyeni bir görünümle karşınıza çıktık! Artık her ayın gökyüzü olaylarını daha bir keyifli okuyacak, sizi bekleyen sürprizlerden kolayca haberdar olacaksınız. Haydi, hemen başlayalım. Önce özetler:

Ocak ayı boyunca akşamları gökyüzünde aynı anda dört parlak gezegeni birden görebilceksiniz!
Hem Venüs ve Satürn’ün yakınlaşmasını hem de Mars’ın Ay’la dip dibe geldiğini göreceksiniz.
Quadrantid göktaşı yağmuru zirve yapacak; saatte 20 ila 30 göktaşı saymaya hazır olun!

Dört gezegen aynı anda gökyüzünde

Geçen ayki içeriğimizde de söz ettiğimiz gibi 2024’e bol gezegenli bir gökyüzüyle veda etmiştik. Eh, 2025’in açılışının da ondan geri kalan yanı yok. Hatta fazlası var! Çünkü aynı anda dört gezegeni birden görmek mümkün olacak. Hava karardıktan hemen sonra Venüs ve Satürn’ü güneybatıda, Jüpiter ile Mars’ı da doğuda görebilirsiniz. Uranüs ve Neptün de oralarda bir yerde aslında. Ancak onları görmek için teleskop şart. Merkür mü? O, bu ay yine kayıplarda…

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Ay Mars’ın Önüne Geçiyor

13 Ocak’ta Ay ile Mars’ın arasında -sonu örtülmeye varan- muhteşem bir yakınlaşma olacak. Ancak bu örtülmeyi ne yazık ki Türkiye’den göremiyoruz, oysa Amerika’daki gözlemciler bu konuda epey şanslı. Türkiye’den 13 Ocak gecesi boyunca Ay’ın Mars’a giderek yaklaştığını; 14’ü sabahı gün doğumundan önceyse Mars’ın Ay’ın hemen üstünde olduğunu göreceğiz.

Venüs ve Satürn kavuşuyor!

Aylardır batıya doğru ilerleyen ve giderek daha erken batmaya başlayan Satürn, batıdan ona doğru yükselen Venüs’e en sonunda kavuşuyor. İki gezegen birkaç hafta boyunca gökyüzünde birbirlerine yaklaştıktan sonra ayın 17’si ve 18’i gecelerinde aralarında yalnızca 2 derece kalacak. 19 Ocak’tan itibaren bu kez tersi yönlerde ilerleyecek ve birbirlerinden uzaklaşmaya başlayacaklar.

Venüs ile Satürn 17 ve 18 Ocak gecesi güneybatı yönünde dip dibe geliyor.

Mars karşı konumda

Mars, bu ayın 16’sında karşı konuma ulaşacak; yani Dünya’ya göre Güneş’in tam tersi yönde yer alacak ve bütün gece ışıl ışıl -ya da kızıl kızıl- parlayacak. Bunun anlamı şu: Kızıl Gezegen gün batımıyla doğuda yükselmeye başlıyacak, gece boyunca güneyde geniş bir yay çizdikten sonra güneş doğarken güneybatıdan batacak. Mars, 12 Ocak’ta da Dünya’ya en yakın konumda, yani yerberide olacak. Dolayısıyla ocak ayı, aşağıda da göreceğiniz gibi, Mars gözlemi için en uygun zaman!

Bir kuyrukluyıldız ziyareti daha mı?

Yeni yılın en parlak kuyrukluyıldızı olmaya aday C/2024 G3 (ATLAS) kuyrukluyıldızı hızla Güneş’e yaklaşıyor. 13 Ocak’ta günberiden geçecek ve yıldızımıza yalnızca 0,09 astronomi birimi (yani Dünya-Güneş arası mesafenin yalnızca %9’u kadar) yakın olacak. Peki, bu geçişten sağ çıkabilecek mi? Bunu söylemek için henüz erken… Ancak Güneş’e yem olmazsa gökyüzünde Venüs kadar parlak görünebilir. Ocak ayı ortalarında gün batımından hemen sonra güneybatıya, Oğlak takımyıldızına gözlerinizi çevirmelisiniz.

Ocak ayında göktaşı yağmurları

Aşağıdaki tabloyu inceleyerek Ocak ayında sizleri hangi göktaşı yağmurlarının beklediğini, bunların hangi gecelerde zirve yapacağını, ideal koşullarda saatte ortalama kaç göktaşı sayabileceğinizi, göktaşlarının hangi takımyıldızdan geliyormuş gibi görüneceğini ve Ay’ın o geceki aydınlanmasını (dolayısıyla gözleminizi ne derece etkileyeceğini) öğrenebilirsiniz.

Ocak ayı gökyüzü takvimi

Acaba ocak ayında gökyüzünde bizleri neler bekliyor? Aşağıdaki gökyüzü takvimini incelemeniz yeterli!

3 Ocak

5 Ocak

7 Ocak

10 Ocak

11 Ocak

12 Ocak

13 Ocak

14 Ocak

16 Ocak

17 Ocak

18 Ocak

19 Ocak

21 Ocak

29 Ocak

30 Ocak

Muzaffer Özgüleş

Bol Gezegenli Bir Kapanış!

Muzaffer Özgüleş

Merhaba gökyüzü tutkunları! Gökyüzünde dolu dolu geçen bir yılın sonuna daha geldik. Tutulmalar, kuyrukluyıldızlar, göktaşı yağmurları, kuzey ışıkları ve tabii ki gezinip duran gezegenler ile gökyüzünün yılmaz bekçileri takımyıldızlar… Yılın en uzun gecelerine sahne olan aralık ayında da bizi yine yalnız bırakmayacaklar. Haydi gelin, biraz daha yakından bakalım.

