Jeoloji Harikaları

Çağlar Sunay

Dengeli Kaya
ABD, Utah, Grand County. Yaklaşık 3.600 ton ağırlığındaki kayanın yerden yüksekliği 39 metredir.

Dünyamız milyonlarca yıl boyunca şekillenen muhteşem bir sanat eserine benzer. Olağanüstü güzellikteki bazı jeolojik yapılar gezegenimizin rüzgar, yağmur, buz gibi doğa kuvvetlerinin neler yapabildiğini, yeryüzünü nasıl değiştirebildiğini çok güzel gösterir. İzlanda’nın siyah bazalt sütunlarıyla ünlü Studlagil Kanyonu’ndan, Mallorca’nın büyüleyici Drac Mağaraları’na, Norveç’te uçurumun ucundaki Trol Dili’nden, Arizona’nın kırmızı tonlarındaki Antilop Kanyonu’na kadar dünyanın her yanında benzersiz manzaralarla karşılaşabiliriz. Gelin bunlardan bazılarını yakından tanıyalım.

Antilop Kanyonu - Amerika Birleşik Devletleri

Kristal Mağarası - Meksika

Kristal Mağarası ya da Dev Kristal Mağarası, Meksika'nın Naica şehrindedir. 300 metre derindeki Naica Madeni’ne bağlıdır. Madenin kireçtaşı ana kayası içinde yaklaşık 109 metre uzunluğunda ve 6.000 metreküp hacminde devasa bir mağaradır. Burası en büyüğü 11,4 metre uzunluğunda ve yaklaşık 12 ton ağırlığında olan dev selenit kristalleriyle doludur. Su altında kalmadığı zamanlarda çok sıcak ve nemli olur. Sıcaklık 58°C’ye kadar çıkarken nem oranı yüzde 90 ila 99 arasında değişir.

Uluru - Avustralya

Uluru ya da Ayers Kayası, kumtaşından devasa bir monolittir (yekpare kaya). Avustralya’nın ortasına yakın bir yerde Alice Springs’in 335 kilometre güneybatısında bulunur. Deniz düzeyinden 863 metre yüksekte yer alan Uluru’nun kendisi 348 metre yüksekliğindedir. Kayanın büyük bölümü yer altındadır. Çevresi yaklaşık 9,5 kilometredir. Uluru, günün ve yılın farklı zamanlarında, özellikle de şafak vaktinde ve gün batımında kırmızı renkte parladığında renk değiştiriyor gibi görünmesiyle dikkat çeker. Avustralya’nın en tanınmış doğal simgelerinden biridir ve UNESCO Dünya Mirası Sahası’dır. Aborijinler için kutsal olan devasa kaya birçok mağaraya ve kaya resmine ev sahipliği yapar.

Darvaza Krateri - Türkmenistan

Darvaza gaz krateri, Türkmenistan’ın Darvaza köyü yakınlarındaki çökmüş bir doğal gaz alanıdır. Çapı yaklaşık 70 metre ve derinliği de 30 metre olan kraterin tabanındaki yüzlerce doğal gaz ateşi kraterin kenarlarını ve üstünü aydınlatır. Tam olarak nasıl oluştuğu bilinmeyen krater 1980’li yıllardan beri yanıyor. Mühendislerin zehirli gazların yayılmasını önlemek amacıyla krateri ateşlediği tahmin ediliyor.

Son Doong Mağarası - Vietnam

Laos-Vietnam sınırı yakınlarındaki Sơn Đoòng mağarası dünyanın en büyük doğal mağarasıdır. Yaklaşık 5 kilometre uzunluğunda, 200 metre yüksekliğinde ve 150 metre genişliğinde olan mağaranın içinden bir yeraltı ırmağı geçiyor. Mağaranın derinliklerinde, dış dünyadan tümüyle yalıtılmış bir ekosistem bulunuyor. Bu ekosistemde, mağaraya özgü bitki ve hayvan türleri yaşıyor. Hatta bazı bölgelerde küçük bir yağmur ormanı bile var. 1991’de yanlışlıkla keşfedilen mağara, kireçtaşından oluşmuş.

Pamukkale - Türkiye

Pamukkale, beyaz manzarası ve sıcak su kaynaklarından su taşıyan bir dizi basamak (teras) şeklindeki turkuaz havuzları nedeniyle çok etkileyici görünümü olan bir jeolojik oluşumdur. Menderes Irmağı Vadisi'nde bulunan Pamukkale, Denizli’ye 20 kilometre uzaklıktadır. Burada sıcaklıkları 35-100°C arasında değişen 17 sıcak su kaynağı vardır. Pamukkale’nin terasları, bu sıcak su kaynaklarından gelen suyun biriktirdiği kalsiyum karbonatın yol açtığı parlak beyaz travertenlerden oluşur. Mineral bakımından zengin havuzların sağlık verici özellikleri olduğu bilinmektedir. Pamukkale, 1988’de yanındaki Hierapolis Antik Kenti ile birlikte kültürel ve doğal miras olarak UNESCO Dünya Mirası Sahası olarak kabul edilmiştir.