Gezegenler Geçidi

Amatör gökbilimciler, yılın bu son ve günleri kısa süren ayında, bulutsuz bir geceyi yakaladıklarında kat kat kıyafetlerini giyip soluğu hemen yıldızların altında alırlar. Kış aylarının görkemli takımyıldızlarının sahnede olduğu bu ay, gökyüzünün en parlak yıldızlarının da adeta bir araya toplandığı zamandır. Büyük Köpek, Küçük Köpek, Avcı, Boğa, Arabacı ve İkizler takımyıldızları gözlem için en uygun konumdadır. Büyük Köpek’teki Sirius, Küçük Köpek’teki Prokyon ve Avcı’daki Betelgüz Kış Üçgeni’ni oluşturarak bütün gece bize hangi mevsimde olduğumuzu anımsatırlar. Bu takımyıldızların içlerinde sakladıkları etkileyici derin uzay nesneleri de teleskopu olanlar için eşsiz hedeflerdir.

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Peki, teleskopunuz yoksa, takımyıldızları da baka baka ezberlediyseniz aralık ayı size başka ne vaat ediyor? Elbette gezegenleri! Tıpkı geçen ay olduğu gibi bu ay da çıplak gözle gözlenebilen gezegenlerin beşi de gökyüzünde bir geçit yapıyor. Olanağınız varsa, açık havaları kollayın ve gözlerinizi gökyüzüne çevirin. İşte, gezegenlerin bu ayki rotaları:

Merkür’le başlayalım. Hızlı gezegen geçen ay akşamları gökyüzündeydi. Bu ay da sabah gökyüzünde olacak. Anlayacağınız, bir orada bir burada! Merkür aralık ayının ikinci yarısında gün doğumundan önceki bir saat boyunca güneydoğuda görünecek. Ayın 22’sinde ulaşabileceği en yüksek noktada, 28 ve 29’undaysa küçülen hilâl evresindeki uydumuzla yan yana olacak.

28-29 Aralık sabahları gün doğumundan önce güneydoğu yönünde Merkür ile Ay.

Venüs akşamları güneybatı yönünde ışıl ışıl… Ağustos’tan beri batıda yükselmeye başlayan Venüs artık iyice yukarıda ve onu görmemekolanaksız! Günbatımından sonra tam 2,5 saat güneybatı ufkunun üzerinde parlayacak ve muhtemelen yine bazılarınca UFO zannedilecek! Aralık ayının 4’ünde ve 5’inde hilâl evresindeki Ay ile hoş bir randevusu olacak.

4 ve 5 Aralık sabahları gün batımından sonra güneybatıda Ay ve Venüs.

Şimdi gözlerimizi Mars’a çevirelim. Yengeç takımyıldızındaki Kızıl Gezegen, aralık ayının başında gece yarısından iki saat kadar önce doğudan yükselirken ilerleyen gecelerde giderek daha erken doğacak. 12 Aralık’a kadar Venüs’ün battığı saatlerde doğu kuzeydoğudan yükselen Mars, bu tarihten sonra Venüs batana kadar Venüs’le birlikte gökyüzünde olacak; yani Jüpiter ve Satürn’ü de ekleyince aynı anda dört gezegeni görebileceğiz. Ayrıca Mars, 17 ve 18 Aralık’ta uydumuzla hoş bir ikili oluşturacak.

Jüpiter bu ayın 7’sinde karşı konuma geliyor. Yani dev gezegen hem gezegenimize en yakın noktadan geçecek hem de günbatımıyla doğup bütün gece boyunca gökyüzünde kaldıktan sonra gün doğumuyla birlikte batacak. O nedenle bu ay, onu ve uydularını gözlemek için en iyi zaman! Boğa takımyıldızında “gezinen” Jüpiter’in yakınlarında Aldebaran’ın parıldadığını görebilirsiniz. Ayrıca 14 Aralık’ta neredeyse dolunay evresindeki uydumuzla dev gezegen yan yana geliyorlar.

Ve son olarak Satürn… Halkalı gezegen artık yönünü batıya çevirdi. Günbatımında güney doğrultusundayken gece yarısı civarında batacak. Satürn batıya doğru yavaş yavaş ilerleyedursun, Venüs batıda hızla ona doğru yaklaşacak. İkili önümüzdeki ayın 17’sindeki büyük buluşmaya hazırlanıyor. Kova takımyıldızındaki Satürn, 8 Aralık’ta da ilk dördün evresindeki Ay’la buluşacak.

Aralık Ayında Göktaşı Yağmurları

Aralık ayında birçok göktaşı yağmuru olacak; ama “kayan yıldız” görme şansınız bazılarında az bazılarındaysa daha çok olacak. Bu ay 6 Aralık’taki Pupa-Yelken (Puppid-Velid) göktaşı yağmurunun saatte ortalama 10 göktaşı; 11 Aralık’taki Suyılanı (σ-Hydrid) göktaşı yağmurunun yalnızca 3; 19 Aralık’taki Küçük Aslan (Leonis Minorid) göktaşı yağmurunun 5; 14 Aralık’taki İkizler (Geminid) göktaşı yağmurunun da saatte ortalama -sıkı durun- 120 göktaşı getirmesi bekleniyor. Tabii hep söylediğimiz gibi, ideal koşullar altında. Örneğin 15 Aralık’taki dolunay, İkizler yağmurunun çoğu göktaşını olasılıkla görünmez kılacak.

Aralık ayı gökyüzü takvimi

Bakalım aralık ayında gökyüzünde bizleri başka neler bekliyor? Merak ediyorsanız, aşağıdaki gökyüzü takviminin günlerine tıklamanız yeterli!

Muzaffer Özgüleş

Leonidler Geliyor!

Muzaffer Özgüleş

Merhaba gökbilim severler! Geçen ay bir değil iki kuyruklu yıldız ziyareti ve Türkiye’den de gözlenebilen kuzey ışıkları gösterisinin ardından bu ay gökyüzü biraz daha sakin mi sandınız? Hiç de öyle değil! Çünkü gecelerimizi şenlendiren beş gezegenin yanı sıra bir de Leonidler, yani Aslan göktaşı yağmuru var kasımda… Haydi, önce kısaca geçen aya bakıp sonra bu ayın ayrıntılarına geçelim.

Geçen Aydan Kalanlar: İki Kuyrukluyıldız ve Kuzey Işıkları

Geçen ayki içeriğimizde, Güneş Sistemi’nin derinliklerinden gelen bir ziyaretçimizden bahsetmiştik: 12 Ekim’de gezegenimize en yakın konumdan geçen C/2023 A3 (Tsuchinshan-ATLAS) adlı kuyrukluyıldız. Şanslı olanlar, yani bulundukları yerde hava açık ve dağlar ya da şehir ışıkları tarafından perdelenmemiş bir gökyüzüne sahip olanlar, onu görmüş olmalılar. Eylül sonuna kadar sabah gökyüzünde güç de olsa seçilen konuğumuz 12 Ekim’den itibaren akşamları batıda ışıldamaya başlamıştı.

İşin ilginci, biz geçen ayki içeriğimizi yayınladıktan hemen sonra, 27 Eylül 2024’te yeni bir kuyrukluyıldız daha keşfedildi. C/2024 S1 (ATLAS) adlı bu sürpriz misafir, bu yazıyı hazırladığımız sırada Güneş’e en yakın geçişini (günberi ya da perihelion) yapmak üzere hızla ilerliyordu. Ancak yıldızımıza bu kadar yaklaşması onun için biraz tehlikeli! Çünkü çekirdeği parçalanıp artık Dünya’dan çıplak gözle gözlenemeyecek parçalara ayrılabilir. Eğer 28 Ekim’deki günberiyi sağ salim atlatmış olursa kasım ayında sabah gökyüzünde onu Venüs’ten bile parlak görmek mümkün!

Geçen ayın bir başka sürprizi ise 10 Ekim gecesi Türkiye’den bile görülebilen kuzey ışıklarıydı. Bu tarihten iki gün önce gerçekleşen bir güneş patlamasının saçtığı parçaçıkların gezegenimizin manyetik alanıyla etkileşmesinin sonucunda yaşanan bu gösteri, bu kez bizimki gibi görece güney enlemlere kadar ulaştı. Sonuçta şanslılar, yani yine bulutlar tarafından göğü perdelenmemiş olanlar, bu etkileyici olaya tanık oldu. Acaba siz de onlardan biri miydiniz? O gece gökyüzündeki sıra dışı kırmızılığı fark ettiniz mi?

Yukarıda 15 Ekim akşamı batıda günbatımından sonra uzun kuyruğuyla dikkat çeken C/2023 A3 (Tsuchinshan-ATLAS) kuyrukluyıldızını, aşağıda ise 10 Ekim gecesi görülen kuzey ışıklarının Uludağ’dan fotoğraflarını görebilirsiniz. Bu güzel fotoğrafların her ikisi de gökyüzü fotoğrafçısı Tunç Tezel tarafından çekilmiş. Tunç Tezel’le daha önce yaptığımız bir söyleşiyi okumak için şu içeriğimize göz atabilirsiniz.

Geçen Aydan Kalanlar: İki Kuyrukluyıldız ve Kuzey Işıkları

Gelelim kasım ayına ve bu ay gecelerimizi şenlendirecek gezegenlere… Merkür kısa bir aradan sonra yeniden sahnede ve bu kez akşam gökyüzünde. Ama çok da beklentiye girmeyin; çünkü batıda en yüksek noktaya ulaştığı 18 Kasım’da bile günbatımından sonra yarım saat kadar ancak görünüyor. Yine de keskin gözlüler onu ay boyunca günbatımından sonra kuzeybatı ufkunun hemen üzerinde avlamaya çalışabilir.

Venüs tam bir akşam “yıldızı” oldu artık. Geçen ağustostan itibaren batıda günbatımından sonra ışıldamaya başlayan bu parlak gezegen, daha da yükseldi ve artık onu görmemek daha zor hale geldi. Günbatımından sonraki 1,5 saat boyunca gözlerinizi kuzeybatı ufkunun üzerinde gezdirmeniz yeterli. Hatta 5 Kasım’da hilal evresindeki uydumuzla hoş bir buluşması var yine…

Dev gezegenler Jüpiter ve Satürn neredeyse tüm gece boyunca sahnedeler. Kova takımyıldızındaki Satürn zaten gün batımında çoktan doğmuş, hatta meridyene -yani güney doğrultusuna- yaklaşmış oluyor. Boğa’da gezinen Jüpiter ise günbatımını izleyen iki saat içinde doğudan yükselmeye başlıyor. 11 Kasım akşamı Ay’ın Satürn’le; 17 Kasım akşamı da Jüpiter’le buluşması var. Kaçırmayın deriz.

Son olarak Mars’a bakalım. Kızıl gezegen kasım ayının başında gece yarısına bir saat kala doğudan yükselirken ay sonuna kadar giderek daha erken doğmaya başlıyor ve bu sırada usul usul İkizler takımyıldızından Yengeç’e geçiyor. O da 20 Kasım’da uydumuzla çok hoş bir düet yapacak.

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Kasım Ayında Göktaşı Yağmurları

Her yıl kasım ayı geldiğinde aslan avcıları pusuya yatar! Şaka değil, sadece kastettiğimiz Aslan göktaşı yağmuru ve onu merakla bekleyen gökbilim tutkunları. Eğer hava açık olursa ve şansınız yaver giderse, siz de bu göktaşı yağmurunun zirve yapacağı 17 Kasım gecesi saatte ortalama 15 göktaşı sayabilirsiniz. Ağustos ayındaki Kahraman (Perseid) göktaşı yağmuru kadar olmasa da en bereketli yağmurlardan biridir Leonidler. Siz de sıkı giyinip geceyarısından sonra doğudan geliyormuş gibi görünen göktaşları için pusuya yatabilirsiniz!

Eğer Leonidler umduğunuzu vermezse ya da 17’si gecesi hava kapalı olursa, şansınızı diğer göktaşı yağmurlarının zirve yaptığı akşamlarda deneyebilirsiniz. Bu ay 12 Kasım’daki Kuzey Boğa (Northern Taurid) göktaşı yağmurunun saatte ortalama 5 göktaşı; 28 Kasım’daki Kasım Avcı (Orionid) göktaşı yağmurunun ise saatte ortalama 3 göktaşı vermesi bekleniyor. Tabii hep vurguladığımız gibi, ideal koşullarda!

Kasım ayı gökyüzü takvimi

Bakalım kasım ayında gökyüzünde bizleri başka neler bekliyor? Merak ediyorsanız, aşağıdaki gökyüzü takviminin günlerine tıklamanız yeterli!

Muzaffer Özgüleş

Kuyrukluyıldız Altında…

Muzaffer Özgüleş

Merhaba gökyüzü tutkunları! Geçen ayki içeriğimizi bitirirken bir kuyrukluyıldızın hızla bize yaklaştığını ve parlaklığının arttığını haber vermiştik. İşte, bu ay o ziyaretçi kapımızda! Her ne kadar çıplak gözle görüp göremeyeceğimiz henüz kesin olmasa da hazırlığınızı şimdiden yapın. C/2023 A3 (Tsuchinshan-ATLAS) adlı bu kuyrukluyıldız bu ayın 12’sinde gezegenimize en yakın konumdan geçecek. Gelin ayrıntılara ve ekimde bizi gökyüzünde başka nelerin beklediğine yakından bakalım…

Ayın “kuyruklu” yıldızı: C/2023 A3 (Tsuchinshan-ATLAS)

Kuyrukluyıldızların sağı solu belli olmaz! Yani kuyrukluyıldızlar doğaları gereği öngörülemez gökcisimleridir. Ne zaman nereden gelecekleri çok önceden belli olmadığı gibi keşfedilip yörüngesi saptandığında bile parlaklıklarını öngörmek zordur. Çünkü parlaklıkları, kuyrukluyıldızın koma (kuyrukluyıldızın çekirdeğinin çevresindeki bulutsu zarf) ve kuyruğundaki toz parçacıklarına ulaşan güneş ışığının saçılmasına bağlıdır. Bu toz sürekli olarak kuyrukluyıldızın çekirdeğinden uzaklaşır ve herhangi bir andaki yoğunluğu, Güneş ışınlarının ısıttığı çekirdeğindeki buzun süblimleşme hızına bağlıdır.

İşte, bu yüzden parlaklıklarını önceden tahmin etmek çok zordur. Kuyrukluyıldızların gelecekteki konumları genellikle yüksek bir kesinlikle hesaplanabilirken, parlaklıkları bilinemez. Bu yüzden, önceki içeriklerimizden anımsayacaksınızdır, çoğu kuyrukluyıldız için kadir (parlaklık) tahmininde bulunmaktan kaçınıyoruz. Çünkü hem öngörmek zor hem de kuyrukluyıldızın Güneş’e yaklaşıp parlaklığı artarken birdenbire parçalanıp hepten görünmez olması bile olası! Yine de gezegenimize en yakın olacağı 12 Ekim tarihinde +3 kadir dolayında bir parlaklıkta olacağı tahmin ediliyor.

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Kısacası Tsuchinshan-ATLAS parçalanmayıp kendini biraz daha bir arada tutabilirse, ekim ayında çıplak gözle görülebilecek. 27 Eylül’de Güneş’e en yakın noktadan (perihelion) geçen kuyrukluyıldızı, 1 Ekim sabahı gün doğumundan bir saat kadar önce doğu yönünde görmeye çalışabilirsiniz. Sonraki sabahlarda parlaklığı giderek artacak olsa da bizim bakış açımızdan güneşe yakınlaşacağı için onu görmek daha zor olabilir. Ama merak etmeyin, ekim ortasından itibaren bu kez akşam gökyüzüne geçecek. Gün batımından sonra batıya, Venüs’ün biraz sağına baktığınızda onu -umuyoruz ki- bulabileceksiniz. Bu sayfadaki haritalar ve bir dürbün işinizi kolaylaştıracaktır.

14 Ekim ve 15 Ekim akşamları gün batımından 40 dakika kadar sonra batıya doğru bakarken Venüs ve sağında Tsuchinshan-ATLAS kuyrukluyıldızı.

Ekimin sonraki günlerinde Tsuchinshan-ATLAS kuyrukluyıldızı batıda giderek yükselerek daha uzun süre gökyüzünde kalacak. Ama parlaklığı da giderek azalacak ve bu sırada olasılıkla kuyruğu da -özellikle 20 Ekim’den sonra- uzayacak. Ekim ayının sonunda çıplak gözle görünürlük sınırının dışına çıkacak ve bizlere sonsuza dek veda edecek. Çünkü geçen yılın başında keşfedilen bu kuyrukluyıldızın periyodunun milyonlarca yıl olduğu tahmin ediliyor!

Ekim Ayında Gezegenler

5 ve 6 Ekim’de hilâl evresindeki Ay ile Venüs yan yana.

Merkür bu ay kayıplarda… Hızlı gezegeni Güneş’e çok yakın olduğu için görmek zor. Ama onun yerine size Venüs verelim! Çünkü akşam gökyüzünde yaklaşık -4 kadir parlaklıkla ışıldayacak. Hatta 5 Ekim’de incecik bir hilal evresindeki uydumuzla üst üste, 6 Ekim’deyse yan yana duracak. Gün batımından sonra batının biraz güneyine bakmanız bu eşsiz manzarayı görmeniz için yeterli olacak.

Ay, 21 Ekim’de Jüpiter’le, 24 Ekim’de de Mars’la yakınlaşacak.

Sıradaki durağımız Mars… Kızıl Gezegen, ekim ayından itibaren gece yarısı doğmaya başlayacak. Turuncu rengi ve +0,2 kadir parlaklığıyla İkizler takımyıldızında dikkatleri üzerine çekecek. 24 Ekim’deyse son dördün evresindeki Ay’la yan yana gelecek. Ondan iki saat kadar daha erken doğan Jüpiter de Boğa takımyıldızında ve -2,6 kadirle daha ışıltılı. Dev gezegen 9 Ekim’de tersinir hareketine başlayacak ve 21 Ekim’de uydumuzla yakınlaşacak.

Geçen ay karşı konuma gelen Satürn, bu ay gün batımında doğudan yükselmiş olacak ve sabahları da güneş doğmadan batacak. +0,6 kadir parlaklığındaki halkalı gezegen 14 Ekim’de uydumuzla yan yana gelecek. Hatta o kadar yakın olacaklar ki aralarında yalnızca Ay’ın çapı kadar bir uzaklık olacak. Bu buluşmayı kaçırmayın deriz!

Ekim ayı gökyüzü takvimi

Bakalım ekim ayında gökyüzünde bizleri başka neler bekliyor? Merak ediyorsanız, aşağıdaki gökyüzü takviminin günlerine tıklamanız yeterli!

Muzaffer Özgüleş

Eylülde Gökyüzüne Gel!

Muzaffer Özgüleş

Merhaba sevgili gökbilim meraklıları! Eylül ayı geldi çattı. Sizleri eylül gecelerinde gökyüzüne davet ediyoruz! Çünkü bu ay gökyüzünde bir parçalı Ay tutulması, birçok Ay-gezegen yakınlaşması, göktaşı yağmurları ve elbette güz takımyıldızları var. Haydi, buyrun!

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Eylül Ayında Gezegenler

Eylül gökyüzündeki gezimize yine gezegenlerle başlayalım. İlk gezegenimiz Merkür. Biliyorsunuz Merkür normalde zor görünür. Ama bu ay bizlere bir “güzellik yapıyor” ve eylülün ilk yarısında sabah gökyüzünde kendini gösteriyor. Gün doğumundan bir saat kadar önce doğu yönünde, ufuk çizgisinin üzerinde -0,3 kadir parlaklığıyla dikkatleri üzerine çekiyor. 6 Eylül’de sabah gökyüzünde en yüksek noktaya çıkacak olan hızlı gezegen, 15 Eylül’den itibaren ufka çok yaklaşıyor ve sonra gözden kayboluyor. Onu ayın ilk günü, küçülen hilâl evresindeki Ay’la yan yana da gözleyebilirsiniz.

Venüs de bu ay daha rahat gözlenebiliyor. Gün batımından biraz sonra batı ufkunun üzerinde yaklaşık -3 kadirde ışıldamaya başlayan “Akşam Yıldızı”nı kolayca görebilirsiniz. Ama eylülde ufuktan çok da yükselmeyecek; kısa süre sonra batacak. 5 Eylül’deki Ay-Venüs yakınlaşması, 1 Eylül’deki Ay-Merkür yakınlaşmasını andırıyor. En önemli farklar şunlar: Bu yakınlaşmanın akşam olması, Venüs’ün daha parlak olması ve Ay’ın büyüyen hilâl evresinde olması.

Ay, 24 Eylül’de Jüpiter’le, 25 Eylül’de de Mars’la yakınlaşacak.

Sırada Mars var. Anımsarsanız “Kızıl Gezegen”, geçtiğimiz ayın 15’inde Jüpiter’le sabah gökyüzünde dip dibe gelmiş, sonra da araları açılmaya başlamıştı. Mars, eylülde de Jüpiter’den uzaklaşmayı sürdürecek ve Boğa Takımyıldızı’ndan İkizler’e geçecek. Parlaklığı 0,6 kadir dolayında olacak ve 25 Eylül’de Ay’la yakınlaşacak. Jüpiter’den söz etmişken onunla devam edelim. Dev gezegen eylül boyunca Boğa Takımyıldızı’nda ağır ağır ilerlerken parlaklığı -2,5 kadir* olacak. 23-24 Eylül gecesi de Ay’la yan yana gelecek. Her iki gezegen de gece yarısı dolayında doğup sabah güney doğrultusuna ulaşıyor.

*Kadir; astronomik cisimlerin parlaklıklarının bir ölçüsüdür.

Satürn de eylül ayında tüm gece boyunca doğudan batıya doğru genişçe bir yay çiziyor. Çünkü ayın 8’inde Satürn karşı konuma geliyor; yani günbatımıyla doğuyor ve gün doğumuyla batıyor. Dolayısıyla halkalı gezegeni gözlemek için eylül çok uygun bir zaman! Üstelik Dünya ile Satürn arasındaki uzaklık da yukarıdaki şekildeki gibi yılın başka zamanlarına göre daha az olacağı için hem daha parlak olacak (0,6 kadir) hem de dürbün ya da teleskopla daha büyük görülebilecek.

Eylül Ayında Gezegenler

“Eylülde gökyüzüne gel!” başlığını boşuna atmadık. Çünkü ayın 18’inde bir parçalı Ay tutulması da var. Uydumuz Ay, Dünya’nın tam gölge konisine girmeden yarı gölge konisi içinden geçeceği için, tam tutulmalardaki gibi bir kızıllaşma olmayacak; ama Ay’ın yüzeyi ve özellikle bir ucu yine de biraz kararacak. İstanbul’da tutulmanın maksimuma ulaşacağı saat 05:45 olacak ve Ay, tutulma olayı sürerken batacak. Parçalı Ay tutulmasıyla ilgili daha ayrıntılı bilgi için şu içeriğimizi inceleyebilirsiniz.

Geçen ayki Kahraman (Perseit) göktaşı yağmurunu kaçırdıysanız, bu ay teselli ikramiyesi olarak Eylül Kahraman (ε-Perseit) göktaşı yağmurunu gözleyebilirsiniz. Ancak Ağustos’taki Perseitlerin bereketini beklemeyin. Çünkü bu göktaşı yağmurunun zirveye ulaşacağı 9 Eylül’de saatte ortalama 5 göktaşı gözleneceği tahmin ediliyor. Ayrıca Arabacı ve Kova göktaşı yağmurları da bu ay etkili olacak. Bu göktaşlarının geldikleri doğrultu için yukarıdaki haritayı inceleyebilirsiniz.

Son olarak bir kuyrukluyıldızın eylül ayında hızla bize yaklaştığını ve parlaklığının arttığını haber verelim. Geçen yıl keşfedilen ve C/2023 A3 (Tsuchinshan-ATLAS) adı verilen kuyrukluyıldız 27 Eylül’de Güneş’e en yakın noktadan geçecek; ama Türkiye’den gözlenemeyecek. Ancak önümüzdeki ayın 12’sinde Dünya’ya en yakın konumdan geçecek ve bu kez onu görme şansını yakalayacağız. Dolayısıyla ayrıntılar için “Ekim Ayında Gökyüzü” içeriğimizi beklemeniz gerekecek!

Eylül ayı gökyüzü takvimi

Bakalım eylül ayında gökyüzünde bizleri başka neler bekliyor? Merak ediyorsanız, aşağıdaki gökyüzü takviminin günlerine tıklamanız yeterli!

Muzaffer Özgüleş

Sıcaktan Bunalanlara Gökyüzü!

Muzaffer Özgüleş

Çok sıcak bir yaz geçiriyoruz. İklim değişikliği artık kendini iyiden iyiye belli ediyor. Eğer geceleri siz de sıcaktan uyumakta zorluk çekiyorsanız, uyanık kaldığınız zamanda gökyüzü gözlemi yapmaya ne dersiniz? Bu ay gezegen yakınlaşmaları, göktaşı yağmurları, yaz takımyıldızları… Ne ararsanız var! Haydi gelin ayrıntılara bakalım.

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Ağustos Ayında Gezegenler

Bu ayın en göze çarpan gezegeni kuşkusuz Jüpiter! Dev gezegen geçen ay sabah gökyüzüne geçtikten sonra giderek daha erken doğmaya başlamıştı. Artık gece yarısından iki saat kadar sonra doğudan yükselmeye başlıyor ve her geçen gün daha uzun süre bizimle oluyor. Jüpiter’i -2,2 kadir parlaklığıyla gözden kaçırmanız olanaksız! Dahası ona eşlik eden bir gezegen daha var: +0,8 kadir parlaklığındaki Mars.

Jüpiter ile Mars’ın 1-31 Ağustos tarihlerindeki “dansını” bu animasyonda izleyebilirsiniz. Her gece gün doğumundan üç saat kadar önce doğuya doğru baktığınızda ikilinin önce yakınlaştığını, ayın 15’inde dip dibe geldiğini ve sonra da giderek uzaklaştığını göreceksiniz.

Aslında Jüpiter ile Kızıl Gezegen bu ay boyunca yan yana olacak ve ayın ortasında en yakın konumlarına gelecekler. Ağustosun ilk gününden itibaren Mars giderek Jüpiter’e daha da yaklaşacak. 15 Ağustos’a gelindiğinde bu ikili arasında yalnızca 0,3 derece olacak. Ay’ın görünen çapının yaklaşık yarım derece olduğunu düşünürsek, o gece Jüpiter ile Mars’ı dolunayın içine rahatlıkla sığacak bir yakınlıkta görebileceğiz. Ağustosun ikinci yarısında da Mars aynı hızla yoluna devam edecek ve Jüpiter’le arası giderek açılacak. Yukarıdaki animasyon bu ikilinin ağustos dansını, aşağıdaki görseller de ayın 15’inde ne kadar yakınlaşacaklarını gösteriyor.

“Ağustosta gökyüzünün en önemli ikinci olayı nedir?” diye sorarsanız, “21 Ağustos’taki Satürn örtülmesi” yanıtını veririz. Ay o gece Satürn’e giderek yaklaşacak ve sonra halkalı gezegeni tümüyle örtecek. Ancak bu örtülmeyi Türkiye’den izlemek biraz zor. Çünkü Ay, 21 Ağustos sabahı Satürn’ün önüne geçtiğinde Güneş doğmuş olacak ve bu örtülmeyi görebilmek için bir teleskop gerekecek. “Ben yine de şansımı denemek istiyorum” diyenler için aşağıdaki animasyon yardımcı olacaktır.

Ay’ın 21 Ağustos sabahı Satürn’ü örtüşü bu şekilde görünecek. Ancak bu örtülme gün doğumundan sonra gerçekleşeceği için teleskop şart. İstanbul’dan 06:47’de başlayacak örtülme 07:37’de sona erecek.

Ağustosta Jüpiter, Mars ve Satürn’ün dışındaki gezegenler de kendini az çok gösteriyor. Venüs’ü akşamları günbatımından hemen sonra batı ufkunun üstünde yakalayabilirsiniz. Hatta 6 Ağustos’ta incecik bir hilâl evresindeki Ay’la yakınlaşmalarını görebilirsiniz. Merkür de ağustos sonunda gün doğumundan önce doğuda görüş alanımıza giriyor. Öyle ki ayın son sabahlarında doğudan batıya doğru gezegenlerin Merkür, Mars, Jüpiter, Uranüs, Neptün, Satürn sırasıyla dizildiğini görebilirsiniz; tabii Uranüs ve Neptün’ü görebilmek için teleskop şart.

Ağustosta gökyüzünde başka neler var?

Tabii ki Perseitler! Her yıl ağustos ayında, Kahraman Takımyıldızı’ndan geliyormuş gibi görünen göktaşları bu yıl da gecelerimizi şenlendirecek. 17 Temmuz’dan 24 Ağustos’a kadar aktif olan bu göktaşı yağmuru 12 Ağustos gecesi zirve yapacak. İşte, o gece ideal gözlem koşullarını yakalarsanız, saatte yaklaşık 140 göktaşı saymanız mümkün! İlkdördün evresindeki Ay’ın geceyarısına doğru batacak olması daha çok “kayan yıldız” görme şansınızı artıracak. Geçen yılki yağmur sağanak şeklindeydi; bu yıl da benzer bir gösteriye hazır olun!Perseitlerle ilgili ayrıntıları bu içeriğimizden anımsayabilir, aşağıdaki yıldız haritasına bakarak göreceğiniz göktaşlarının hangilerinin Perseitlere, hangilerinin başka yağmurlara ait olduğunu anlayabilirsiniz.

Ağustos ayı gökyüzü takvimi

Bakalım ağustos ayında gökyüzünde bizleri başka neler bekliyor? Merak ediyorsanız, aşağıdaki gökyüzü takviminin günlerine tıklamanız yeterli!

Muzaffer Özgüleş

Doğuda da Batıda da
Gösteri Var!

Muzaffer Özgüleş

Bu köşenin sıkı izleyicilerine ve gökyüzünü seven herkese merhaba! Okullar kapandı, tatil başladı ve artık gece geç saatlere kadar uyanık kalabiliyoruz. O halde bunu avantaja çevirmeye ne dersiniz? Bu ay hem doğu hem de batı cephesi hareketli; yalnızca geceleri değil, akşamları ve sabahları da gözlenecek çok şey var… O halde buyurun, ayrıntılar hemen aşağıda…

Sayfadaki yıldız haritalarını üzerlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.

Doğuda neler var?

Önce doğu cephesine bakalım. Temmuz ayında gökyüzü, açılışını yine güzel bir gözlem konusuyla yapıyor. Bu gözlem için sabah erken kalkmak ve doğu cephesi açık olan bir yerde konumlanmak gerekiyor. Temmuzun ilk günü erken kalkamasanız bile sorun değil, çünkü benzer bir manzaraya ertesi iki sabah da tanık olacaksınız. 1, 2 ve 3 Temmuz sabahları, gün doğumundan 1 saat kadar önce doğu ufku üzerinde Ay önce Mars’la, sonra Mars ve Ülker (M45) açık yıldız kümesiyle, ardından Jüpiter’le yakınlaşacak. Hilal evresindeki Ay’ın küçülüp ufka yaklaşırken Mars, Ülker ve Jüpiter’le yaptığı bu gösteriyi kaçırmayın.

Buradaki resimlerde sırasıyla 1, 2 ve 3 Temmuz sabahları, gün doğumundan 45 dakika kadar önce doğu ufkuna bakıldığında görülecek manzara yer alıyor. Ay önce Mars’la, sonra hem Mars hem Ülker açık yıldız kümesiyle, ardından Jüpiter’le yakınlaşacak. Bize de seyrine doyulmaz bir sabah şöleni sunacaklar.

Aslında temmuz ayının başındaki bu gösteriyi kaçıranlar için ayın sonunda tekrarı da var! 30 ve 31 Temmuz sabahları, yine hilal evresindeki uydumuz hem Mars’la, hem Ülker’le hem de Jüpiter’le çok yakın bir konumda olacak. Ay, Mars, Jüpiter ve Ülker yetmez diyorsanız, size yanında Boğa’nın en parlak yıldızı Aldebaran’ı da verelim; beşi bir yerde olsun! Doğu ufku üzerindeki bu manzarayı görmeye gece 2 sularında başlayabilirsiniz, çünkü Jüpiter ayın sonuna doğru daha erken doğacak.

Temmuzun son iki gecesi gün doğumundan önce, Ay, Mars, Jüpiter, Ülker ve Boğa’nın en parlak yıldızı Aldebaran doğu ufku üzerinde gösteriyi tekrarlayacak!

Önceki aylarda Jüpiter akşam gökyüzüne veda etmiş ve geçen ay sabah gökyüzüne geçmişti. Bu nedenle temmuzun ilerleyen günlerinde hep biraz daha yükselecek, yani her gün biraz daha erken doğacak. Satürn de ondan çok daha önde gidiyor. Gece yarısı dolaylarında doğuyor ve gün doğumunda artık meridyene, yani tam güney doğrultusuna ulaşmış oluyor. Jüpiter’in parlaklığı -2 kadirken Satürn’ün parlaklığı +0,7 civarında. Bu devlerin arasında kızıl rengiyle dikkat çeken Mars’ın parlaklığı da Satürn’den biraz daha az, +1 kadir kadar olacak. 24 Temmuz’u 25’ine bağlayan gece Ay’ın Satürn’le dip dibe olacağını da not edelim.

Peki batıda neler oluyor?

Şimdi de yönümüzü batıya çevirelim ve gün batımından hemen sonra batı ufkunun üzerinde neler olup bitiyor, ona bakalım. Geçen ayın başında sabah gökyüzünde görünen, hatta 4 Haziran’da Jüpiter’le dip dibe geldikten sonra gözden kaybolan Merkür bilin bakalım bu ay nerede karşımıza çıkıyor? Evet, hızlı gezegen geçen ay Güneş’in arkasından dolandı ve bu ayın başında, batı ufkunda, gün batımından hemen sonra karşımıza çıkacak. Ama tabii onu görmek yine zor olacak. O halde gelin, size gözlem için biraz ipucu verelim.

Gözleri keskin olanlarınız temmuzun başında Merkür’ü batı ufkunun üzerinde yakalayabilir. Hatta ufuk yeterince açık olursa -ne yazık ki sıcak temmuz aylarında buharlaşmadan dolayı pus olasılığı çok yüksek- günbatımından sonra ufkun hemen üzerinde Venüs’ü görmeyi de deneyebilirsiniz.

Bu kez kendinize batı ufku açık olan bir yer seçmelisiniz. Çünkü Merkür, batının çok az kuzeyinde ve ufuk çizgisinin hemen üzerinde olacak. Gün batımından 15-20 dakika kadar sonra, yani ortalık hâlâ aydınlıkken Merkür’ü aramanız gerekiyor. Bir dürbününüz varsa, onu yakalama olasılığınız daha yüksek, yukarıdaki iki resim de size yardımcı olacaktır. 12 Temmuz’da batı ufku üzerinde en yüksek noktaya tırmanan Merkür sonraki günlerde hızla alçalarak gözden kaybolacak. Hızlı gezegenin parlaklığı temmuz boyunca -0,6 kadirden +0,8 kadire kadar düşecek.

“Yok, ben yine bulamadım Merkür’ü” diyorsanız size bir tüyo daha verelim. 7 Temmuz’da, yine gün batımından 20 dakika kadar sonra, incecik bir hilâl evresindeki Ay’ı batı ufku üzerinde bulun. Onu bulduktan sonra gözünüzü biraz sola kaydırınca Merkür’ün ışıltısını fark edebilirsiniz. Hatta dürbünle bu ikiliyi aynı görüntünün içinde yakalamak bile olası. Aslına bakarsanız, aşağılarda bir yerlerde Venüs de var; ama ufka çok yakın olduğu için onu görmek daha zor. Ağustosa kadar sabretmeniz gerekiyor. İşte, batı cephesinden haberler de böyle!

Peki gökyüzünün geri kalanında neler oluyor?

Temmuz sabahları ve akşamları bir doğu bir de batı cephesinde yaşanan bu gösterilere doyamayanlar gözlemlerini gece boyunca sürdürebilir. Yaz takımyıldızlarını, gözleme uygun konumdaki Samanyolu’nu ve özellikle ayın ikinci yarısında etkin olacak Güneybalığı, Kova ve Oğlak göktaşı yağmurlarını izleyebilirler. Aşağıdaki gökyüzü haritası hem yaz takımları ve Samanyolu için hem de bu göktaşı yağmurlarının geldikleri doğrultu için size yardımcı olacaktır. Temmuzun son haftasında zirveye ulaşacak bu üç göktaşı yağmuru, Ay’ın da uygun bir evrede olması nedeniyle size keyifli anlar yaşatabilir.

Temmuz ayı gökyüzü takvimi

Bakalım temmuz ayında gökyüzünde bizleri başka neler bekliyor? Merak ediyorsanız, aşağıdaki gökyüzü takviminin günlerine tıklamanız yeterli!

Gökyüzünde Bu Ay

Samanyolu Sezonu Başlıyor!

Samanyolu’nun merkezine yolculuk başlıyor!

Haziran ayında gezegenler

Haziran ayında göktaşı yağmurları

Haziran Ayı Gökyüzü Takvimi

1 Haziran

3 Haziran

10 Haziran

11 Haziran

18 Haziran

19 Haziran

21 Haziran

22 Haziran

25 Haziran

26 Haziran

27 Haziran

30 Haziran

Bahar ÜçgeniniGördünüz mü?

Bahar Üçgeni karşınızda!

Mayıs ayında gezegenler

Mayıs Ayında Göktaşı Yağmurları

Mayıs Ayı Gökyüzü Takvimi

4 Mayıs

6 Mayıs

8 Mayıs

12 Mayıs

19 Mayıs

20 Mayıs

23 Mayıs

24 Mayıs

27 Mayıs

28 Mayıs

31 Mayıs

Gezegenler Gitti mi Sandınız?

Gezgenler Bir Yere Gitmedi!

Ay-Gezegen Yakınlaşmaları

Nisan Ayında Göktaşı Yağmurları

Nisan Ayı Gökyüzü Takvimi

1 Nisan

2 Nisan

5 Nisan

13 Nisan

19 Nisan

21 Nisan

22 Nisan

24 Nisan

25 Nisan

26 Nisan

27 Nisan

29 Nisan

30 Nisan

Gezegenler Sahneden Çekiliyor!

Tüm gezegenler yine gökyüzünde ama hızla sahneden ayrılıyorlar!

Ay-gezegen yakınlaşmaları

Mart ayı gökyüzü takvimi

1 Mart

2 Mart

5 Mart

6 Mart

8 Mart

9 Mart

12 Mart

14 Mart

20 Mart

22 Mart

29 Mart

Bütün GezegenlerBir Arada!

Gezegenlerin hepsi aynı anda gökyüzünde!

Merkür ve Satürn’ün “gizli” yakınlaşması

Ay, Satürn’ü ve Mars’ı Örtüyor

Şubat ayı gökyüzü takvimi

1 Şubat

2 Şubat

4 Şubat

5 Şubat

6 Şubat

7 Şubat

9 Şubat

12 Şubat

Bahar Üçgenini
Gördünüz mü?

Bütün Gezegenler
Bir Arada!